Trái phiếu doanh nghiệp cải thiện về số lượng và chất lượng

Ông Dương Đức Hiếu, CFA – Giám đốc, Chuyên gia phân tích cao cấp Khối Xếp hạng tín nhiệm & Nghiên cứu VIS Rating.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) trải qua năm 2025 với nhiều dấu hiệu tích cực, khi niềm tin của nhà đầu tư được củng cố và nhu cầu vốn của doanh nghiệp vẫn duy trì ở mức cao. Tại thời điểm cuối năm 2025, dư nợ trái phiếu trái phiếu lưu hành đạt 1,4 triệu tỷ đồng, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước và bằng 11% GDP danh nghĩa năm 2025.

Trao đổi với Mekong ASEAN, ông Dương Đức Hiếu, CFA – Giám đốc, Chuyên gia phân tích cao cấp Khối Xếp hạng tín nhiệm & Nghiên cứu VIS Rating nhận định, thị trường TPDN sẽ tiếp tục cải thiện và tăng trưởng trong trong năm 2026 khi nhu cầu vốn đầu tư của nền kinh tế rất lớn. Với khung pháp lý ngày càng hoàn thiện, thị trường sẽ phát triển kỷ luật và bền vững hơn.

Trái phiếu doanh nghiệp sẽ tiếp tục tăng trưởng trong năm 2026

Mekong ASEAN: Trước hết, xin được nghe nhận định của ông về tình hình kinh tế vĩ mô thế giới và trong nước năm 2026, qua đó tác động đến dòng vốn vào các kênh đầu tư?

Ông Dương Đức Hiếu: Về tình hình vĩ mô thế giới, chúng tôi cho rằng các nền kinh tế lớn như Hoa Kỳ, EU hay Trung Quốc tiếp tục duy trì tăng trưởng dương trong bối cảnh nới lỏng tiền tệ, nhưng đà tăng trưởng có thể bị ảnh hưởng bởi yếu tố rủi ro về địa chính trị.

Tại Hoa Kỳ, chi tiêu tiêu dùng vẫn được duy trì, đầu tư vào mạnh vào công nghệ AI trong khi FED tiếp tục lộ trình cắt giảm lãi suất – là những yếu tố chính thúc đẩy tăng trưởng trong năm 2026. Tương tự, chính sách tiền tệ nới lỏng và triển vọng việc làm – thu nhập cải thiện cũng sẽ hỗ trợ chi tiêu tiêu dùng ở khu vực EU.

Tại Trung Quốc, các biện pháp hỗ trợ của Chính phủ, tăng trưởng sản xuất và xuất khẩu, sẽ bù đắp phần nào cho sự phục hồi chậm của thị trường bất động sản và xu hướng suy giảm của đầu tư vào tài sản cố định.

Tuy nhiên, rủi ro địa chính trị đang có xu hướng gia tăng trên phạm vi toàn cầu, đi kèm với đó là chủ nghĩa bảo hộ đơn phương sẽ tác động tiêu cực tới hoạt động thương mại và logistics. Ví dụ như rủi ro đứt gãy thương mại và chuỗi sản xuất khi các thị trường lớn có xu hướng áp dụng thêm các biện pháp hạn chế thương mại hoặc trừng phạt kinh tế với các quốc gia khác.

Mặc dù vĩ mô thế giới còn nhiều bất định, chúng tôi đánh giá triển vọng tăng trưởng kinh tế Việt Nam vẫn ở mức tích cực, nhờ nội lực kinh tế trong nước được củng cố, đồng thời duy trì xuất khẩu và thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Chính sách tài khóa và tiền tệ dự kiến tiếp tục được điều hành theo hướng hỗ trợ tăng trưởng của đầu tư, đặc biệt là đầu tư công và đầu tư tư nhân quy mô lớn vào lĩnh vực hạ tầng, và tiêu dùng.

Hiệu lực của cải cách thể chế và các quyết sách trong thời gian qua như phát triển kinh tế tư nhân, thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, an ninh năng lượng… sẽ cho thấy hiệu lực rõ hơn trong năm 2026, nâng cao tiềm năng tăng trưởng trung hạn của nền kinh tế. Trong khi đó, xuất khẩu các mặt hàng như linh kiện điện tử, máy tính và máy móc thiết bị có thể tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, góp phần bù đắp sự suy yếu của một số nhóm hàng truyền thống như dệt may và da giày.

