'Người livestream có đăng ký kinh doanh nộp thuế 7% nhưng nếu không đăng ký có thể nộp từ 5 – 35%'

Phát biểu tại Hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững” diễn ra chiều 12/3, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), cho rằng việc chuyển đổi từ phương pháp thuế khoán sang phương pháp kê khai không hề làm tăng thuế.

Nhiều người hưởng lợi theo cách tính thuế mới

Bà nhấn mạnh, chính sách thuế vẫn giữ nguyên. Nếu nộp thuế theo phương pháp doanh thu nhân với tỷ lệ thì tỷ lệ thuế vẫn như cũ, không có gì thay đổi. Nếu nộp thuế theo thu nhập tính thuế theo tỷ lệ thì cũng tương tự như doanh nghiệp hiện nay đang thực hiện, không cao hơn và không có thay đổi gì.

“Thậm chí, trong nhiều trường hợp còn thấp hơn, nhờ việc nâng mức doanh thu miễn thuế từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng”, bà Cúc cho hay.

Lấy ví dụ về trường hợp được giảm thuế, bà Cúc cho biết, hộ cá nhân kinh doanh cho thuê nhà trước đây có doanh thu 500 triệu đồng phải nộp thuế 50 triệu đồng. Nhưng hiện nay, với quy định mới, mức doanh thu đó không phải nộp thuế. Đây là sự thay đổi theo hướng giảm chứ không phải tăng.

Tương tự, nếu người bán livestream có đăng ký kinh doanh thì nộp thuế khoảng 7%. Nhưng nếu không đăng ký kinh doanh, thu nhập từ hoa hồng sẽ bị tính theo thuế thu nhập cá nhân từ 5% đến 35%, tùy mức thu nhập. Sự khác biệt này khiến nhiều người lo lắng và lúng túng, bà Cúc cho biết.

Nhiều rủi ro pháp lý về thuế

Bên cạnh việc minh bạch rõ ràng và một số trường hợp được hưởng lợi, bà Cúc cũng nhấn mạnh về các rủi ro pháp lý liên quan đến thuế.

Theo quy định của Bộ luật Hình sự, Điều 200, nếu cố tình trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên thì có thể bị phạt tù đến 7 năm, chưa kể các hình thức xử phạt tiền. Bên cạnh đó, theo Nghị định 49, cá nhân nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên còn có thể bị cấm xuất cảnh. 

Với hình thức thuế khoán, nếu doanh thu tăng trên 50% mà không kịp điều chỉnh thì có thể bị xem là hành vi trốn thuế. Vì vậy, khi chuyển sang cơ chế tự khai – tự tính – tự nộp – tự chịu trách nhiệm, các hộ sẽ chủ động hơn. Việc nộp thuế hiện nay có thể thực hiện qua nhiều nền tảng như eTax Mobile, cổng thông tin điện tử…, hoạt động 24/24, rất thuận tiện.

Ngoài ra, việc chuyển sang kê khai thì hộ kinh doanh phải giữ sổ sách, nhưng theo Thông tư 152, hệ thống sổ sách khá đơn giản, chỉ có 4 loại sổ. Thông qua việc ghi chép này, các hộ cũng có thể biết rõ hiệu quả kinh doanh của mình: Vốn, doanh thu, chi phí ra sao để điều chỉnh hoạt động cho phù hợp.

Một vấn đề nữa là có sàn thương mại điện tử khấu trừ thuế nhưng lại không nhận hóa đơn, trong khi người bán vẫn phải xuất hóa đơn. Khi sàn chuyển tiền về cho cá nhân sau khi khấu trừ thuế thì việc xuất hóa đơn có thể bị chậm, dẫn đến nhiều băn khoăn.

Hiện nay, theo quy định từ 1/1 năm nay, hộ kinh doanh phải xuất hóa đơn. Tuy nhiên có những hộ chưa thực hiện được, dù vẫn bán hàng và đã có doanh thu. Họ thừa nhận sai sót nhưng chưa được hướng dẫn cụ thể “cầm tay chỉ việc”. Vì vậy họ đặt câu hỏi: Liệu có thể xuất một hóa đơn tổng theo ngày, theo tuần hoặc theo tháng cho toàn bộ hàng hóa đã bán trong thời gian qua hay không? Đây là vấn đề cần được giải đáp rõ.

Một khó khăn khác là hàng hóa đầu vào trước năm 2025. Trước đây nhiều hộ mua hàng không có hóa đơn chứng từ.

Theo Nghị định 68, vấn đề này đã có hướng xử lý, ví dụ như tự xác định lại hàng tồn kho. Tuy nhiên vẫn còn vướng mắc. Ví dụ, với các hộ kinh doanh khách sạn, nhà nghỉ, nhà hàng, tài sản lớn nhất không phải là vật tư mà là tài sản cố định như nhà, khách sạn.

Những tài sản này đã khấu hao bao nhiêu năm, còn bao nhiêu năm khấu hao để đưa vào chi phí khi chuyển sang phương pháp tính thuế theo thu nhập, hiện vẫn cần hướng dẫn cụ thể.

“Theo quan điểm cá nhân tôi, với những tài sản lớn như vậy, có thể hướng dẫn các hộ thuê công ty hoặc trung tâm định giá để xác định giá trị tài sản, lập bảng kê gửi cơ quan thuế để làm căn cứ khấu hao phần còn lại”, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam nói.

Một vấn đề khác mà theo bà Cúc các hộ rất băn khoăn là truy thu thuế. Mặc dù Nghị định 68, Thông tư 18 và công văn của cơ quan thuế đều khẳng định không truy thu, nhưng nhiều người vẫn lo lắng.

“Vì vậy, chúng tôi đề nghị cần có hướng dẫn thống nhất giữa các cơ quan chức năng, có thể dưới dạng thông tư liên bộ, để xác định rõ trường hợp nào được miễn truy thu, trường hợp nào phải xử lý. Có như vậy, các hộ kinh doanh mới yên tâm”, bà Cúc cho hay.