Chủ tịch Quốc hội Sửa luật phải bảo đảm hiệu quả để luật đi vào cuộc sống

Chiều ngày 16/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; gồm: Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật; Luật Chăn nuôi; Luật Đê điều; Luật Địa chất và khoáng sản; Luật Khí tượng thủy văn; Luật Tài nguyên nước; Luật Thú y; Luật Thuỷ lợi; Luật Thủy sản; Luật Trồng trọt.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp trình bày về dự án Luật. Ảnh: CTTĐT Quốc hội

Tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, dự án Luật được bố cục gồm 12 Điều, thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng, thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước và tạo chuyển biến mạnh mẽ trong quản trị hành chính. Ngoài ra, dự án Luật phân quyền 21 thủ tục hành chính của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện.

Dự án Luật có hai nhóm nội dung chính: Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; phân quyền thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính. Đồng thời còn sửa đổi, bổ sung một số điều khoản khác để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành với sự cần thiết ban hành dự án Luật. Hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị công phu, đáp ứng yêu cầu theo trình tự, thủ tục rút gọn. Việc trình Quốc hội theo quy trình “2 trong 1” tại kỳ họp không thường lệ (tháng 8/2026) là có cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn, gắn với thời hạn xử lý văn bản trước 1/3/2027.

Thường trực Ủy ban nhận thấy phạm vi sửa đổi là phù hợp, đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, thể chế hóa đầy đủ, toàn diện, nhất là các văn bản về sắp xếp tổ chức bộ máy, chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm không làm phát sinh chính sách mới.

Tránh tình trạng “bình mới nhưng rượu cũ”

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp. Ảnh: CTTĐT Quốc hội

Phát biểu chỉ đạo và đóng góp ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường là bước đi có tính đột phá nhằm tháo gỡ rào cản pháp lý, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Dự án Luật đặt mục tiêu cắt giảm 38 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 13 thủ tục và cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh. Theo Chủ tịch Quốc hội, đây là hướng cải cách rất đáng ghi nhận vì giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân. Tuy nhiên việc sửa luật phải bảo đảm hiệu quả để luật thực sự đi vào cuộc sống, không tạo ra khoảng trống quản lý hoặc tình trạng “bình mới nhưng rượu cũ”.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị ban soạn thảo hệ thống lại ngay từ đầu dự án Luật theo hai nhóm rõ ràng gồm nhóm luật về nông nghiệp và nhóm luật về tài nguyên, môi trường để người dân, doanh nghiệp dễ theo dõi, thay vì chỉ liệt kê tên các đạo luật như hiện nay.

Một trong những vấn đề được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý là việc chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Khi giảm các thủ tục cấp phép ban đầu thì áp lực sẽ chuyển sang công tác thanh tra, kiểm tra sau cấp phép. Trong khi đó, lực lượng thanh tra chuyên ngành tại nhiều địa phương hiện còn mỏng, thiếu nhân lực và trang thiết bị.

Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần luật hóa cơ chế hậu kiểm bằng công nghệ, áp dụng truy xuất nguồn gốc, mã QR và quy định rõ nguồn lực tài chính cho hoạt động giám sát tại địa phương nhằm tránh tình trạng buông lỏng quản lý, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu việc phân cấp, phân quyền phải đi kèm hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thống nhất trên phạm vi cả nước.

“Thách thức là nếu quy chuẩn kỹ thuật quốc gia không được ban hành đồng bộ và rõ ràng, mỗi địa phương sẽ có cách hiểu và áp dụng khác nhau. Hệ quả là vô tình tạo ra các giấy phép con hoặc sự cát cứ thông tin giữa các tỉnh, mỗi tỉnh một kiểu,” Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Một nội dung khác được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề cập là phải rà soát kỹ để tránh xung đột giữa 10 luật được sửa đổi với các luật có liên quan như Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường hay Luật Lâm nghiệp.

Chủ tịch Quốc hội dẫn ví dụ thủ tục nuôi trồng thủy sản trên biển hiện vẫn vướng ở khâu giao khu vực biển và đánh giá tác động môi trường. Nếu chỉ sửa Luật Thủy sản mà không liên thông với Luật Bảo vệ môi trường thì doanh nghiệp vẫn phải thực hiện các thủ tục như cũ.

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, cần nghiên cứu cơ chế cấp phép liên thông, giao một đầu mối tại địa phương chịu trách nhiệm giải quyết đồng thời các thủ tục để trả kết quả một lần duy nhất cho doanh nghiệp; số hóa triệt để, xóa bỏ nộp bản giấy song song.