Loạt biện pháp trấn áp mới của Mỹ nhằm gia tăng áp lực lên Iran

Chính quyền Tổng thống Donald Trump vừa gia tăng áp lực kinh tế lên Iran bằng một loạt biện pháp quyết liệt: cảnh báo các định chế tài chính không được hỗ trợ các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc mua dầu từ Tehran, đồng thời mạnh tay trấn áp hệ thống “ngân hàng ngầm” của quốc gia này.

Đây là những động thái mới nhất nằm trong chiến dịch mang tên “Operation Economic Fury” (Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh tế) của Bộ Tài chính Mỹ. Mục tiêu của chiến dịch không gì khác ngoài việc làm tê liệt nền kinh tế Iran, buộc quốc gia này phải ngồi vào bàn đàm phán hòa bình với Mỹ. Sau khi tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt vào tháng trước để ổn định dòng chảy dầu mỏ toàn cầu, chính quyền Trump đã bất ngờ “xoay trục” trong những tuần gần đây, tung ra một chiến dịch trừng phạt chớp nhoáng nhằm đẩy áp lực lên mức tối đa.

Triệt hạ ‘hệ sinh thái’ tài chính bất hợp pháp

“Hệ thống ngân hàng ngầm của Iran đóng vai trò là huyết mạch tài chính trọng yếu cho các lực lượng vũ trang, tiếp tay cho những hoạt động gây rối loạn thương mại toàn cầu và kích động bạo lực khắp Trung Đông,” Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nhấn mạnh trong một thông cáo. “Các dòng tiền bất chính chảy qua mạng lưới này đang tài trợ trực tiếp cho các chiến dịch khủng bố của chế độ Tehran, đe dọa nghiêm trọng đến nhân sự của Mỹ, các đồng minh khu vực và nền kinh tế thế giới”.

Ông cũng đưa ra lời cảnh báo đanh thép: “Bất kỳ tổ chức tài chính nào tiếp tay hoặc giao dịch với các mạng lưới này đều phải đối mặt với những hậu quả thảm khốc”.

Thực tế, hệ thống ngân hàng ngầm là một mạng lưới chằng chịt gồm các doanh nghiệp tư nhân điều hành các công ty vỏ bọc (shell companies) quốc tế. Chúng giúp Iran né tránh các lệnh trừng phạt của phương Tây bằng cách tiếp nhận thanh toán từ các hoạt động bán dầu lậu và thực hiện các giao dịch mua linh kiện vũ khí để làm giàu cho kho tàng quân sự của nước này. Lệnh trừng phạt mới nhất đã nhắm trực tiếp vào 35 cá nhân và thực thể đang trực tiếp vận hành “cỗ máy” tài chính bóng tối này.

Cùng ngày, Bộ Tài chính Mỹ cũng gia tăng áp lực lên các nhà máy lọc dầu độc lập quy mô nhỏ của Trung Quốc, vốn là những khách hàng tiêu thụ dầu lớn nhất của Iran. Mỹ yêu cầu các tổ chức tài chính quốc tế phải giám sát chặt chẽ mọi giao dịch liên quan đến các nhà máy này, nơi đang xử lý phần lớn lượng dầu mà Trung Quốc nhập khẩu từ Iran.

“Các định chế tài chính cần có biện pháp đảm bảo không tiếp tay cho bất kỳ giao dịch nào liên quan đến các nhà máy lọc dầu đã bị chỉ định, hoặc bất kỳ nhà máy nào khác nghi ngờ nhập khẩu dầu của Iran. Nếu không, chính các tổ chức này sẽ tự đẩy mình vào rủi ro bị Mỹ trừng phạt”, Bộ Tài chính nêu rõ trong thông báo khẩn.

Trước đó một tuần, Mỹ đã áp lệnh trừng phạt lên Hengli Petrochemical Refinery, một trong những khách hàng lớn nhất tiêu thụ dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Iran tại Trung Quốc. Hiện tại, Trung Quốc đang thu mua tới 90% sản lượng dầu của Iran.

Động thái này gửi đi một thông điệp không thể nhầm lẫn: Bất kỳ ngân hàng hay định chế tài chính nào duy trì quan hệ kinh doanh với các nhà máy lọc dầu bị trừng phạt sẽ phải đối mặt với các hình phạt nghiêm khắc từ phía Mỹ, thậm chí là bị phong tỏa hoàn toàn khỏi hệ thống tài chính toàn cầu.