Đồng thời, chúng tôi đánh giá Việt Nam vẫn giữ được sức hấp dẫn đối với dòng vốn FDI, nhờ các lợi thế cạnh tranh như vị trí chiến lược, hội nhập thương mại sâu rộng, môi trường chính trị ổn định và nguồn nhân lực dồi dào với chất lượng ngày càng được cải thiện. Những chính sách thuế quan vừa qua của Mỹ và thay đổi trong tư duy tăng trưởng của nhà điều hành được kỳ vọng sẽ thúc đẩy dịch chuyển chiến lược thu hút FDI từ mở rộng về quy mô sang tập trung vào chiều sâu, gắn với phát triển công nghệ cao, gia tăng giá trị và mở rộng chuỗi cung ứng nội địa.

Mekong ASEAN: Với kênh trái phiếu, ông có thể chia sẻ về kết quả năm 2025 và triển vọng năm 2026?

Ông Dương Đức Hiếu: TPDN năm 2025 tiếp tục cải thiện về số lượng và chất lượng. Giá trị phát hành trái phiếu bằng đồng Việt Nam trong năm tăng trên 30% so với năm 2024, đạt gần 620.000 tỷ đồng, chủ yếu thông qua hình thức phát hành riêng lẻ. Ngân hàng và bất động sản vẫn là những tổ chức phát hành chính trên thị trường, đóng góp 85% giá trị phát hành mới; hồ sơ tín nhiệm của các tổ chức phát hành cải thiện đáng kể so với thời gian trước.

Tại thời điểm cuối năm 2025, dư nợ trái phiếu trái phiếu lưu hành đạt 1,4 triệu tỷ đồng, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước và bằng 11% GDP danh nghĩa năm 2025. Tình hình chậm trả trái phiếu ghi nhận cải thiện đáng kể với số lượng tổ chức phát hành và trái phiếu chậm trả lần đầu trong năm 2025 tiếp tục xu hướng giảm, tỷ lệ chậm trả tích lũy đến cuối tháng 12/2025 giảm về 11,5%. Tỷ lệ thu hồi trái phiếu chậm trả liên tục cải thiện, đạt gần 45% vào cuối năm 2025.

Chúng tôi cho rằng thị trường TPDN sẽ tiếp tục cải thiện và tăng trưởng trong năm 2026. Nhu cầu vốn đầu tư của nền kinh tế trong năm 2026 rất lớn, trong khi không thể phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn tín dụng ngân hàng khi tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam năm 2025 đã ở mức cao trong nhóm các nước thu nhập trung bình và trung bình cao.

Ngân hàng nhà nước (NHNN) đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 ở mức 15%, thấp hơn mục tiêu 16% và thực hiện 19% trong năm 2025 cho thấy điều hành thận trọng từ phía cơ quan quản lý. Do đó, nguồn vốn từ trái phiếu doanh nghiệp, thị trường cổ phiếu sẽ trở thành các nguồn bổ sung quan trọng cho vốn tín dụng ngân hàng. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh đầu tư vào cơ sở hạ tầng với yêu cầu vốn lớn, trong thời gian dài cũng thúc đẩy nhu cầu huy động từ kênh trái phiếu.

Chúng tôi kỳ vọng khung pháp lý điều tiết hoạt động của thị trường trái phiếu ngày càng hoàn thiện sẽ góp phần củng cố sức hấp dẫn của thị trường đối với tổ chức phát hành và niềm tin của nhà đầu tư, góp phần thúc đẩy thị trường phát triển kỷ luật và bền vững trong thời gian tới.

Quy mô tổng dư nợ trái phiếu doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng từ năm 2024, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư được cải thiện.

Tình hình chậm trả trái phiếu mới phát sinh hàng quý.

Nguồn vốn đa dạng giảm rủi ro cho doanh nghiệp bất động sản

Mekong ASEAN: Doanh nghiệp bất động sản đã trở lại huy động vốn trên kênh cổ phiếu lẫn trái phiếu. Ông nhận định nguồn vốn của lĩnh vực này trong thời gian qua và triển vọng sắp tới như thế nào?

