Những gợi mở về mô hình tăng trưởng mới cho ASEAN

Mở đầu phiên thảo luận, Thứ trưởng Ngoại giao Thái Lan Sarun Charoensuwan cho rằng, chủ n ưughĩa bảo hộ gia tăng, thương mại toàn cầu có xu hướng phân mảnh, công nghệ phát triển với tốc độ cao, rủi ro khí hậu, dân số già, và nguy cơ mắc kẹt trong bẫy thu nhập trung bình, các yếu tố này đang đặt ra bài toán tăng trưởng của ASEAN.

Theo vị thứ trưởng Thái Lan, trong bối cảnh trên, ASEAN sẽ cần tập trung vào ba ưu tiên chiến lược, gồm tăng cường khả năng chống chịu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, xây dựng những hình thức hợp tác mới.

Trong đó, khu vực cần duy trì môi trường thương mại và đầu tư cởi mở, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, củng cố an ninh lương thực và năng lượng, đầu tư mạnh vào hạ tầng số, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

ASEAN cũng sẽ cần đa dạng hóa mối quan hệ, tránh phụ thuộc quá mức vào bất kỳ thị trường, nguồn công nghệ nào, từ đó giúp khu vực giữ vững tính cởi mở bao trùm, vừa nâng cao năng lực thích ứng trước những biến động của môi trường toàn cầu.

Các chuyên gia bàn luận tại phiên thảo luận “Những mô hình phát triển mới trong bối cảnh chuyển dịch toàn cầu”. Ảnh: Lê Hồng Nhung – Mekong ASEAN

Trong khi đó, nguyên Bộ trưởng Thương mại Indonesia Maria Pangestu đã đưa ra 5 đề xuất ưu tiên trong xây dựng mô hình phát triển mới. Cụ thể, gồm đẩy nhanh thực thi và nâng cấp hiệp định FTA như RCEP; nâng cao độ phức tạp kinh tế thay vì chỉ theo đuổi tăng trưởng; phát triển nguồn nhân lực công nghệ chiến lược; biến chuyển đổi xanh thành động lực phát triển; lồng ghép tư duy địa kinh tế vào mọi trụ cột hợp tác của ASEAN.

Dưới góc độ chuyên gia, theo GS. Masahiro Kawai – Trường Cao học Chính sách công, Đại học Tokyo (Nhật Bản), ASEAN cần mở rộng nhu cầu trong nước và khu vực, đa dạng hóa đối tác thương mại và chuỗi cung ứng, “tự chủ chiến lược” để giảm thiểu các cú sốc bên ngoài.

Động lực tăng trưởng mới được dịch chuyển từ khai thác lao động và tích lũy vốn sang công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực; nhu cầu hạ tầng chuyển đổi từ hạ tầng xã hội, công nghiệp truyền thống sang hạ tầng số và xanh.

Ông cho rằng, một ASEAN đoàn kết, gắn kết và hội nhập sâu rộng hơn sẽ không chỉ nâng cao sức chống chịu của từng quốc gia mà còn gia tăng sức hấp dẫn và vị thế của khu vực trong nền kinh tế thế giới.

GS. Masahiro Kawai – Trường Cao học Chính sách công, Đại học Tokyo (Nhật Bản). Ảnh: Lê Hồng Nhung – Mekong ASEAN

Ở góc độ hoạch định chính sách, TS. Võ Trí Thành – nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) nhấn mạnh về ba trụ cột quan trọng cho tăng trưởng: ổn định kinh tế vĩ mô, cải cách theo hướng thị trường và hội nhập quốc tế.

Theo vị chuyên gia đến từ Việt Nam, cải cách thể chế không đơn thuần cắt giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ, mà là xây dựng các thể chế thúc đẩy đổi mới sáng tạo, bảo đảm phân bổ công bằng hơn các thành quả phát triển và nâng cao năng lực quốc gia.

Đặc biệt, doanh nghiệp cần được đặt ở vị trí trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, cùng với việc đầu tư vào hạ tầng chiến lược, nâng cao năng lực công nghệ và hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp.

Ông cũng kiến nghị, ASEAN sẽ cần nghiên cứu hình thành “Cộng đồng Đổi mới sáng tạo ASEAN” như một trụ cột mới cho tương lai.

Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) Võ Trí Thành. Ảnh: Lê Hồng Nhung – Mekong ASEAN

Dưới góc độ một tổ chức tài chính hỗ trợ cho mục tiêu tăng trưởng, ông Srini Nagarajan – Giám đốc điều hành khu vực châu Á của British International Investment – BII (Cơ quan tài chính phát triển của Chính phủ Anh) cho biết, các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm tới bốn yếu tố: chính sách nhất quán và dễ dự báo, nhu cầu hạ tầng rõ ràng để phân bổ nguồn vốn dài hạn, nguồn nhân lực chất lượng và các cơ chế bảo lãnh, chia sẻ rủi ro.

Chính vì vậy, các quốc gia ASEAN cần thúc đẩy cải cách mạnh mẽ hơn trong việc tạo dựng môi trường đầu tư ổn định và có khả năng dự báo.

Ở lĩnh vực năng lượng, khu vực sẽ không chỉ cần thúc đẩy Lưới điện ASEAN, mà các nước cần chú trọng kết nối “đoạn cuối” của hệ thống truyền tải tới địa phương, mở rộng đầu tư vào hạ tầng xe điện, công nghệ chuyển đổi rác thải thành năng lượng.

Giám đốc của BII cũng khẳng định, tổ chức này sẵn sàng cung cấp nguồn vốn mồi, để tạo hiệu ứng lan tỏa, thu hút thêm dòng vốn tư nhân vào các dự án xanh và hạ tầng bền vững của khu vực ASEAN.