Chưa bao giờ chính sách và thể chế của Việt Nam tốt như bây giờ

Ông Đặng Thành Tâm – Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Kinh Bắc. Ảnh: Phạm Ngọc/Mekong ASEAN

Chia sẻ tại hội thảo Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn diễn ra ngày 15/7, ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch Tổng công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc (KBC) cho biết, Việt Nam đã thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) rất thành công song dòng vốn đầu tư gián tiếp (FII) vẫn còn khá khiêm tốn. Để khơi thông toàn diện các nguồn lực, ông cho rằng thị trường vốn và nền kinh tế cần được tái cấu trúc, kết hợp giữa việc hoàn thiện chính sách vĩ mô và đón đầu các xu hướng công nghệ mới.

Về tái cấu trúc thị trường vốn, Chủ tịch Kinh Bắc cho rằng ngân hàng nên tập trung vào vốn ngắn hạn, bổ sung vốn lưu động và ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Còn các doanh nghiệp lớn nên tập trung phát hành trái phiếu, cổ phiếu và làm việc với các quỹ đầu tư lớn.

Theo ông, để mô hình này thực sự vận hành hiệu quả, điều kiện tiên quyết là tiếp tục hoàn thiện thể chế. “Chưa bao giờ chính sách và thể chế của Việt Nam tốt như bây giờ. Đây không chỉ là quan điểm cá nhân tôi mà ngay cả nhiều tổ chức quốc tế trước đây từng có những đánh giá khắt khe về Việt Nam, nay cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực,” ông Tâm thông tin.

Dù vậy theo Chủ tịch Kinh Bắc, một số chính sách vẫn cần tiếp tục điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn. Ông lấy ví dụ lĩnh vực du lịch. Việt Nam được đánh giá là một trong những điểm đến hấp dẫn trên thế giới song việc xây dựng khách sạn, khu nghỉ dưỡng phục vụ ngành du lịch đôi khi vẫn bị nhìn nhận như hoạt động bất động sản đơn thuần và gặp hạn chế trong tiếp cận vốn.

Một vấn đề khác được ông Tâm đề cập là sự mất cân đối trong hoạt động xuất nhập khẩu và những tác động tới dòng vốn đầu tư nước ngoài. Theo ông, Việt Nam hiện có mức xuất khẩu lớn sang thị trường Mỹ, trong khi nhập khẩu từ Trung Quốc cũng ở mức cao. Điều này khiến các nhà đầu tư quốc tế quan tâm tới khả năng điều chỉnh chính sách thương mại của các đối tác lớn.

Ông Tâm kỳ vọng việc thúc đẩy các thỏa thuận thương mại, đặc biệt với các thị trường lớn, sẽ tạo ra sự ổn định và củng cố niềm tin cho dòng vốn quốc tế.

Thu hút vốn vào ngành quỹ và bảo hiểm còn hạn chế

Theo bà Trịnh Quỳnh Giao – Tổng giám đốc Công ty cổ phần Quỹ đầu tư PV (PVI AM), bản chất của câu chuyện tái cấu trúc từ nhà đầu tư cá nhân sang nhà đầu tư tổ chức vẫn là dịch chuyển nguồn tiền từ cá nhân gom vào các định chế. “Trên thị trường tài chính Việt Nam có ba định chế trụ cột là ngân hàng, quỹ và bảo hiểm. Hệ thống ngân hàng làm rất tốt vì có yếu tố niềm tin, gửi tiền vào ngân hàng là an toàn,” bà Giao nói.

Với trụ cột bảo hiểm, theo bà Giao, hay bị bỏ quên. Hiện tổng tài sản bảo hiểm mới chiếm khoảng 7,5% GDP, trong khi tại Trung Quốc tỷ lệ này là 30%, Singapore khoảng 50 – 70%… Bà cho rằng thị trường bảo hiểm những năm vừa qua có một số xáo động, thách thức và cần phải thiết lập lại kỷ luật thị trường để trụ cột này phát triển bền vững hơn.

Với trụ cột ngành quỹ, bà Giao cho rằng, vẫn tồn tại khoảng trống về niềm tin. Vì vậy các công ty quản lý quỹ phải chủ động, tích cực hơn trong thu hút nhà đầu tư; đồng thời phải nâng cao năng lực thiết kế sản phẩm phù hợp với nhà đầu tư.

Tích cực tháo gỡ các “điểm nghẽn”

Ông Nguyễn Sơn – Chủ tịch VDSC chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: Phạm Ngọc/Mekong ASEAN

Đại diện cơ quan quản lý, ông Nguyễn Sơn – Chủ tịch Tổng công ty Lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) chia sẻ những bước chuẩn bị để phát triển thị trường vốn.

Để đáp ứng chuẩn mực nâng hạng của FTSE lên thị trường mới nổi thứ cấp chính thức áp dụng từ tháng 9/2026, VSDC đã triển khai một loạt sản phẩm. Trong đó có sản phẩm thanh toán không cần ký quỹ trước (non-pre-funding – NPF) được thiết kế theo yêu cầu của cộng đồng nhà đầu tư quốc tế.

Thứ hai là tiêu chuẩn STP (quy trình xử lý giao dịch điện tử từ đầu đến cuối). “Khi làm việc với các quỹ lớn như Vanguard hay BlackRock, họ yêu cầu kết nối giữa các ngân hàng lưu ký nước ngoài với các công ty chứng khoán lớn để nhà đầu tư quốc tế tiếp cận thuận tiện và VSDC đã triển khai sản phẩm STP này,” ông Sơn chia sẻ.

Đối với chuẩn mực nâng hạng của MSCI và vấn đề tháo gỡ rào cản cho nhà đầu tư nước ngoài thuận tiện tham gia vào thị trường nhưng vẫn kiểm soát được rủi ro, ông Sơn cho biết VSDC đang xây dựng nền tảng CCP (mô hình đối tác bù trừ trung tâm) cho thị trường cơ sở.

“Chúng tôi đang cùng các chuyên gia của World Bank, Ủy ban và các đối tác xác lập mô hình CCP phù hợp với Việt Nam trên cơ sở tích hợp phần công nghệ mới vào hệ thống công nghệ lõi KRX. Chúng tôi cố gắng vào đầu năm 2027 có thể đưa sản phẩm CCP này đi vào vận hành”, ông Sơn chia sẻ.

Theo ông, sản phẩm này sẽ giúp tháo gỡ rào cản ký quỹ, không chỉ xử lý được NPF cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài mà còn hỗ trợ cả nhà đầu tư tổ chức trong nước, tạo vòng quay vốn nhanh để thu hút cầu đầu tư tốt hơn.

Ngoài ra, VSDC cũng đang xử lý là giai đoạn hai của quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện, đi cùng đề án tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ. Theo ông Sơn, muốn tái cấu trúc hệ dẫn vốn thành công, cần có chiến lược phát triển ngành quản lý quỹ, mở rộng quỹ hưu trí, quỹ đầu tư và các định chế tài chính chuyên nghiệp. Cùng với đó là đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước, thúc đẩy niêm yết doanh nghiệp FDI và nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp nhằm tạo thêm nguồn hàng chất lượng cho thị trường.