Những nước nào hưởng lợi khi Toà án Tối cao Mỹ huỷ thuế quan đối ứng?

Hôm 20/2, Toà án Tối cao Mỹ đã chính thức kết luận rằng chính sách thuế quan đối ứng và thuế quan áp đặt lên Trung Quốc, Canada cũng như Mexico (liên quan đến nạn buôn lậu ma tuý fentanyl) là bất hợp pháp.

Các loại thuế quan nêu trên được Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt vào đầu năm ngoái dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế nhằm giải quyết tình trạng mất cân bằng thương mại của siêu cường này.

Sau phán quyết của Toà án Tối cao Mỹ, ông Trump đã ký sắc lệnh ban hành mức thuế toàn cầu 10% dựa trên Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Sau đó, vị tổng thống tiếp tục nâng mức thuế lên 15%.

Hãng tin Bloomberg dẫn phân tích của giới chuyên gia cho biết sau phán quyết của Toà án Tối cao Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ và Brazil là những quốc gia hưởng lợi nhiều nhất vì được hưởng mức thuế quan thấp hơn.

Và bất chấp động thái áp thuế toàn cầu 15% của ông Trump, Bloomberg tính toán rằng thuế suất hiệu lực trung bình đối với hàng hoá nhập khẩu vào Mỹ đã giảm xuống còn khoảng 12% – mức thấp nhất kể từ tháng 4 năm ngoái.

Các nhà kinh tế của ngân hàng Morgan Stanley cho biết thuế suất bình quân gia quyền đối với hàng hoá châu Á sẽ giảm từ 20% xuống 17%, trong đó thuế suất trung bình đối với hàng hoá Trung Quốc giảm từ 32% xuống 24%.

Bên cạnh đó, tương tự Trung Quốc, Mexico và Canada cũng được hưởng lợi khi thuế quan áp đặt dựa trên cáo buộc buôn lậu fentanyl bị Toà án Tối cao Mỹ tuyên bố là bất hợp pháp. Nhờ đó, mức thuế suất đối với hai quốc gia láng giềng của Mỹ cũng hạ xuống thấp hơn.

Nếu các miễn trừ theo thoả thuận thương mại Mỹ – Mexico – Canada vẫn được giữ nguyên, hai nước tiếp giáp phía bắc và phía nam của Mỹ sẽ ở “vị thế rất thuận lợi”, ba nhà kinh tế Nicole Gorton-Caratelli, Chris Kennedy và Maeva Cousin của Bloomberg viết trong một ghi chú.

Tuy nhiên, Morgan Stanley lưu ý thuế quan có thể chỉ tạm thời giảm vì chính quyền ông Trump đang tìm cách áp đặt thêm thuế quan theo ngành và theo nền kinh tế cụ thể để xây dựng lại chính sách thương mại. Dù vậy, họ nhận định giai đoạn bất ổn thương mại nhất đã qua.

Trái lại, những nước thua thiệt hơn bao gồm Anh và Australia khi giờ đây họ phải chịu mức thuế toàn cầu 15%. Sau khi thuế đối ứng được ban hành, các nhà đàm phán của những nền kinh tế lớn này đã đàm phán được mức thuế 10%.

Trong khi đó, những nền kinh tế trước đây được hưởng mức thuế đối ứng 15% khá cạnh tranh – chẳng hạn như Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh châu Âu (EU) – giờ đây lại mất đi lợi thế đó.

Hiện tại, giới chức cấp cao của Mỹ đang thúc ép các đối tác như Nhật Bản và EU tuân thủ cam kết trong những thoả thuận thương mại mà họ chốt vào năm ngoái.

Ngoài ra, các quan chức Nhà Trắng cũng đang tìm cách duy trì thoả thuận đình chiến thương mại một năm với Trung Quốc và ông Trump dự kiến sẽ sớm đến thăm Bắc Kinh để gặp mặt người đồng cấp Tập Cận Bình.

Trung Quốc, vốn đang trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán dài ngày, vẫn chưa chính thức đưa ra bình luận nào về phán quyết của Toà án Tối cao Mỹ.

“Chúng tôi muốn các nước hiểu rằng những thỏa thuận [mà họ đã đạt được với Mỹ] sẽ mang lại lợi ích. Chúng tôi sẽ giữ vững thỏa thuận và kỳ vọng các đối tác cũng làm vậy”, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nhấn mạnh với Fox News hôm 22/2.

Vị quan chức cho biết ông đã trò chuyện với người đồng cấp EU vào cuối tuần và sẽ trao đối với những đối tác thương mại quan trọng khác để trấn an họ.

Ông nói tiếp: “Hãy yên tâm, tôi đang trò chuyện với quan chức thương mại của các nước. Suốt một năm qua, tôi đã nói rõ với họ rằng dù Nhà Trắng thắng hay thua vụ kiện, Mỹ cũng sẽ áp đặt thuế quan. Chính sách của Tổng thống Trump sẽ được duy trì. Đó là lý do các nước ký thỏa thuận thương mại trong thời gian vụ kiện được xử lý”.

“Chúng tôi muốn đảm bảo Trung Quốc tuân thủ phần thoả thuận của họ. Điều đó đồng nghĩa là họ sẽ tiếp tục mua các sản phẩm mà họ cam kết sẽ mua”, ông Greer nói thêm.