Moody’s Analytics điều chỉnh dự báo kinh tế châu Á và Việt Nam sau cú sốc Trung Đông

Xung đột Trung Đông diễn ra cách châu Á hàng nghìn cây số, nhưng cuộc khủng hoảng địa chính trị vẫn gây ra ảnh hưởng đáng kể đến các nước trong khu vực châu Á.

Trong báo cáo đầu tháng 5, Moody’s Analytics cảnh báo các nền kinh tế châu Á – Thái Bình Dương thuộc nhóm dễ bị tổn thương nhất bởi tình trạng gián đoạn nguồn cung ở vùng Vịnh. Báo cáo đặc biệt tập trung vào eo biển Hormuz, một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, chuyên chở khoảng 20% lượng dầu thô thế giới trước khi chiến sự nổ ra.

Việc Iran đóng cửa eo biển đã châm ngòi cho giá các mặt hàng năng lượng và cước vận tải tăng vọt. Sau khi Washington và Tehran đạt thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 8/4, các mức giá đã phần nào hạ nhiệt, nhưng thị trường vẫn rất nhạy cảm với tin tức các vụ tấn công tàu thuyền tại Hormuz và tình hình bất ổn trong khu vực.

Áp lực giá cả

Báo cáo lưu ý rằng các nhà sản xuất dầu mỏ vùng Vịnh có rất ít tuyến đường thay thế Hormuz. Arab Saudi và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) có thể chuyển hướng một phần dầu xuất khẩu qua các đường ống và cảng khác, nhưng khoảng một nửa lượng dầu thường đi qua eo biển Hormuz không có con đường thay thế.  

Các thị trường châu Á chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề do sự phụ thuộc vào dầu mỏ ở vùng Vịnh. Ngoài dầu mỏ, sự sụt giảm nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) cũng là vấn đề đáng lo ngại, bởi đây là nhiên liệu quan trọng đối với nhiều nhà máy điện trong khu vực.

Để bù đắp thiếu hụt LNG, nhiều nước châu Á phải tăng nhập khẩu than phục vụ phát điện, khiến giá nhiên liệu này leo thang.

Cùng lúc đó, giá các sản phẩm phụ của quá trình sản xuất dầu khí, bao gồm amoniac, urê và lưu huỳnh, cũng gia tăng hàng chục phần trăm. Điều đó có thể kéo chi phí phân bón đi lên, từ đó gây áp lực lên giá lương thực và thực phẩm ở châu Á.

Ngay cả trước cú sốc Trung Đông, năm 2026 đã được dự báo là giai đoạn nhiều thách thức với châu Á. Các loại thuế quan Mỹ áp đặt từ năm 2025 và việc Nhà Trắng tiếp tục tăng thuế – có nguy cơ khiến tăng trưởng xuất khẩu của khu vực chậm lại đáng kể.

Moody’s Analytics nâng dự báo lạm phát bình quân của các nền kinh tế châu Á – Thái Bình Dương lên thêm 0,5 điểm %. Ấn Độ là một trong những nước bị điều chỉnh mạnh nhất, phản ánh đà tăng của giá năng lượng và cả thực phẩm – mặt hàng chiếm tỷ trọng lớn trong rổ CPI của nước này.  

Ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế

Một số nước châu Á đã áp dụng các biện pháp như trợ cấp nhiên liệu, giảm thuế và áp giá trần để hạn chế việc giá năng lượng tăng cao chuyển sang người tiêu dùng.

Những nền kinh tế khác đã sử dụng đến nguồn dự trữ dầu chiến lược để đảm bảo nguồn cung thay thế.

Nhật Bản và Hàn Quốc đều nắm giữ lượng dự trữ chiến lược tương đương với khoảng 200 ngày tiêu thụ dầu, trong khi lượng dự trữ của Trung Quốc cũng được mô tả là đáng kể.

Nhờ nỗ lực của các chính phủ, Moody’s Analytics dự đoán ảnh hưởng của cú sốc năng lượng đến tăng trưởng kinh tế châu Á sẽ tương đối hạn chế.

Tổ chức này dự đoán xung đột Trung Đông sẽ làm giảm tăng trưởng GDP của các nước trong khoảng 0,1 – 0,4 điểm %. Lạm phát được cho là sẽ khiến chi tiêu của người tiêu dùng và doanh nghiệp giảm tốc.

Việt Nam chịu tác động ra sao?

Nói riêng về Việt Nam, Moody’s Analytics điều chỉnh giảm nhẹ dự báo tăng trưởng kinh tế trong năm 2026, tuy không cho biết con số cụ thể.

Trung Quốc cũng nằm trong nhóm bị hạ dự báo tăng trưởng GDP, dù nước này thường được đánh giá là có khả năng chống chịu tốt với cú sốc Trung Đông, nhờ nguồn cung và trữ lượng dầu khí dồi dào, cũng như các nguồn năng lượng đa dạng.

Giá nhiên liệu gia tăng ảnh hưởng đến trực tiếp đến chi phí đi lại, qua đó ảnh hưởng tiêu cực đến ngành du lịch. Vì vậy, những quốc gia thường thu hút du khách như Việt Nam, Thái Lan và Philippines cũng chịu ảnh hưởng tương đối mạnh hơn các nước khác khi ngành này suy yếu.