Ông Dương Đức Hiếu: Chúng tôi nhận định triển vọng nguồn vốn của các doanh nghiệp bất động sản nhà ở sẽ tiếp tục được đa dạng hóa. Các nguồn vốn chính bao gồm tín dụng ngân hàng, nguồn thu từ người mua nhà và phát hành trái phiếu dự kiến duy trì ổn định trong năm 2026, giúp đảm bảo thanh khoản và làm giảm rủi ro tái cấp vốn cho các doanh nghiệp bất động sản.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, tín dụng bất động sản năm 2025 đã tăng từ hơn 1,56 triệu tỷ đồng trong quý 1 lên khoảng 2 triệu tỷ đồng vào quý 4, tương đương mức tăng gần 28% trong một năm. Điều này được thúc đẩy bởi hạn mức tín dụng cao hơn trong năm 2025 và nhiều dự án được tháo gỡ hoặc đẩy nhanh phê duyệt pháp lý và đủ điều kiện vay vốn ngân hàng. Chúng tôi cho rằng tín dụng kinh doanh bất động sản có thể tăng trưởng chậm lại trong năm 2026 nhưng vẫn duy trì ở mức hai con số, đảm bảo nguồn vốn cho hoạt động phát triển dự án mới.

Phát hành trái phiếu bất động sản đạt khoảng 116.800 tỷ đồng trong 2025, tăng 27% so với năm 2024, phản ánh nhu cầu đa dạng hóa nguồn vốn của các chủ đầu tư. Khối lượng trái phiếu phát hành mới nhóm này khả năng vẫn duy trì tăng trưởng tốt trong năm 2026 khi giá trị trái phiếu bất động sản đáo hạn sẽ tăng khoảng 20%, thúc đẩy nhu cầu tái cấp vốn. Trong khi đó, các chính sách quản lý thị trường trái phiếu đã và đang phát huy hiệu quả, giúp cải thiện tâm lý và thúc đẩy nhu cầu từ phái nhà đầu tư.

Mekong ASEAN: Ngoài bất động sản và ngân hàng, theo ông đâu là những lĩnh vực đang có tiềm năng để huy động vốn từ kênh trái phiếu?

Ông Dương Đức Hiếu: Chúng tôi cho rằng các ngành nghề lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn trung dài hạn để đầu tư xây dựng tài sản cố định sẽ có tiềm năng lớn nhất từ kênh trái phiếu, ví dụ như hạ tầng giao thông, các dự án năng lượng, nước sạch, các dự án bất động sản tạo dòng tiền dài hạn.

Bên cạnh đó, trái phiếu cũng là một kênh vốn giúp các doanh nghiệp tái cấu trúc các khoản nợ dài hạn của các dự án đã đi vào hoạt động ổn định và có dòng tiền. Theo quan sát của VIS Rating, các nhà đầu tư tổ chức hiện đang có nhu cầu lớn với các trái phiếu gắn với các dự án đã có dòng tiền ổn định, tuy nhiên nguồn cung các trái phiếu dạng này hiện trên thị trường hiện đang rất thiếu. Nhiều quy định pháp luật hiện cũng đang hạn chế các nhà đầu tư tổ chức như công ty bảo hiểm, ngân hàng trong việc đầu tư vào trái phiếu với mục đích tái cấu trúc nợ. Do đó, việc điều chỉnh các quy định pháp lý trong thời gian tới là cấp thiết nhằm mở khóa nhu cầu đầu tư và hỗ trợ hoạt động huy động vốn từ kênh trái phiếu cho các doanh nghiệp.

Dư nợ trái phiếu theo ngành.

Khuôn khổ pháp lý “mở đường” dẫn dòng vốn ngoại

Mekong ASEAN: Với các cải cách pháp lý thời gian qua, ông có cho rằng dòng vốn ngoại vào thị trường sẽ tích cực trong thời gian tới?

