Bộ Công an: Ưu đãi thuế với công dân số tích cực sẽ giúp thu hơn 56.000 tỷ đồng mỗi năm

Nội dung vừa được Bộ Công an phân tích trong tờ trình Dự thảo lần 2, Nghị quyết về phát triển công dân số.

So với dự thảo lần 1, nội dung lần này tiếp thu ý kiến đóng góp của các cơ quan, đơn vị để đưa ra một số điều chỉnh. Về cơ bản, VNeID vẫn được xây dựng để trở thành nền tảng định danh, xác thực duy nhất và cung cấp các tiện ích số thiết yếu, an toàn cho công dân trên môi trường số.

Hệ thống chấm điểm công dân số tiếp tục được hoàn thiện với những ưu đãi mạnh mẽ phí, lệ phí, nhằm tạo động lực khuyến khích người dân thay đổi thói quen, tích cực tham gia dịch vụ công trực tuyến và các hoạt động chuyển đổi số; không áp dụng để xử phạt hay hạn chế quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Tại dự thảo lần 1, Bộ Công an dự kiến khi công dân tích cực tham gia các dịch vụ trên môi trường số, sẽ được giảm 10-100% với 127 loại thuế, phí. Trong đó nổi bật có các loại dịch vụ hành chính phổ biến được miễn phí như: khai sinh, khai tử, kết hôn, cư trú; cấp lại đăng ký, biển số, giấy tờ xe, giấy phép.

Thúc đẩy thương mại điện tử với chính sách khuyến khích công dân số

Trong góp ý với dự thảo, Bộ Tài chính lo ngại chính sách giảm mạnh các loại thuế phí cho công dân số khi thực hiện các hoạt động trên môi trường điện tử có thể tác động lớn đến ngân sách Nhà nước.

Theo Bộ Tài chính, nhu cầu chi ngân sách nhà nước giai đoạn tới dự báo sẽ rất lớn và ước tính việc giảm 10% thuế thu nhập cá nhân với chuyển nhượng bất động sản, lệ phí trước bạ đối với chuyển nhượng bất động sản, lệ phí trước bạ đối với đăng ký xe, và miễn, giảm với 122 loại thuế phí khác sẽ giảm thu gần 15.000 tỷ đồng mỗi năm.

Song theo Bộ Công an, số giảm thu ngân sách này cần được xem xét là khoản “đầu tư phát triển” chứ không đơn thuần là hụt thu ngân sách. Việc giảm thu ngắn hạn giúp kiến tạo động lực chuyển đổi số là bước đi cần thiết, phù hợp với xu thế chung.

Mặt khác, số tiền ngân sách giảm này ít hơn số tiền thu được từ giá trị kinh tế, thị trường, số tiền tiết kiệm cho xã hội.

Bộ Công an phân tích, giá trị kinh tế tăng thêm cho xã hội mỗi năm được ước tính theo công thức: Giá trị kinh tế tăng thêm/năm = 14.954 tỷ đồng × 1,5 (theo hệ số lan tỏa kinh tế vĩ mô) = 22.431 tỷ đồng. Trong đó Nhà nước ước tính có thể thu hồi ngay khoảng 3.500-4.500 tỷ đồng từ các khoản thuế gián thu như VAT, thuế thu nhập doanh nghiệp.

Theo thống kê của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, thương mại điện tử bán lẻ nước ta năm 2024 đạt quy mô 25 tỷ USD, chiếm 9% tổng doanh thu bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng của Việt Nam.

Tính đến năm 2025, Việt Nam đã có hơn 80 triệu tài khoản định danh điện tử. Nếu áp dụng chính sách ưu đãi thuế để khuyến khích khoảng 1/3 số tài khoản này (tương đương 26,6 triệu người dân) trở thành công dân số tích cực, thường xuyên mua sắm qua các kênh trực truyến, qua đó thúc đẩy các doanh nghiệp, hộ kinh doanh qua hình thức thương mại điện tử có thể đạt quy mô nền kinh tế số khoảng 26 tỷ USD (tương ứng với khoảng 650.000 tỷ đồng).

Việc ưu đãi thuế theo dự thảo, cũng sẽ thúc đẩy việc thu thuế, kê khai thuế minh bạch doanh thu của hộ kinh doanh, doanh nghiệp do được đối soát, trung thực qua việc người dân kê khai giá trị mua hàng, kiểm tra hóa đơn mua hàng chính xác để được giảm thuế.

Giá trị đóng góp cho nền kinh tế mỗi năm từ việc chống thất thu thuế ước tính gần 8.000 tỷ đồng; và gia tăng thị trường thương mại điện tử ước tính 13.000 tỷ đồng.

