Fintech tìm ngách mới bước vào cuộc đua ngân hàng số tại Indonesia

Khác phần lớn các ngân hàng số tại Indonesia, thường khởi đầu bằng các sản phẩm lõi như tiền gửi hoặc tiết kiệm, những cái tên “tân binh” gần đây lại lựa chọn một điểm vào thị trường khác: thẻ tín dụng.

Ví dụ, các công ty fintech như Yup và Honest lần lượt ra mắt các sản phẩm thẻ tín dụng vào năm 2021 và 2023.

Tháng 9 năm ngoái, Yup huy động được 32 triệu USD từ các quỹ đầu tư của Mỹ là Moore Strategic Ventures và Spice Expeditions. Một tháng sau đó, Honest tiếp tục gọi vốn thành công, nâng tổng vốn cổ phần huy động được lên hơn 100 triệu USD.

Theo Tech in Asia, Yup hiện có hàng triệu khách hàng đang sử dụng thẻ tín dụng, trong khi Honest kỳ vọng số lượng người dùng sẽ tăng từ 200.000 vào năm 2024 lên 300.000 vào cuối năm 2025. Để tiện so sánh, các ngân hàng số Indonesia khác là Bank Jago và SeaBank hiện mỗi ngân hàng có khoảng 17 triệu khách hàng.

Về dài hạn, tham vọng của các công ty này không chỉ dừng lại ở vai trò một đơn vị cung cấp dịch vụ tín dụng. Hiện tại, Yup cung cấp cả thẻ tín dụng vật lý và thẻ ảo, đồng thời có kế hoạch triển khai các sản phẩm tiền gửi và những dịch vụ tài chính khác trong thời gian tới.

Trong khi đó, Honest không chỉ cung cấp sản phẩm thẻ tín dụng mà còn đưa ra dịch vụ tiết kiệm thông qua hợp tác với Ngân hàng INA. Bản thân Honest chưa từng công khai tuyên bố mục tiêu trở thành một ngân hàng số, dù việc gần đây bổ sung tính năng tiết kiệm có thể được xem là một tín hiệu theo hướng này.

Mức độ thâm nhập thấp không phải vấn đề

Dù các ngân hàng truyền thống tại Indonesia đã triển khai sản phẩm thẻ tín dụng từ những năm 1980, mức độ thâm nhập của thẻ tín dụng tại quốc gia này vẫn còn thấp so với nhiều nước trong khu vực Đông Nam Á. Nguyên nhân chủ yếu đến từ hạ tầng ngân hàng còn hạn chế, tâm lý e ngại vay nợ trong văn hóa tiêu dùng, cùng với các điều kiện xét duyệt thẻ khá khắt khe.

Tính đến đầu năm nay, tỷ lệ thâm nhập thẻ tín dụng tại Indonesia chỉ vào khoảng 7%, thấp hơn nhiều so với Thái Lan (35%), Malaysia (30%) và Singapore (80%).

Trong khi đó, người dân Indonesia sử dụng thẻ ghi nợ nhiều hơn do loại thẻ này vừa có thể rút tiền mặt, vừa dùng để thanh toán, phù hợp hơn với nhu cầu chi tiêu hằng ngày.

Vì vậy, các ngân hàng số tại Indonesia thường khởi đầu bằng các sản phẩm tiền gửi, tiết kiệm và các dịch vụ dựa trên thẻ ghi nợ. Một số ít ngân hàng tiên phong đã mở rộng sang mảng thẻ tín dụng, tiêu biểu như Jenius hay DBS Digibank.

Theo ông Donny Zhang, đồng sáng lập kiêm CEO của Yup, việc tỷ lệ thâm nhập thẻ tín dụng còn thấp không đồng nghĩa với việc người dân không ưa chuộng thẻ tín dụng hay không có nhu cầu đăng ký sử dụng loại hình sản phẩm này.

Ông cho biết thêm Yup tập trung vào tầng lớp lao động, nhóm khách hàng mà theo ông là đã khá quen thuộc với thẻ tín dụng. Khoảng 30% khách hàng của Yup sinh sống tại Jakarta, phần còn lại đến từ các đô thị cấp 1 khác.

Việc triển khai sản phẩm tín dụng tại một quốc gia có tỷ lệ người dân chưa được tiếp cận đầy đủ dịch vụ ngân hàng cao như Indonesia không hề đơn giản. “Cần có một phương pháp thẩm định tín dụng tốt hơn, có khả năng phát hiện và phòng chống gian lận, đồng thời xây dựng được các mô hình đánh giá phù hợp”, ông Zhang chia sẻ.

Trong khi đó, Honest ghi nhận tỷ lệ phê duyệt trên 90%, nhờ việc có thể cấp hạn mức tín dụng cực thấp với giá trị chỉ từ 1 rupiah. Hạn mức này sẽ được điều chỉnh tăng dần theo từng tháng, dựa trên đánh giá hành vi sử dụng của người dùng.

Tương tự, Yup cũng đơn giản hóa tối đa các điều kiện để khách hàng đủ tiêu chuẩn đăng ký. Người dùng không cần đáp ứng mức thu nhập tối thiểu và chỉ cần sở hữu một tài khoản ngân hàng cơ bản, ví dụ như tài khoản tiết kiệm hoặc tài khoản tín dụng, là đã có thể nộp hồ sơ mở thẻ.

Theo ông Zhang, toàn bộ quy trình đăng ký tại Yup chỉ mất khoảng 5 – 15 phút, nhanh hơn rất nhiều so với các ngân hàng truyền thống, nơi quá trình này có thể kéo dài vài tuần. Với Honest, quy trình tương tự cũng không mất quá hai giờ để hoàn tất.

Lựa chọn “bền vững hơn”

Cho đến nay, chưa có nhiều công ty fintech tại Indonesia cung cấp sản phẩm thẻ tín dụng. Trước đây, Kredivo từng triển khai thẻ tín dụng nhưng sản phẩm này đã bị ngừng cung cấp từ năm ngoái.

Do không sở hữu giấy phép phát hành thẻ tín dụng, Yup lựa chọn hợp tác với Bank Mayapada và Visa để triển khai sản phẩm. Bên cạnh đó, công ty còn cung cấp dịch vụ mua trước – trả sau và cho vay tiền mặt, thông qua hợp tác với nền tảng cho vay ngang hàng SamaKita.

Trong khi đó, Honest lại đi theo hướng khác khi trực tiếp nắm giữ giấy phép phát hành thẻ tín dụng do Ngân hàng Trung ương Indonesia (Bank Indonesia) cấp. Hiện tại đây là công ty fintech duy nhất tại quốc gia này sở hữu giấy phép này.

Theo ông Zhang, việc thu hút khách hàng thông qua thẻ tín dụng là cách làm hiệu quả về chi phí hơn so với việc lôi kéo khách hàng bằng các sản phẩm tiết kiệm có lãi suất cao.

Ông cho biết, khoảng 90% khách hàng của Yup được thu hút một cách tự nhiên, thông qua giới thiệu từ người dùng hiện hữu và các quan hệ hợp tác với hệ thống bán lẻ như Indomaret, KFC hay Häagen-Dazs. Bên cạnh đó, công ty còn triển khai các chương trình giảm giá cho khách hàng thanh toán bằng thẻ tín dụng Yup tại các cửa hàng đối tác.

Ông Gavin Guo, Giám đốc Tài chính của Yup, cho biết trong ba năm qua, doanh thu của công ty tăng gấp đôi mỗi năm, và năm nay dự kiến tăng gần 200%.

Hiện tại, Yup đang thu hút gần 100.000 khách hàng mới mỗi tháng và công ty được kỳ vọng sẽ đạt điểm hòa vốn và có lãi ròng vào đầu năm tới, ông Guo cho biết thêm.

Tìm đúng nhóm khách hàng

Theo quy định của Cơ quan Dịch vụ Tài chính Indonesia (OJK), các ngân hàng, bao gồm cả ngân hàng số, bắt buộc phải có khả năng huy động tiền gửi từ công chúng.

“OJK sẽ không bao giờ cấp phép cho một ngân hàng số nếu mô hình kinh doanh chỉ xoay quanh thẻ tín dụng”, ông Nucky Poedjiardjo, CEO của công ty cho vay Easycash, chia sẻ với Tech in Asia. Do đó, nhiều khả năng Yup sẽ phải mở rộng hoạt động ra ngoài lĩnh vực tín dụng.

Ông Zhang của Yup cho biết công ty dự định hợp tác với các ngân hàng để đưa các sản phẩm tiết kiệm và dịch vụ tài chính khác lên nền tảng của mình.

Tuy nhiên, theo ông Arnold Sebastian Egg, đối tác sáng lập của Wright Partners, việc đi theo hướng hợp tác cũng có thể khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp, do doanh thu từ mỗi giao dịch sẽ phải chia sẻ với các đối tác.

Ông cho biết thêm, thách thức lớn nhất đối với các doanh nghiệp như vậy là tìm được điểm cân bằng phù hợp giữa việc thu hút đúng nhóm khách hàng có khả năng hoàn trả khoản vay trong khi vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng nhanh mà họ đang hướng tới.

Ông Tamma Febrian, chuyên gia phân tích tại Fitch Ratings, cho rằng hiện vẫn “còn quá sớm để đánh giá” đầy đủ tiềm năng kinh doanh của mảng thẻ tín dụng fintech tại Indonesia, khi đến nay mới chỉ có Honest và Yup là những đơn vị tập trung rõ rệt vào phân khúc này.

“Cuối cùng, mọi thứ sẽ phụ thuộc vào khả năng định giá rủi ro và kiểm soát chi phí tín dụng gắn với hoạt động cho vay có mức độ rủi ro cao”, ông nhận định.

Hiện tại, tỷ lệ nợ xấu (NPL) của Yup dao động quanh mức 1,2% – 1,3%, thấp hơn mức bình quân toàn quốc là 2,24%. Ông Zhang cho biết phân khúc khách hàng của Yup khác với các nền tảng cho vay ngang hàng (P2P lending), vốn chủ yếu nhắm tới nhóm khách hàng cận chuẩn (subprime), những người không có công việc toàn thời gian hoặc nguồn thu nhập ổn định.

Ông Arnold Sebastian Egg từ Wright Partners cho rằng việc Yup tập trung vào nhóm khách hàng lao động có thể trở thành rào cản đối với tăng trưởng, bởi đây là phân khúc đã được các ngân hàng truyền thống phục vụ khá đầy đủ.

Dù vậy, Yup vẫn tỏ ra lạc quan. Công ty đặt mục tiêu mở rộng hoạt động ra khu vực trong năm tới, dù hiện chưa công bố cụ thể lộ trình hay các thị trường mục tiêu. CEO Zhang hé lộ rằng Việt Nam, Philippines, Thái Lan và Malaysia đều là những thị trường tiềm năng cho mảng thẻ tín dụng.