Khi Van Gogh thắp sáng một cuộc gặp ở Hà Nội

Triển lãm tương tác đa giác quan Van Gogh Timeless tại Hà Nội.

Con người hôm nay đang sống giữa một mật độ hình ảnh và thông tin dày đặc. Một bức ảnh đẹp có khi chỉ vài giây để níu ánh nhìn trước khi ngón tay lại trượt xuống. Một câu chuyện vừa khiến ta xúc động, ít phút sau đã bị một câu chuyện khác phủ lên. Có lẽ bởi vậy, giữa một thời đại luôn thúc giục con người đi nhanh hơn, biết nhiều hơn, làm nhiều hơn, đôi khi ta lại thèm được chậm. Chậm để nhìn. Chậm để nghe. Chậm để một điều gì đó kịp đi qua mắt rồi ở lại trong lòng.

Nghệ thuật, tự bao giờ, vẫn cần những khoảng chậm như thế. Một bức tranh không gọi ta bằng tiếng chuông. Nó không gửi thông báo. Không níu tay. Cũng chẳng chạy theo ánh mắt người xem. Nó chỉ ở đó, lặng lẽ. Nhưng nếu một ngày ta chịu đứng trước nó đủ lâu, có khi chính ta lại là người chẳng nỡ rời đi.

Danh họa Van Gogh có những bức tranh như vậy.

Người ta đã nói quá nhiều về Vincent van Gogh, đến mức đôi khi cái tên ấy gần như tách khỏi một con người bằng xương bằng thịt. Van Gogh trở thành những bông hướng dương vàng rực, một đêm đầy sao, những cây bách uốn mình lên trời, những cánh đồng lúa mì, một căn phòng nhỏ với chiếc giường và vài cái ghế. Tranh ông có mặt trên sách, bưu thiếp, những bức tường, những món đồ lưu niệm và hàng triệu màn hình. Những màu sắc từng đi ra từ một cuộc đời nhiều bất trắc, hơn một thế kỷ sau lại quen thuộc đến mức ai cũng ngỡ mình đã từng gặp Van Gogh.

Sau màu vàng ấy là gì? Sau những vì sao ấy là gì? Và vì sao một người từng đi qua nhiều khoảng tối của đời mình lại để lại cho nhân loại một thế giới nhiều ánh sáng đến thế?

Van Gogh đã từng đi qua cô độc, thất vọng, nghèo khó và những giằng xé không dễ gọi thành tên. Ông đã không có một cuộc đời dễ dàng.

Và có lẽ Van Gogh không vẽ bởi cuộc đời lúc nào cũng đẹp. Ông vẽ bởi ông cần tìm ra cái đẹp để còn tha thiết với cuộc đời.

Tôi thường nghĩ điều ấy mỗi khi nhìn màu vàng trong tranh ông. Màu vàng của Van Gogh không chỉ có nắng. Có một thứ gì đó nóng hơn nắng, da diết hơn nắng. Vàng của những bông hướng dương, vàng của đồng lúa, vàng của những ngọn đèn, vàng sậm của những khoảng chiều… nhưng cũng có thể là khát vọng sống. Màu xanh không chỉ là bầu trời hay đêm tối, mà dường như còn là nơi những suy tư sâu nhất của người họa sĩ trú ngụ. Những sắc cam, đỏ, xanh lá cứ thế đan vào nhau, tạo thành một thế giới vừa dữ dội vừa dịu dàng.

Ông nhìn những điều rất bình thường bằng một sự chăm chú phi thường. Một chiếc ghế. Một đôi giày cũ. Một căn phòng. Một cành hoa. Một quán cà phê về đêm. Một cánh đồng sau mùa gặt. Van Gogh chưa bao giờ đứng ngoài thế giới để vẽ nó. Ông đem cả con người mình vào từng nét cọ. Những đường màu xoắn lại, nghiêng đi, dồn dập, xao động không chỉ mô tả một bầu trời hay một hàng cây; chúng mang theo nhịp tim của người vẽ.

Có những người yêu cuộc sống bởi cuộc sống đã đối xử dịu dàng với họ. Cũng có những người dù bị cuộc đời làm đau vẫn tha thiết đi tìm một chút đẹp đẽ để giữ lấy. Van Gogh dường như thuộc về kiểu sau. Ông yêu cuộc đời bằng một tình yêu không mấy bình thản.

Triển lãm tương tác đa giác quan Van Gogh Timeless.

Van Gogh không vẽ hạnh phúc

Và có lẽ chính ở đó, Van Gogh cho chúng ta một cách khác để nghĩ về hạnh phúc.

Một người không có một cuộc đời mà người đời thường dùng chữ “hạnh phúc” để gọi tên vẫn có thể nhìn thấy vẻ đẹp đến nhường ấy. Ông không sở hữu nhiều, nhưng vẫn có một bầu trời. Không được cuộc đời dành cho quá nhiều dịu dàng, nhưng vẫn nhìn những bông hướng dương bằng tất cả say mê. Có những ngày tâm hồn chao đảo, bàn tay vẫn tìm đến màu sắc.