Cũng theo đánh giá của Bộ Công an, năm 2025 đã ghi nhận hơn 9 triệu hồ sơ dịch vụ công trực tuyến (gồm 3,7 triệu toàn trình và 5,4 triệu một phần). Giá trị tiết kiệm = 660.000 đồng/hồ sơ toàn trình; hoặc 330.000 đồng/hồ sơ một phần; tức trung bình 495.000 đồng/hồ sơ trực tuyến.

Nếu khuyến khích 1/3 tài khoản định danh xác thực điện tử (26,6 triệu người dân) trở thành công dân số tích cực, số lượng hồ sơ dịch vụ công trực tuyến cũng tăng tương ứng.

Giả sử mỗi công dân số tích cực thực hiện ít nhất một dịch vụ công trực tuyến/năm, số tiền tiết kiệm cho xã hội mỗi năm ước tính hơn 13.000 tỷ đồng.

Như vậy, tổng số tiền thu được hàng năm được ước tính hơn 56.000 tỷ đồng, lớn hơn nhiều so với mức giảm nguồn thu ngân sách (14.954 tỷ đồng/năm).

Theo cơ quan soạn thảo, khoản tiền được miễn, giảm thực chất là “để lại” trong nhân dân và doanh nghiệp. Số tiền này sẽ trực tiếp quay trở lại nền kinh tế thông qua chi tiêu, mua sắm và tái đầu tư, các dịch vụ số, thương mại điện tử từ đó kích thích sản xuất kinh doanh, tạo ra nguồn thu thuế gián tiếp bù đắp lại phần hụt thu ban đầu.

Ngoài lợi ích tài chính trực tiếp, việc chuyển dịch sang môi trường số giúp tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng chi phí đi lại, in ấn hồ sơ, thời gian chờ đợi của người dân và chi phí vận hành bộ máy hành chính thủ công.

Bộ Công an cho rằng tổng thể lợi ích mang lại lâu dài lớn hơn các tác động ngân sách trong ngắn hạn. Các chính sách này là đòn bẩy kinh tế mạnh mẽ để thay đổi hành vi của 100 triệu công dân từ môi trường truyền thống sang môi trường số. Việc phổ cập định danh điện tử (VNeID), thanh toán số và chữ ký số, các dịch vụ số sẽ tạo hạ tầng mềm vững chắc cho nền kinh tế số – yếu tố quan trọng để Việt Nam đạt mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GDP vào năm 2030.

Tuy nhiên, việc này cũng đặt ra thách thức, áp lực lên cân đối ngân sách địa phương và nguồn thu của các đơn vị sự nghiệp công lập trong ngắn hạn. Vì vậy, Bộ Tài chính cần có phương án điều tiết ngân sách phù hợp, đảm bảo hoạt động của bộ máy, đồng thời đây là động lực để các đơn vị sự nghiệp tinh gọn bộ máy, chuyển đổi mô hình hoạt động theo hướng hiện đại, hiệu quả hơn.

Điều chỉnh mức ưu đãi thuế, tăng điểm cộng cho công dân số

Trong dự thảo lần 2, mức giảm cơ bản được giữ nguyên, song có tiếp thu ý kiến của Bộ Tài chính. Theo đó, Bộ Công an có một số điều chỉnh, vẫn đề xuất giảm 10% với thuế thu nhập cá nhân, thuế trước bạ khi chuyển nhượng bất động sản, trên mỗi lần chuyển nhượng, nhưng áp thêm mức trần, tối đa 1.000.000 đồng.

Lệ phí trước bạ đăng ký xe được đề xuất giảm 50% cho mỗi lần chuyển nhượng, không áp mức trần, tức giảm thêm 5 lần so với đề xuất tại dự thảo lần 1 là 10%. Cụ thể:

Điều kiện để được giảm 5 loại thuế, phí trên vẫn là công dân cần được xếp loại công dân số tích cực. Phân loại công dân số theo thang điểm được giữ nguyên: công dân số tích cực là người đạt trên 350 điểm; từ 100-349 là công dân số cơ bản, dưới 100 là công dân số phổ thông.

Qua lần soạn thảo thứ hai, số điểm cộng cũng được Bộ Công an điều chỉnh: tăng gấp đôi mức điểm cộng cho các công dân số sử dụng VNeID thường xuyên, tích hợp giấy tờ, giao dịch tài chính số, truy cập mạng xã hội VNeID… Còn lại, cơ quan soạn thảo giữ nguyên.

Các nội dung có điều chỉnh về cộng điểm như sau: