Indonesia và hành trình song hành cùng Việt Nam hơn 8 thập kỷ

Mekong ASEAN trân trọng giới thiệu bài viết của Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Indonesia tại Việt Nam Adam Mulawarman Tugio nhân ngày Quốc khánh Indonesia 17/8, nhìn lại hành trình hơn 8 thập kỷ gắn bó giữa hai quốc gia cùng giành độc lập vào năm 1945, đồng thời nhấn mạnh những động lực mới trong quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Indonesia, từ thương mại, đầu tư, chuỗi cung ứng đến giao lưu văn hóa, quốc phòng và khát vọng cùng hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045:

Đại sứ Adam Mulawarman Tugio. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN

Hiếm khi lịch sử lặp lại với sự tương đồng đến thế, khi Indonesia và Việt Nam cùng giương cao lá cờ chủ quyền vào năm 1945 lịch sử. Hai nước không chỉ rũ bỏ xiềng xích nặng nề của chế độ thực dân mà còn thắp lên ngọn hải đăng về quyền tự quyết trên khắp các quốc gia Nam bán cầu.

Với Indonesia, nền cộng hòa được khai sinh vào tháng Tám; còn với Việt Nam, tháng Chín đã đến với bản tuyên ngôn lịch sử của riêng mình. Sự trùng hợp này không phải là ngẫu nhiên. Đó là dấu mốc chung đầu tiên trong một mối quan hệ đã bền bỉ vượt qua bao thay đổi về chính quyền và những biến động của khu vực, để rồi phát triển thành một trong những quan hệ đối tác thực chất nhất tại Đông Nam Á.

Qua nhiều thập kỷ, khởi nguồn chung đó đã phát triển thành một trong những quan hệ song phương tin cậy và năng động nhất Đông Nam Á, được chính thức xác lập trên phương diện ngoại giao vào tháng 12 năm 1955 dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Sukarno và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ngày hôm nay, khi Indonesia kỷ niệm 81 năm độc lập, mối quan hệ giữa hai nước đã phát triển vượt xa những hoài niệm lịch sử. Điều khởi đầu bằng tinh thần đoàn kết nay đã trở thành một cấu trúc hợp tác vững chắc.

Năm ngoái, khi hai nước kỷ niệm 70 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, các nhà lãnh đạo đã nâng tầm quan hệ lên mức Đối tác Chiến lược Toàn diện, đánh dấu bước ngoặt khi hai quốc gia không còn chỉ là đối tác ngoại giao đơn thuần; chúng ta đã trở thành những người cùng kiến ​​tạo tương lai chung, từng bước tiến tới tầm nhìn trăm năm: Đạt vị thế quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.

Vào tháng 7 năm 2026, tại Jakarta, hai nước đã thông qua Kế hoạch Hành động triển khai Đối tác Chiến lược Toàn diện giai đoạn 2026 – 2030. Văn kiện này đưa ra những nội dung cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở những nguyện vọng như các tuyên bố trước đây.

Văn kiện xác định các lĩnh vực hợp tác trọng tâm để hai nền kinh tế tăng cường liên kết, bao gồm xe điện, năng lượng tái tạo, kinh tế số, nông nghiệp thông minh và ngành công nghiệp Halal. Đây là những điểm giao thoa thực tiễn của hai nền kinh tế đang cùng nỗ lực hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao khi kỷ niệm một trăm năm thành lập của mỗi nước (năm 2045).

Tổng thống Prabowo Subianto và Tổng Bí thư Tô Lâm tại cuộc họp báo công bố việc nâng cấp quan hệ Việt Nam – Indonesia lên Đối tác Chiến lược Toàn diện (tháng 3 năm 2025). Ảnh: Đại sứ quán Indonesia

Các số liệu thống kê đang cho thấy những chuyển biến tích cực. Xu hướng thương mại và đầu tư không ngừng gia tăng, trong đó khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng trở thành ưu tiên hàng đầu của các nhà sản xuất tại cả hai quốc gia. Indonesia và Việt Nam sở hữu những thế mạnh bổ trợ lẫn nhau, mở ra cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực như sản xuất pin, linh kiện, lắp ráp, xử lý hạ nguồn và tiếp cận thị trường.

Mối quan hệ đối tác song phương ngày càng phát triển này được củng cố nhờ quá trình hội nhập kinh tế ASEAN. Thông qua việc giảm thiểu rào cản, hài hòa hóa các tiêu chuẩn và tăng cường kết nối, Cộng đồng Kinh tế ASEAN mang lại những lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, bao gồm quy tắc xuất xứ đơn giản hơn, thủ tục hải quan nhanh chóng hơn và khả năng tiếp cận thị trường khu vực gồm 11 thành viên với mức độ hội nhập cao. Kết quả đạt được không chỉ dừng lại ở quy mô thương mại song phương lớn hơn, mà còn là sự đóng góp hiệu quả và bền bỉ hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để tiếp tục thúc đẩy các cơ hội này, Đại sứ quán Indonesia sẽ phối hợp với Bộ Ngoại giao Việt Nam và tỉnh Quảng Ninh tổ chức diễn đàn kết nối và giới thiệu cơ hội kinh doanh mang tên “Meet Indonesia” (Gặp gỡ Indonesia) vào cuối năm nay, với mục tiêu chuyển hóa tiềm năng thành các dự án hợp tác cụ thể.

Cầu nối gắn kết trên nhiều lĩnh vực

Sự bền vững của mối quan hệ đối tác không chỉ dựa trên thương mại và đầu tư. Những nét tương đồng về văn hóa cũng gắn kết người dân hai nước. Hình ảnh những ngôi nhà sàn vươn mình trên những vùng đất thường xuyên ngập lụt vẫn hiện diện tại cả hai quốc gia – dù là ở các quần đảo hay vùng đồng bằng. Lễ hội đua bò vẫn là dịp để thử thách kỹ năng và lòng can đảm tại Madura cũng như ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Nghệ thuật múa rối bóng Wayang và múa rối nước đều phản ánh truyền thống lâu đời của Đông Nam Á trong việc sử dụng biểu diễn, ánh sáng, bóng tối và nghệ thuật kể chuyện để làm sáng tỏ những chân lý xã hội. Đây không chỉ là những điểm tương đồng thú vị, mà còn là biểu hiện sống động của các nền văn hóa, nhắc nhở chúng ta rằng vùng biển giữa hai nước thực chất lại là cầu nối gắn kết chúng ta hơn là chia cắt. Bên cạnh đó, các chương trình trao đổi sinh viên và hoạt động du lịch cũng góp phần thắt chặt tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước.

Song hành với dòng chảy văn hóa là nhịp độ đều đặn của các chuyến thăm cảng giữa lực lượng hải quân hai nước. Tàu của Hải quân Indonesia và Hải quân Nhân dân Việt Nam thường xuyên cập cảng của nhau – minh chứng gần đây nhất là sự kiện tại TP HCM vào tháng 5 năm 2026 và tại Bali vào tháng 2 năm 2025 trong khuôn khổ Diễn tập Hải quân đa phương Komodo.

Những chuyến thăm cảng không nhằm mục đích phô trương sức mạnh, mà là lời khẳng định cam kết thúc đẩy hòa bình và ổn định. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc đang đặt ra nhiều thách thức cho các thể chế khu vực, đây là minh chứng cho chính sách đối ngoại độc lập của Indonesia và Việt Nam, cũng như cam kết của hai nước trong việc duy trì một khu vực hòa bình, ổn định và thịnh vượng.

Đưa sự hợp tác hiện tại thành nền tảng vững chắc hơn cho các thế hệ mai sau

Năm 2026, Indonesia và Việt Nam kỷ niệm 81 năm độc lập, lịch sử đã minh chứng cho tầm nhìn và sự hy sinh của thế hệ năm 1945. Độc lập chưa bao giờ là đích đến cuối cùng, mà là sự khởi đầu cho một hành trình dân tộc rộng lớn hơn. Ngày nay, cả hai quốc gia đều được thôi thúc tiếp nối tầm nhìn đó bằng cách xây dựng khả năng tự cường cần thiết để chuyển mình thành các nền kinh tế thu nhập cao, kiến ​​tạo những chuỗi cung ứng bao trùm, cũng như vun đắp những xã hội hài hòa, linh hoạt và thịnh vượng song hành cùng sự tăng trưởng kinh tế bền bỉ.

Câu trả lời nằm ở việc duy trì động lực thực tiễn đã đưa mối quan hệ của chúng ta đi xa đến ngày hôm nay, biến những cam kết chung thành tình hữu nghị bền lâu và biến sự hợp tác hiện tại thành nền tảng vững chắc hơn cho các thế hệ mai sau, trên cơ sở lịch sử chung và hướng tới một tương lai chung.

Biển cả vỗ về đôi bờ không hề thiên vị bên nào. Biển chỉ nâng đỡ những con tàu đủ vững chãi để vượt sóng. Suốt tám thập kỷ qua, cả Indonesia và Việt Nam đều luôn giữ cho con tàu của mình ở trạng thái tốt nhất. Ngọn gió thuận của năm 1945 vẫn đang thổi. Chiếc la bàn của lợi ích chung vẫn chỉ đúng hướng. Không có lý do gì để hành trình ấy không thể tiếp tục một cách vững vàng, đầy quyết tâm và sát cánh bên nhau.