Lo ngại 'vỡ kế hoạch' vì loạt BOT điện phải nộp thêm hàng trăm triệu USD, Bộ Tài chính đề xuất miễn áp thuế tối thiểu toàn cầu

Bộ Tài chính vừa có Tờ trình Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 107 về áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu.

Đáng chú ý, tại Tờ trình này, Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ miễn áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa với các dự án BOT nhà máy điện, có bảo lãnh Chính phủ.

Cụ thể, Bộ đề xuất mức thuế này áp dụng cho các dự án BOT điện có bảo lãnh Chính phủ sẽ được xác định bằng 0 đồng.

Việc này nhằm giúp Việt Nam thực hiện đúng các cam kết với nhà đầu tư, cũng như tránh nguy cơ phát sinh tranh chấp quốc tế, và không làm tăng giá điện do phải kích hoạt cơ chế bồi hoàn theo hợp đồng BOT.

Lý giải về đề xuất trên, Bộ Tài chính cho biết, trong giai đoạn 2005 – 2015, Việt Nam đối mặt với nhu cầu cấp thiết về đầu tư phát triển nguồn điện nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Trong bối cảnh nguồn lực nhà nước còn hạn chế, Chính phủ đã có chủ trương thu hút vốn đầu tư tư nhân, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài có 100% vốn đầu tư trực tiếp (FDI) vào các dự án BOT xây dựng nhà máy điện.

Việc phê duyệt đề xuất đầu tư và giao chủ đầu tư các dự án BOT nhà máy điện chủ yếu diễn ra trong khoảng năm 2005 đến 2015. Trong số này, dự án Mông Dương 2 là hợp đồng BOT đầu tiên được ký vào 2011, và Vũng Áng 2 năm 2020.

Việc xây dựng và ký kết các hợp đồng BOT nhà máy điện và tài liệu bảo lãnh của Chính phủ luôn đảm bảo tuân thủ đúng quy trình, quy định. Trong đó, Chính phủ cam kết duy trì ổn định chính sách hoặc có cơ chế xử lý nếu việc thay đổi làm ảnh hưởng đến quyền lợi nhà đầu tư.

Tuy nhiên, sau khi Việt Nam áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, các dự án BOT điện không xác định, đánh giá và báo cáo kịp thời, rõ ràng được các tác động tài chính đặc thù nên chưa được miễn trừ áp dụng.

Điều này dẫn đến các dự án thiệt hại ước tính hàng chục triệu USD. Cụ thể, Dự án Mông Dương 2 14,4 triệu USD (đến năm 2040), Vĩnh Tân 1 65 triệu USD (đến năm 2043), Nghi Sơn 2 khoảng 189,53 triệu USD (đến năm 2047), Vân Phong 10 triệu USD (đến năm 2049), Vũng Áng 2 52,9 triệu USD (từ năm 2033 đến 2040), Hải Dương 94 triệu USD.

Như vậy, tổng số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung dự kiến phải nộp của 6/7 dự án BOT điện nêu trên là 425,83 triệu USD, tương đương hơn 11.000 tỷ đồng. Trong khi các dự án này đều có quy mô công suất và tổng vốn đầu tư lớn, với khoảng 75-80% vốn vay từ các tổ chức tín dụng quốc tế.

Việc phát sinh nghĩa vụ thuế bổ sung làm suy giảm dòng tiền thuần và ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ hoàn vốn nội bộ của dự án, kéo theo tác động đến các tổ chức cấp tín dụng quốc tế.

Trong trường hợp các bên liên quan không đạt được thoả thuận về biện pháp khắc phục, sự kiện này có thể gây ra nguy cơ bồi thường lớn theo thoả thuận.

Vì vậy, Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ báo cáo Quốc hội để miễn trừ áp dụngthu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đối với các dự án BOT nhà máy điện này.

“Đây là giải pháp phù hợp với hướng dẫn của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD). Bởi thuế tối thiểu toàn cầu cho phép các quốc gia xử lý linh hoạt với một số trường hợp đặc thù nếu bảo đảm mục tiêu chung của chính sách”, Bộ Tài chính cho biết.

Các tập đoàn đa quốc gia có nhiều doanh nghiệp thành viên tại Việt Nam vẫn áp thuế bổ sung tối thiểu nội địa theo quy định chung.

Tuy nhiên, phần thuế phân bổ cho dự án BOT điện sẽ được xác định bằng 0 đồng. Nếu doanh nghiệp BOT là pháp nhân duy nhất thì toàn bộ số thuế bổ sung tối thiểu nội địa phát sinh cũng bằng 0.

Trước đó, Việt Nam đã áp thuế tối thiểu toàn cầu với các công ty doanh thu từ 750 triệu euro trở lên kể từ năm 2024 với mức thuế suất tối thiểu 15%.