Dự trữ khí đốt của châu Âu thấp kỷ lục

Diễn biến này gợi nhớ đến cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, thời điểm giá năng lượng tăng vọt, lạm phát leo thang và lợi nhuận của nhiều ngành công nghiệp bị bào mòn, theo Reuters.

So với năm 2022, châu Âu hiện tiêu thụ ít khí đốt hơn và tỷ trọng năng lượng tái tạo cũng cao hơn. Tuy nhiên, việc chuyển từ khí đốt đường ống của Nga sang khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trên thị trường toàn cầu khiến khu vực này đối mặt với nguy cơ phải trả giá cao để đảm bảo nguồn cung nếu mùa đông khắc nghiệt và các kho chứa không được lấp đầy trong giai đoạn nhu cầu thấp vào mùa hè.

Theo dữ liệu từ Mạng lưới các Cơ sở hạ tầng Khí đốt châu Âu (Gas Infrastructure Europe), các kho dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) hiện mới đạt gần 58% công suất. Đây là mức thấp nhất tại cùng thời điểm trong năm kể từ khi dữ liệu được ghi nhận vào năm 2011, đồng thời thấp hơn 12 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái.

Năm 2022, căng thẳng giữa Nga và Ukraine khiến thị trường khí đốt toàn cầu rơi vào biến động mạnh. Nga cắt giảm nguồn cung, trong khi các doanh nghiệp đẩy mạnh tích trữ, khiến giá khí đốt tại châu Âu có thời điểm vượt 300 euro (346 USD)/MWh. Để ứng phó, EU đặt mục tiêu lấp đầy 90% công suất kho chứa trước tháng 11. Sau đó, mục tiêu được điều chỉnh xuống 80% trước tháng 12 nhằm hạn chế tình trạng mua gom trước mùa đông, vốn có thể đẩy giá tăng cao.

Giới hoạch định chính sách và các nhà giao dịch từng kỳ vọng nguồn LNG sẽ bù đắp lượng khí dự trữ thiếu hụt. Tuy nhiên, việc Eo biển Hormuz bị phong tỏa sau khi xung đột tại Iran bùng phát vào cuối tháng 2 đã làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu từ Qatar. Giá khí đốt tại châu Âu vì vậy tăng gần gấp đôi vào cuối tháng 7, từ khoảng 31 euro/MWh trước xung đột lên gần 60 euro/MWh. Sau đó, giá hạ xuống khoảng 53 euro/MWh khi kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran được nối lại.

Theo công ty nghiên cứu Energy Aspects, giá khí đốt trong mùa đông năm nay có thể dao động từ 60-80 euro/MWh, tùy thuộc vào thời điểm hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz trở lại bình thường.

Trong kịch bản nguồn cung LNG từ Qatar bị gián đoạn và thời tiết lạnh hơn bình thường, giá khí đốt giao ngay bình quân có thể tăng lên 110 euro/MWh trong giai đoạn từ tháng 11 đến tháng 3. Khi đó, lượng khí trong các kho dự trữ có thể giảm xuống còn 10% công suất vào cuối tháng 3. Nếu muốn duy trì mức dự trữ an toàn 16%, giá khí đốt bình quân có thể lên tới 210 euro/MWh.

Phụ thuộc nhiều hơn vào LNG

So với năm 2022, châu Âu hiện tiêu thụ ít khí đốt hơn và tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo. Việc nhanh chóng mở rộng hạ tầng nhập khẩu LNG cũng giúp khu vực này đa dạng hóa nguồn cung, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào khí đốt đường ống từ Nga như trước.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào LNG khiến châu Âu dễ bị tác động bởi biến động của thị trường toàn cầu. Không còn được bảo vệ bởi các hợp đồng khí đốt đường ống dài hạn với mức giá cố định, khu vực này có nguy cơ phải mua LNG với giá cao nếu nhu cầu tăng mạnh trong mùa đông.

Theo ông David Lewis, chuyên gia phân tích cấp cao tại Wood Mackenzie, lượng khí dự trữ thấp đang đặt châu Âu vào “một tình thế rất rủi ro”. Ông cho rằng nếu mùa đông khắc nghiệt hoặc xuất hiện các đợt rét kéo dài, châu Âu có thể phải cắt giảm nhu cầu tiêu thụ và chấp nhận mức giá cao hơn để tránh nguy cơ cạn kiệt nguồn cung.

Các cơ sở lưu trữ của EU có tổng sức chứa hơn 102 tỷ m3 khí đốt. Lượng khí rút từ các kho này có thể đáp ứng khoảng 30% nhu cầu trong một mùa đông thông thường. Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu cho biết đánh giá mới nhất cho thấy mục tiêu lấp đầy 80% công suất kho chứa vẫn đủ để bảo đảm nguồn cung trong mùa đông và hoàn toàn khả thi về mặt kỹ thuật.

Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích tỏ ra hoài nghi. Họ dự báo tỷ lệ lấp đầy kho chứa trước mùa đông chỉ đạt 67-76%. Ngay cả để đạt mức này, các doanh nghiệp châu Âu cũng sẽ phải trả giá cao hơn để cạnh tranh mua LNG với các khách hàng châu Á, những bên cũng đang tìm nguồn thay thế cho các lô hàng thường đi qua Eo biển Hormuz.

Ông Jacob Mandel, Trưởng nhóm nghiên cứu tại Aurora Energy Research, cho rằng với mặt bằng giá hiện nay, thị trường hầu như không có động lực tài chính để lấp đầy các kho chứa. Theo ông, để nâng tỷ lệ dự trữ của châu Âu lên 80% trước mùa đông, tốc độ bơm khí vào kho sẽ phải đạt mức kỷ lục và nhiều khả năng cần có sự hỗ trợ từ chính phủ.

Tuy nhiên, các chính phủ châu Âu hiện không mặn mà với việc can thiệp thị trường. Đồng thời, EU vẫn kiên định với kế hoạch cấm nhập khẩu LNG từ Nga vào cuối năm nay.

Theo các chuyên gia, dù giá khí đốt tăng ở mức nào, phần lớn chi phí cuối cùng vẫn sẽ được chuyển sang người tiêu dùng và các doanh nghiệp. Bà Erisa Pasko, chuyên gia phân tích cấp cao tại Energy Aspects, nhận định điều này đồng nghĩa với hóa đơn năng lượng sẽ tiếp tục tăng trong cả mùa đông năm nay và mùa đông năm sau.