Ông Dương Đức Hiếu: Khung pháp lý liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp ghi nhận những thay đổi đáng kể trong năm 2025. Luật Chứng khoán và Luật Doanh nghiệp sửa đổi đã thiết lập khuôn khổ pháp lý hoàn chỉnh đối với hoạt động phát hành và giao dịch trái phiếu. Nghị định 245/2025/NĐ-CP tiếp tục hoàn thiện cơ chế chào bán trái phiếu ra công chúng theo hướng minh bạch và tăng cường kỷ luật đối với tất cả các chủ thể tham gia thị trường, giảm thiểu tình trạng bất cân xứng thông tin đối với nhà đầu tư.

Cuối năm 2025, Bộ Tài chính tiếp tục công bố dự thảo nghị định mới về chào bán và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trong nước và chào bán ra thị trường quốc tế, thay thế Nghị định 153/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi liên quan.

Dự thảo thay đổi theo hướng tăng cường bảo vệ nhà đầu tư, nâng cao tiêu chuẩn và năng lực của nhà đầu tư tham gia thị trường, cải thiện mức độ minh bạch thông tin, đồng thời phân định rõ hơn trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường. Dự thảo cũng quy định chặt chẽ hơn đối với hoạt động giám sát, kiểm soát, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm, qua đó góp phần củng cố kỷ luật thị trường và nâng cao tính bền vững của thị trường trái phiếu trong trung và dài hạn.

Chúng tôi kỳ vọng khung pháp lý ngày càng hoàn thiện sẽ giúp nâng cao tính minh bạch và kỷ luật thị trường, giảm bớt rủi ro pháp lý và rủi ro thông tin bất cân xứng – vốn là những rào cản lớn đối với các nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư vào thị trường Việt Nam. Tuy nhiên, môi trường pháp lý chỉ là yếu tố mở đường, tiềm năng tăng trưởng và chất lượng hàng hóa trên thị trường mới là yếu tố then chốt thu hút dòng vốn ngoại.

Thời gian tới, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp sẽ ngày càng mở rộng để đáp ứng nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế, hồ sơ tín dụng của các tổ chức phát hành tiếp tục được cải thiện, giúp gia tăng tính hấp dẫn của kênh này. Bên cạnh đó, áp lực tỷ giá USD/VND trong năm 2026 giảm bớt cũng sẽ là một yếu tố hỗ trợ cho dòng vốn nước ngoài vào thị trường Việt Nam.

Ông Dương Đức Hiếu, CFA – Giám đốc, Chuyên gia phân tích cao cấp Khối Xếp hạng tín nhiệm & Nghiên cứu VIS Rating

Mekong ASEAN: Về triển vọng ngành, ông đánh giá các ngành nào sẽ có diễn biến tích cực nhất trong năm 2026?

Ông Dương Đức Hiếu: Dưới góc nhìn của một đơn vị xếp hạng tín nhiệm, chúng tôi cho rằng các ngành như xây dựng, vật liệu xây dựng sẽ là những ngành có diễn biến tích cực nhất về hồ sơ tín nhiệm trong năm 2026. Dựa trên kế hoạch đầu tư công mạnh mẽ của Chính phủ cũng như việc cải cách, đơn giản hóa các quy định về phê duyệt dự án đầu tư, chúng tôi cho rằng hoạt động đầu tư xây dựng sẽ được mở rộng ở hầu hết các lĩnh vực trong năm 2026, trong đó tập trung vào các dự án hạ tầng giao thông, năng lượng và bất động sản. Vì vậy, các công ty xây dựng và vật liệu xây dựng sẽ hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng này, giúp doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền cải thiện tốt trong năm 2026.

Bên cạnh đó, việc Chính phủ đẩy mạnh chống buôn lậu, hàng giả đồng thời với bán hành các chính sách kích thích tiêu dùng như giảm thuế phí, tăng cường phúc lợi xã hội sẽ giúp các doanh nghiệp lớn trong ngành bán lẻ, hàng tiêu dùng tăng trưởng tích cực về dòng tiền và khả năng sinh lợi trong năm 2026, giúp cải thiện hơn nữa hồ sơ tín nhiệm vốn đã ở mức tốt của nhóm doanh nghiệp này.

Mekong ASEAN: Trân trọng cảm ơn ông!