Những tác động tích cực của quy định phát hành trái phiếu riêng lẻ mới

Ảnh minh họa.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đang bước vào giai đoạn phát triển theo khung khổ pháp lý mới, sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 200/2026/NĐ-CP ngày 5/6/2026 quy định về chào bán trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế.

Nghị định mới thay thế đồng thời ba nghị định trước đây gồm Nghị định 153/2020/NĐ-CP, Nghị định 65/2022/NĐ-CP và Nghị định 08/2023/NĐ-CP.

Trong báo cáo về góc nhìn tín nhiệm với thị trường TPDN mới phát hành, VIS Rating nhận định, Nghị định 200 có tác động tích cực đến chất lượng tín nhiệm nhờ siết chặt điều kiện phát hành, tăng tính minh bạch và bảo vệ tốt hơn cho nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu riêng lẻ – vốn chiếm khoảng 90% giá trị phát hành.

Theo đơn vị xếp hạng tín nhiệm, Nghị định 200 giúp nhà đầu tư phân hóa rủi ro giữa các tổ chức phát hành nhờ yêu cầu công bố chi tiết về khả năng trả nợ, đòn bẩy, tài sản bảo đảm (TSBĐ), mục đích sử dụng vốn, kế hoạch cơ cấu nợ và rủi ro triển khai dự án.

Nghị định này cũng hợp nhất các Nghị định 65, Nghị định 08 và Luật Chứng khoán sửa đổi 2024 vào một khung pháp lý thống nhất, bao trùm từ điều kiện phát hành, công bố thông tin đến điều kiện của nhà đầu tư. Ngoài ra, khung pháp lý rõ ràng hơn cũng sẽ dần tạo điều kiện cho thị trường phục hồi giá trị phát hành mới.

Về quy định giới hạn tổng nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu dưới 5 lần, VIS Rating cho rằng điều này khiến các tổ chức phát hành có đòn bẩy cao khó tiếp cận thị trường hơn, qua đó dịch chuyển cơ cấu phát hành sang nhóm có chất lượng tốt hơn.

Tuy nhiên, các trường hợp miễn trừ dành cho doanh nghiệp Nhà nước, định chế tài chính và công ty thực hiện dự án bất động sản làm giảm tác động tổng thể, bởi một số tổ chức phát hành quy mô lớn hoặc rủi ro cao đang thuộc trường hợp miễn trừ này.

Thiếu xếp hạng tín nhiệm khiến nhà đầu tư khó đánh giá rủi ro

Theo VIS Rating, cơ chế định giá theo rủi ro vẫn là điểm yếu mang tính cấu trúc lớn nhất của thị trường TPDN. Xếp hạng tín nhiệm mới chỉ được áp dụng có chọn lọc, trong khi phần lớn trái phiếu phát hành cho nhà đầu tư tổ chức vẫn chưa được xếp hạng. Việt Nam cũng chưa có đường cong lợi suất trái phiếu doanh nghiệp phân biệt theo chất lượng tín nhiệm và kỳ hạn, khiến giá trái phiếu chủ yếu hình thành qua thương lượng.

“Số liệu giai đoạn thị trường biến động năm 2022 – 2023 cho thấy lãi suất danh nghĩa của các trái phiếu phát sinh chậm trả không cao hơn đáng kể so với các trái phiếu không bị chậm trả, phản ánh khả năng phân hóa rủi ro còn hạn chế.

Các trường hợp chậm trả tập trung ở nhóm tổ chức phát hành bất động sản có đòn bẩy cao, dự án mang tính đầu cơ thay vì phục vụ nhu cầu ở thực. Việc thiếu minh bạch và thiếu xếp hạng tín nhiệm khiến nhà đầu tư khó đánh giá rủi ro, dẫn đến định giá và phần bù rủi ro không phản ánh đầy đủ mức độ rủi ro,” VIS Rating nêu quan điểm.

Phát hành trái phiếu doanh nghiệp sụt giảm mạnh trong giai đoạn 2022 – 2023.

VIS Rating nhận định, Nghị định 200 có tác động tích cực đến chất lượng tín nhiệm nhưng chưa giải quyết được đầy đủ các tồn tại của thị trường. Nếu không mở rộng phạm vi áp dụng xếp hạng tín nhiệm, xây dựng đường cong lợi suất đáng tin cậy và nâng cao hiệu quả thực thi đối với tài sản bảo đảm, tiến trình cải cách sẽ bị giới hạn.

Giai đoạn tới, đơn vị phân tích cho rằng trọng tâm cần chuyển từ các biện pháp khắc phục sau giai đoạn thị trường khó khăn sang phát triển hạ tầng phục vụ đo lường, định giá và giao dịch dựa trên rủi ro tín nhiệm.