Tranh Van Gogh theo lẽ ấy vẫn khiến người ta rung động sau hơn một thế kỷ. Ông không để lại một định nghĩa về hạnh phúc. Ông chỉ để lại một cách nhìn: rằng bóng tối có thật, nhưng ánh sáng cũng vậy; rằng cuộc đời không cần hoàn hảo mới có những điều đáng yêu; và rằng còn biết rung động trước cái đẹp, đôi khi đã là một dạng hạnh phúc.

Triển lãm tương tác đa giác quan Van Gogh Timeless.

Mỗi người một “Van Gogh”, mỗi người một hạnh phúc

Hơn một trăm năm sau, có một cánh cửa được mở ra ở Hà Nội để chúng ta thử bước vào thế giới của người họa sĩ ấy. Bước qua cánh cửa triển lãm đa giác quan mang tên Van Gogh Timeless, điều đầu tiên ta gặp có thể là bóng tối. Rồi ánh sáng xuất hiện. Một vệt vàng. Một khoảng xanh. Những nét cọ bắt đầu chuyển động. Bầu trời dần mở rộng, cho đến khi những vì sao vốn nằm trên một mặt toan không còn ở trước mắt mà ở quanh ta.

Từ đây, người ta không còn chỉ “xem Van Gogh”. Người ta bước vào Van Gogh. Màu sắc vượt khỏi bốn cạnh của khung tranh, tràn lên những bề mặt lớn. Âm thanh đi qua khoảng tối. Ánh sáng thay đổi. Những nét cọ được phóng rộng đến mức có lúc ta không còn nhìn thấy một bức tranh hoàn chỉnh, mà đứng ngay giữa chuyển động của nó.

Một người trưởng thành có thể thấy mình thật nhỏ. Một đứa trẻ có thể thấy mình đang đứng giữa một thế giới kỳ diệu. Một người yêu hội họa có thể nhận ra những đường cọ quen thuộc bằng một cảm giác rất khác. Một người chưa từng hiểu nhiều về Van Gogh lại có thể bị giữ lại chỉ bởi một màu vàng.

Và có lẽ đó mới là điều thú vị nhất.

Van Gogh Timeless có một không gian chung, nhưng không trao cho tất cả mọi người cùng một trải nghiệm.

Cùng một bầu trời sao, một người có thể thấy bình yên, người khác lại thấy nhớ nhung. Cùng một màu vàng, người này nghĩ đến nắng, người kia nghĩ đến một mùa hè cũ, một người khác lại chỉ thấy lòng mình vui lên mà chẳng cần lý do. Cùng một giai điệu, có người muốn bước tiếp, có người muốn đứng lại.

Không ai có cùng một Van Gogh.

Bởi chẳng ai mang đến trước tranh ông cùng một cuộc đời.

Hạnh phúc của một đứa trẻ khác hạnh phúc của người mẹ đang nhìn đứa trẻ ấy. Hạnh phúc của hai người yêu nhau khác niềm vui của một người tìm được một buổi chiều thật yên cho riêng mình. Có những hạnh phúc rất lớn. Cũng có những hạnh phúc chỉ tồn tại vài phút. Nhưng một khi đã thực sự thuộc về mình, nó không thể sao chép.

Đó cũng là nơi ý niệm “Kiến tạo trải nghiệm hạnh phúc độc bản” của ABBANK tìm thấy một cách biểu đạt tự nhiên. Van Gogh Timeless của ABBank cũng không thể tạo ra hạnh phúc thay cho người xem. Không một thương hiệu nào có thể quyết định điều gì sẽ khiến một con người rung động, nhớ nhung hay mỉm cười.

Điều họ có thể làm là kiến tạo một không gian đủ đẹp, đủ mở và đủ giàu cảm xúc để những khoảnh khắc ấy có cơ hội xảy ra.

Một cánh cửa đủ hấp dẫn để người ta muốn bước qua. Một thế giới đủ khác để người ta tạm quên những hối hả bên ngoài. Một khoảng thời gian đủ chậm để cảm xúc kịp xuất hiện. Và một trải nghiệm đủ rộng để mỗi người mang câu chuyện riêng của mình đến rồi tự hoàn thiện phần còn lại.

ABBank mở ra không gian ấy.

Van Gogh mang đến thế giới của ông.

Công nghệ thu ngắn khoảng cách hơn một thế kỷ.

Còn điều xảy ra sau đó thuộc về người bước vào.

Không có ký ức của người xem, màu vàng chỉ là màu vàng. Không có những câu chuyện riêng, một giai điệu chỉ là âm thanh. Không có một cảm xúc được đánh thức, những vì sao vẫn chỉ là những vì sao đang chuyển động trên một bức tường.

Chính con người hoàn thiện trải nghiệm.

Và bởi mỗi người là một thế giới khác nhau, mỗi trải nghiệm mới trở thành độc bản.

Có lẽ “kiến tạo trải nghiệm hạnh phúc độc bản” cũng không cần được hiểu theo một cách lớn lao hơn thế. Không phải dựng sẵn một hạnh phúc rồi trao cho ai đó. Mà là chăm chút một khoảng không để mỗi người có thể tự tìm thấy khoảnh khắc khiến mình muốn giữ lại.