Chuyên gia HSBC chỉ ra 3 trụ cột quản lý rủi ro trong thời kỳ biến động

Học hỏi từ người cùng ngành: mở rộng lăng kính

Trên tinh thần học hỏi và để tránh phụ thuộc hoàn toàn vào góc nhìn cá nhân, trong bài nghiên cứu, ông Douglas Matheson đã mời một số vị Giám đốc Quản lý Rủi ro khác chia sẻ về những bài học từ năm 2025 có thể hữu ích trong năm 2026 này.

Ông Tống Trần Hiếu, Trưởng phòng Quản lý rủi ro tích hợp, Vietcombank, chia sẻ:

“Năm 2025, tôi ngày càng nhận thức rõ hơn cả cơ hội và rủi ro liên quan đến an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo và tôi tin rằng tất cả chúng ta đều nên chủ động nâng cao kỹ năng của bản thân trong những lĩnh vực này.

Quá trình chuyển đổi số nhanh chóng của Việt Nam, được thúc đẩy bởi tỷ lệ phổ cập internet và điện thoại thông minh, đã tạo ra nhiều cơ hội tăng trưởng rõ rệt. Đồng thời, điều này khiến số lượng cửa ngõ cho tấn công mạng gia tăng. Chúng ta có thể không biết hết về mọi vụ tấn công bằng phần mềm độc hại vì không phải tất cả các vụ việc đều được công khai. Tuy nhiên, các cuộc tấn công đang ngày càng tinh vi hơn và có thể gây thiệt hại nghiêm trọng về tài chính lẫn danh tiếng thương hiệu.

Do đó, các tổ chức cần đi trước một bước: xây dựng chính sách bảo mật thông tin và an ninh mạng vững chắc, tăng cường giám sát, đầu tư vào cơ sở hạ tầng an ninh với nhiều lớp phòng thủ, đồng thời đảm bảo có kế hoạch ứng phó sự cố rõ ràng, sẵn sàng. Mặc dù chúng ta không hy vọng phải dùng đến nhưng vẫn phải cập nhật thường xuyên bản kế hoạch này và các lãnh đạo chủ chốt phải duy trì được truy cập khi không có kết nối mạng.

Trí tuệ nhân tạo (AI) cũng mang đến những cơ hội để cải thiện trải nghiệm khách hàng. Chẳng hạn, tại Vietcombank, chúng tôi đã triển khai chatbot để hỗ trợ giải đáp thắc mắc của khách hàng. Tuy nhiên, khi ứng dụng AI phổ biến hơn, chúng ta cần phải duy trì một khuôn khổ quản trị AI mạnh mẽ và linh hoạt. Cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng AI cho các quyết định quan trọng, do hạn chế về khả năng giải trình của các thuật toán được sử dụng trong các quá trình xử lý bên trong các mô hình. Các tổ chức nên đề phòng vấn đề thiên kiến, phân biệt đối xử không chủ ý và lỗi dữ liệu, trong nhiều trường hợp nên duy trì sự tham gia của con người cho đến khi độ tin cậy của kết quả được thiết lập vững chắc.

Nhìn chung, tôi vẫn rất lạc quan về phát triển công nghệ. Với cơ chế kiểm soát phù hợp, số hóa và trí tuệ nhân tạo có thể tiếp tục thúc đẩy đổi mới, sáng tạo và hiệu quả hoạt động.”

Ông Trần Phương, Phó Tổng Giám đốc, BIDV, chia sẻ:

“Khi nhìn lại năm 2025, tôi thấy có hai bài học quan trọng nổi bật.

Thứ nhất, các hệ thống cảnh báo sớm chỉ thực sự có giá trị khi được gắn liền với hành động cụ thể. Trong nhiều trường hợp, rủi ro – đặc biệt là rủi ro tín dụng – được nhận diện sớm, nhưng thiệt hại vẫn xảy ra vì phản ứng chậm trễ so với tín hiệu cảnh báo. Đối với cả ngân hàng và doanh nghiệp, hệ thống cảnh báo sớm cần được liên kết chặt chẽ với các ngưỡng can thiệp định trước, chẳng hạn như điều chỉnh mức độ bị ảnh hưởng do rủi ro đối tác hoặc xử lý các điểm yếu trong hệ thống trước khi khách hàng bị ảnh hưởng. Ban điều hành đóng vai trò then chốt trong việc giao trách nhiệm và thẩm quyền để có thể hành động kịp thời.

Thứ hai, các tổ chức cần nhìn nhận lại và xem xét mối tương quan giữa các rủi ro. Trong lĩnh vực ngân hàng, chẳng hạn, các giai đoạn căng thẳng hiếm khi đến từ việc vi phạm một tỷ lệ đơn lẻ nào đó. Bộ chuẩn Basel III đưa ra những tỷ lệ trọng yếu như LCR (tỷ lệ đảm bảo khả năng thanh khoản) và NSFR (tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng). Tuy nhiên, không nên chỉ coi những chỉ số này là thước đo tuân thủ. Mặc dù các tỷ lệ bảo đảm theo luật định hỗ trợ hoạt động an toàn của ngân hàng, nhưng lợi nhuận bền vững đòi hỏi nhìn xa hơn, đó không chỉ đơn thuần là tuân thủ quy định mà còn hướng đến tốc độ và cơ cấu tăng trưởng. Điều này mang lại khả năng chống chịu trung và dài hạn, thay vì chỉ tập trung tối đa hóa lợi nhuận kế toán ngắn hạn.”