ĐBSCL có thêm không gian kết nối tri thức về thích ứng biến đổi khí hậu

Bộ trưởng Phát triển quốc tế Australia Anne Aly chụp ảnh cùng lãnh đạo TP Cần Thơ, Đại học Cần Thơ và các đại biểu. Ảnh: ĐSQ Australia tại Việt Nam.

Không gian Úc (Australia Corner) vừa được khai trương tại Đại học Cần Thơ trong khuôn khổ chuyến thăm Việt Nam của Bộ trưởng Phát triển Quốc tế Australia Anne Aly. Đây là một mắt xích mới trong nỗ lực đưa tri thức khoa học đến gần hơn với nhu cầu phát triển của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Không gian Úc sẽ là nơi kết nối các nhà nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, tổ chức và cộng đồng của hai nước để cùng phát triển những giải pháp cho các thách thức chung của ĐBSCL. Các lĩnh vực ưu tiên gồm nông nghiệp thích ứng với khí hậu, quản lý tài nguyên nước, giải pháp dựa vào thiên nhiên và nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước biến đổi khí hậu.

Không gian này đồng thời hướng tới việc chuyển hóa các kết quả nghiên cứu thành những giải pháp có thể áp dụng trong thực tiễn và nhân rộng tại các địa phương.

Bà Anne Aly, Bộ trưởng Phát triển quốc tế Australia phát biểu tại Lễ ra mắt Không gian Úc. Ảnh: ĐHCT

Phát biểu tại lễ ra mắt, Bộ trưởng Phát triển Quốc tế Australia Anne Aly cho rằng ĐBSCL đang ở tuyến đầu của cuộc khủng hoảng khí hậu khi phải đối mặt với nước biển dâng, xâm nhập mặn, thời tiết cực đoan và nhiều biến động khó lường khác. Điều đó đòi hỏi không chỉ thêm các nghiên cứu khoa học mà quan trọng hơn là tăng cường hợp tác, đổi mới sáng tạo và nhân rộng những giải pháp đã chứng minh hiệu quả.

“Hiện đã có rất nhiều nghiên cứu và tri thức quý báu trong lĩnh vực này, phần lớn được thực hiện ngay tại Đại học Cần Thơ. Thông qua Chương trình Đối tác thích ứng biến đổi khí hậu Việt Nam – Australia và Không gian Úc, chúng tôi mong muốn giúp những giải pháp này được ứng dụng rộng rãi trên khắp Đồng bằng sông Cửu Long,” bà Anne Aly nói.

Theo Bộ trưởng Anne Aly, Không gian Úc sẽ không chỉ là một căn phòng giới thiệu về Australia mà sẽ trở thành trung tâm kết nối tri thức và hợp tác. Tại đây, sinh viên, nhà khoa học, doanh nghiệp, các nhà quản lý và những đối tác của hai nước có thể gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm, hình thành các dự án nghiên cứu mới, đồng thời tìm cách đưa các kết quả nghiên cứu vào phục vụ sản xuất, quản lý tài nguyên và nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước biến đổi khí hậu.

Việc lựa chọn Đại học Cần Thơ cũng không phải ngẫu nhiên. Là cơ sở đào tạo và nghiên cứu lớn nhất của vùng, trường nhiều năm qua đã tham gia hàng loạt chương trình nghiên cứu về nông nghiệp, môi trường, tài nguyên nước và thích ứng với biến đổi khí hậu. Hơn 10% đội ngũ giảng viên của trường từng học tập tại Australia, tạo nền tảng thuận lợi cho hợp tác nghiên cứu và đào tạo giữa hai bên.

Thực tế, ý tưởng xây dựng một đầu mối kết nối tri thức cho ĐBSCL đã được chuẩn bị từ trước. Gần đây nhất, ngày 21/7, Đại học Cần Thơ phối hợp với Chương trình Đối tác thích ứng biến đổi khí hậu Việt Nam – Australia (Aus4Adaptation) tổ chức cuộc họp tham vấn với đại diện năm địa phương gồm Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang và Cà Mau để xây dựng dự án Trung tâm Tri thức thích ứng biến đổi khí hậu ĐBSCL.

Tại cuộc họp, các bên thống nhất nhu cầu cấp thiết phải chuyển những nghiên cứu còn phân tán thành các giải pháp có thể áp dụng và nhân rộng trên quy mô vùng. Đại học Cần Thơ được kỳ vọng đóng vai trò cầu nối giữa tri thức khoa học với nhu cầu thực tiễn của các địa phương, qua đó hỗ trợ xây dựng các mô hình thích ứng phù hợp với điều kiện của từng tỉnh, thành.

Australia mở rộng hợp tác hỗ trợ ĐBSCL thích ứng với biến đổi khí hậu

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: ĐSQ Australia tại Việt Nam

Không gian Úc là một hợp phần trong Chương trình Aus4Adaptation, sáng kiến hợp tác do Chính phủ Australia tài trợ nhằm hỗ trợ Việt Nam xây dựng các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu dựa trên khoa học, đổi mới sáng tạo và nhu cầu của địa phương.

Trong nhiều năm qua, chương trình đã hỗ trợ các cơ quan trung ương, viện nghiên cứu, trường đại học và các tỉnh ĐBSCL nghiên cứu, thử nghiệm những mô hình thích ứng mới, đồng thời thúc đẩy quá trình đưa các kết quả nghiên cứu vào chính sách và thực tiễn.

Bước sang giai đoạn mới, hợp tác giữa hai nước được mở rộng cả về quy mô lẫn cách tiếp cận. Theo Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT), Australia sẽ dành 75 triệu đô la Úc để triển khai giai đoạn tiếp theo của Chương trình Aus4Adaptation trong giai đoạn 2026-2035.

Chương trình sẽ tập trung vào ba định hướng lớn gồm nâng cao năng lực chống chịu của cộng đồng, thúc đẩy các giải pháp dựa vào thiên nhiên và tăng cường chia sẻ tri thức để các mô hình thành công có thể được nhân rộng trên phạm vi toàn vùng.

Ngay tại lễ ra mắt Không gian Úc, Bộ trưởng Anne Aly cũng công bố giai đoạn 2 của Chương trình Tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu dựa trên tự nhiên.

Chương trình sẽ phục hồi khoảng 1.750 ha hệ sinh thái nước ngọt quan trọng, tạo sinh kế thích ứng cho gần 2.000 người dân tại Đồng Tháp và Tây Ninh, đồng thời phát triển các mô hình như canh tác lúa nổi hay kết hợp trồng sen – nuôi cá nhằm vừa phục hồi hệ sinh thái đất ngập nước, vừa giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao thu nhập cho người dân.

Nếu giai đoạn đầu của các chương trình hợp tác tập trung nhiều vào nghiên cứu và thí điểm, thì các hoạt động được công bố lần này cho thấy trọng tâm đang chuyển sang xây dựng những nền tảng kết nối lâu dài giữa giới nghiên cứu, cơ quan quản lý và địa phương để các giải pháp có thể được áp dụng ở quy mô lớn hơn.

Đó cũng là hướng đi phù hợp với Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Australia, trong đó biến đổi khí hậu, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo được xác định là những lĩnh vực hợp tác trọng tâm.

Trong bức tranh đó, Không gian Úc không phải là đích đến của một dự án, mà là điểm kết nối để những nghiên cứu được thực hiện trong nhiều năm qua tiếp tục được chia sẻ, hoàn thiện và chuyển hóa thành các giải pháp phục vụ sự phát triển bền vững của ĐBSCL.

Không gian Úc tại Đại học Cần Thơ. Ảnh: ĐHCT