ADB Chất lượng tăng trưởng kinh tế cần được đặt ở vị trí trung tâm

Buổi gặp gỡ, trao đổi với báo chí về Báo cáo Cập nhật Triển vọng Phát triển châu Á (ADO) của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) ngày 17/7. Ảnh: Kiều Chinh/Mekong ASEAN.

Chia sẻ tại Buổi gặp gỡ, trao đổi với báo chí về Báo cáo Cập nhật Triển vọng Phát triển châu Á (ADO) của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), diễn ra ngày 17/7, ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc Quốc gia ADB nhìn nhận, xung đột tại Trung Đông được dự báo sẽ tác động mạnh hơn tới các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á và Thái Bình Dương. ADB dự báo tăng trưởng của khu vực sẽ chậm lại còn 4,9% trong năm nay, so với mức 5,5% của năm 2025.

Với kinh tế Việt Nam, ông Shantanu Chakraborty đánh giá triển vọng kinh tế của Việt Nam vẫn rất tích cực. Nền kinh tế đã duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ trong nửa đầu năm 2026, được hỗ trợ bởi các lĩnh vực công nghiệp, xây dựng, dịch vụ, xuất khẩu, đầu tư nước ngoài (FDI), giải ngân đầu tư công và nhu cầu nội địa. Điều này minh chứng cho sức chống chịu của nền kinh tế cũng như sức mạnh của các động lực tăng trưởng.

Giám đốc Quốc gia ADB cho rằng chất lượng tăng trưởng cần được đặt ở vị trí trung tâm trong giai đoạn phát triển mới. Điều này không chỉ bao gồm tăng trưởng kinh tế mà còn phải bảo đảm phân phối thu nhập công bằng hơn, thúc đẩy tăng trưởng bao trùm, phát triển xanh và tận dụng các động lực mới.

“Trong nhiều năm qua, tăng trưởng của Việt Nam chủ yếu được dẫn dắt bởi dòng vốn FDI. Tuy nhiên, mô hình này đang bộc lộ những giới hạn khi cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt và nhiều quốc gia trong khu vực nổi lên với hạ tầng, môi trường kinh doanh và chuỗi giá trị công nghiệp phát triển hơn. Lợi thế chi phí lao động thấp vì vậy sẽ không còn là động lực bền vững,” ông Shantanu Chakraborty nói.

Đại diện ADB nhận định FDI vẫn giữ vai trò quan trọng trong ngắn và trung hạn, song Việt Nam cần chuyển trọng tâm sang nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng. Trong đó, ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đầu tư vào các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghiệp bán dẫn, hạ tầng giao thông, logistics và hạ tầng số nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Ông Shantanu Chakraborty cho rằng, thành quả tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi được lan tỏa rộng rãi. Theo ông, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) mới là nền tảng tạo sức sống cho nền kinh tế, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng và việc làm. Vì vậy, cùng với thu hút FDI, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước phát triển và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Cải cách thể chế là yếu tố quyết định để duy trì tăng trưởng dài hạn

Ông Bùi Minh Giáp, Chuyên gia kinh tế trưởng của ADB tại Việt Nam đánh giá, kinh tế Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng mạnh trong nửa đầu năm 2026. Tuy nhiên, môi trường bên ngoài và các sức ép vĩ mô trong nước cũng đang hiện ra rõ nét hơn. Vì vậy, vấn đề hiện nay không chỉ là làm thế nào để đạt tăng trưởng cao, mà là làm thế nào để duy trì tăng trưởng cao, bền vững và có chất lượng trong khi vẫn giữ được ổn định kinh tế vĩ mô.

Số liệu quý 2/2026 và 6 tháng đầu năm cho thấy nền kinh tế có sức bật mạnh và tăng trưởng có tính lan tỏa tương đối rộng. Công nghiệp và xây dựng tiếp tục là động lực quan trọng, trong khi dịch vụ phục hồi tốt. Xuất khẩu, FDI, đầu tư công và nhu cầu trong nước đều đóng góp vào đà tăng trưởng chung.

Tuy nhiên, kết quả tích cực này cũng cần được nhìn nhận một cách thận trọng. Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn, nên các biến động về thương mại toàn cầu, thuế quan, rào cản thương mại, giá năng lượng, tỷ giá và nhu cầu từ các thị trường xuất khẩu lớn có thể tác động nhanh tới tăng trưởng. Tác động có thể đi qua nhiều kênh: xuất khẩu, nhập khẩu đầu vào, chi phí logistics, dòng vốn đầu tư và tâm lý của doanh nghiệp.

“Một điểm cần lưu ý là nhập khẩu đang tăng nhanh hơn xuất khẩu, dẫn đến nhập siêu đáng kể trong nửa đầu năm nay. Điều này có hai mặt. Một mặt, nhập khẩu tăng phản ánh sản xuất đang mở rộng và doanh nghiệp cần thêm máy móc, thiết bị, nguyên liệu và linh kiện cho hoạt động sản xuất. Mặt khác, điều này cũng cho thấy nền kinh tế còn phụ thuộc đáng kể vào đầu vào nhập khẩu. Vì vậy, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và tăng giá trị gia tăng trong nước sẽ là nhiệm vụ rất quan trọng,” ông Bùi Minh Giáp nói.

Theo chuyên gia ADB, áp lực lạm phát cũng cần được theo dõi chặt chẽ. CPI bình quân 6 tháng và lạm phát cơ bản của Việt Nam đều ở mức trên 4%, cho thấy dư địa chính sách tiền tệ không còn rộng như trước. Chính sách tiền tệ cần tiếp tục linh hoạt, nhưng thận trọng, theo sát diễn biến lạm phát, tỷ giá, thanh khoản và chất lượng tín dụng. Hỗ trợ tín dụng cho sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực tạo năng suất là cần thiết, nhưng cần điều tiết thận trọng và có chọn lọc để tránh tạo thêm rủi ro cho hệ thống tài chính.

Trong bối cảnh đó, chính sách tài khóa nên đóng vai trò chủ động hơn. Nhưng điều quan trọng không chỉ là giải ngân nhiều hơn, mà là giải ngân đúng trọng tâm hơn và hiệu quả hơn.

Đầu tư công cần được đẩy nhanh ở những lĩnh vực có tác động lan tỏa lớn như hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng, lưới điện, hạ tầng số, thích ứng biến đổi khí hậu, giáo dục kỹ năng và y tế. Đây là các khoản đầu tư có thể vừa hỗ trợ tăng trưởng ngắn hạn, vừa giúp nâng năng suất và năng lực cạnh tranh trong trung và dài hạn.

Chuyên gia ADB cũng nhấn mạnh cải cách thể chế là yếu tố quyết định để duy trì tăng trưởng dài hạn. Doanh nghiệp cần một môi trường kinh doanh có tính dự đoán cao hơn, thủ tục đơn giản hơn, tiếp cận tốt hơn với đất đai, vốn, năng lượng, dữ liệu, nhân lực kỹ năng cao và thị trường.

Các lĩnh vực mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, công nghiệp xanh và logistics hiện đại có tiềm năng lớn, nhưng muốn phát triển thực chất cần nền tảng về kỹ năng, hạ tầng, tiêu chuẩn và hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước.