Chuyên gia bàn giải pháp nâng cao năng lực cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương Trần Quốc Toản. Ảnh: Lê Hồng Nhung – Mekong ASEAN

Tại diễn đàn, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trần Quốc Toản cho biết, vượt qua mọi dự báo, xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam năm 2025 đã cán đích ngoạn mục với 930,05 tỷ USD, tăng trưởng tới 18,2% so với năm 2024.

Nhìn chung, cơ cấu hàng hóa xuất khẩu có sự chuyển dịch tích cực theo hướng tăng tỷ trọng các mặt hàng có giá trị gia tăng cao. Các mặt hàng chủ lực như điện tử, dệt may, giày dép, đồ gỗ tiếp tục khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Đặc biệt, hàng nông sản Việt Nam như gạo, cà phê, thủy sản ngày càng được đánh giá cao về chất lượng, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của các thị trường khó tính.

Thị trường xuất khẩu được mở rộng và đa dạng hóa. Các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc và ASEAN tiếp tục được củng cố, trong khi các thị trường tiềm năng như châu Phi, Trung Đông ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP, RCEP đã mở ra nhiều cơ hội mới cho hàng hóa Việt Nam.

Khu vực doanh nghiệp trong nước tiếp tục cho thấy những chuyển biến tích cực trong hoạt động xuất khẩu. Dù còn nhiều khó khăn nhưng khu vực này từng bước nâng cao năng lực sản xuất, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, theo ông Hoàng Minh Chiến – Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sẽ đối mặt với không ít thách thức khi xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, cùng các yêu cầu ngày càng cao về phát triển bền vững, tiêu chuẩn môi trường – xã hội, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số.

Những yêu cầu mới này đang tạo áp lực lớn, buộc doanh nghiệp phải thay đổi tư duy và cách tiếp cận thị trường. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, cạnh tranh xuất khẩu không còn chỉ dựa vào lợi thế chi phí, mà ngày càng phụ thuộc vào chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương Hoàng Minh Chiến. Ảnh: Lê Hồng Nhung – Mekong ASEAN

Đổi mới công nghệ

Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dệt may, ông Lê Xuân Vỹ – Phó Tổng Giám đốc CTCP đầu tư thương mại TNG cho rằng, để nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm, việc cập nhật công nghệ sản xuất, nâng cao giá trị từ thiết kế đến nguyên liệu là yêu cầu cấp thiết.

Theo ông Vỹ, TNG đang tập trung đẩy mạnh đổi mới công nghệ nhằm nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm và gia tăng sức cạnh tranh so với các doanh nghiệp cũng như các dòng hàng xuất khẩu khác. Việc ứng dụng công nghệ mới không chỉ giúp doanh nghiệp cải thiện mẫu mã, chất lượng, mà còn đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng khắt khe của khách hàng, trong bối cảnh thị trường liên tục gây áp lực giảm giá thành.

Bên cạnh đó, lãnh đạo TNG nhấn mạnh chiến lược đầu tư song song vào công nghệ và nguồn nhân lực được xác định là trọng tâm trong giai đoạn hiện nay. Đây được xem là hai yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, duy trì đà tăng trưởng

Ở góc độ ngành hàng, ông Ngô Sỹ Hoài – Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam lại nhấn mạnh vai trò của các hội chợ chuyên ngành trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Theo ông Hoài, hội chợ là không gian quan trọng để doanh nghiệp trực tiếp gặp gỡ, trao đổi và thiết lập quan hệ với các đối tác trong chuỗi cung ứng, từ nhà cung cấp nguyên liệu, đơn vị logistics, nhà phân phối đến các tổ chức xúc tiến thương mại. Thực tế cho thấy, nhiều mối quan hệ hợp tác dài hạn đã được hình thành và phát triển từ các hoạt động kết nối tại hội chợ.

Ngoài ra, hội chợ còn giúp doanh nghiệp cập nhật kịp thời các xu hướng thiết kế, vật liệu mới cũng như công nghệ chế biến – sản xuất tiên tiến, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và định hướng phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu của thị trường quốc tế.

Đặc biệt, sự hiện diện ngày càng chủ động của doanh nghiệp Việt Nam tại các hội chợ quốc tế không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh ngành gỗ Việt Nam năng động, chuyên nghiệp và hội nhập, mà còn từng bước nâng cao tiếng nói và vị thế của ngành trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong khi đó, ông Trần Quốc Toản nhận định, doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ thị trường trước khi ký kết hợp đồng xuất khẩu; nắm rõ và đáp ứng đẩy đủ các yêu cầu thị trường, bao gồm quy định về truy xuất nguồn gốc, xuất khẩu hàng hóa, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm cũng như các quy định về nhãn mác, bao bì, đóng gói.

“Chỉ khi đáp ứng tốt các yêu cầu này, doanh nghiệp mới có thể duy trì hoạt động xuất khẩu ổn định, phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế”, ông Toản nhận định.