IEA: Bơm thêm dầu là chưa đủ, thế giới cần làm ba việc sau để hạ nhiệt cú sốc năng lượng

Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang bước vào một trong những giai đoạn biến động dữ dội nhất lịch sử. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông leo thang, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đưa ra cảnh báo đáng chú ý: tăng nguồn cung thôi là chưa đủ, thế giới cần nhanh chóng giảm nhu cầu tiêu thụ nếu muốn kiểm soát giá năng lượng.

Cú sốc lớn chưa từng có

Theo IEA, những gì đang diễn ra có thể được xem là “cú gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu”. Khi xung đột Mỹ-Iran bùng phát từ cuối tháng 2, một mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng năng lượng, eo biển Hormuz, gần như bị tê liệt.

Đây là tuyến vận tải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ của thế giới. Chỉ cần một sự gián đoạn tại đây cũng đủ khiến thị trường chao đảo.

Hệ quả đã xuất hiện rõ ràng: giá dầu tăng hơn 40% chỉ trong vài tuần, lên mức cao nhất kể từ năm 2022. Không chỉ dầu thô, các sản phẩm tinh chế như diesel và nhiên liệu máy bay cũng leo thang, kéo theo chi phí vận tải, logistics và giá tiêu dùng tăng mạnh.

Trước áp lực nguồn cung, nhiều quốc gia đã nhanh chóng mở kho dự trữ chiến lược. IEA thậm chí đã thống nhất giải phóng tới 400 triệu thùng dầu – quy mô lớn nhất từ trước tới nay.

Tuy nhiên, theo cơ quan này, đây chỉ là giải pháp tạm thời.

Việc chờ đợi nguồn cung phục hồi có thể mất nhiều thời gian, trong khi áp lực giá đang tác động trực tiếp đến người tiêu dùng và nền kinh tế toàn cầu.

Giảm cầu – “Chìa khóa” để hạ nhiệt thị trường

Thay vì chỉ tập trung vào nguồn cung, IEA cho rằng việc giảm nhu cầu tiêu thụ có thể mang lại hiệu quả nhanh hơn.

“Kiểm soát nhu cầu là công cụ cấp thiết để giảm áp lực lên người tiêu dùng, cải thiện khả năng chi trả và đảm bảo an ninh năng lượng,” IEA nhấn mạnh.

Cơ quan này đưa ra hàng loạt khuyến nghị, từ những thay đổi nhỏ trong đời sống đến các chính sách quy mô lớn:

• Khuyến khích làm việc từ xa để giảm nhu cầu di chuyển

• Tăng cường đi chung xe và sử dụng phương tiện công cộng

• Hạn chế các chuyến bay không cần thiết

Đặc biệt, giao thông đường bộ, chiếm khoảng 45% nhu cầu dầu toàn cầu, được xem là “điểm trọng yếu” để cắt giảm tiêu thụ. Ngoài ra, các biện pháp như giảm tốc độ lưu thông, hạn chế xe cá nhân trong đô thị, hay chuyển sang các giải pháp nấu ăn sạch hơn cũng có thể góp phần đáng kể.

Các chính phủ bắt đầu hành động

Trước áp lực giá năng lượng, nhiều quốc gia đã triển khai các biện pháp tài khóa nhằm giảm gánh nặng cho người dân và kiểm soát lạm phát.

Tây Ban Nha dự kiến giảm thuế VAT đối với nhiên liệu xuống 10%, đồng thời bỏ thuế điện. Italy đã cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt với nhiên liệu, trong khi Đức đang cân nhắc áp thuế lợi nhuận bất thường đối với các tập đoàn dầu khí.

Những động thái này cho thấy các chính phủ không chỉ tìm cách ổn định thị trường, mà còn phải đối mặt với bài toán cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và áp lực lạm phát.

Dù đã có các biện pháp can thiệp, thị trường dầu vẫn chưa hạ nhiệt. Giá dầu Brent tiếp tục tiến sát mốc 110 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ duy trì quanh mức 96 USD/thùng. Giới phân tích cho rằng nếu xung đột kéo dài, thị trường có thể tiếp tục đối mặt với những cú sốc mới – không chỉ về giá, mà còn về nguồn cung thực tế.

Khi hành vi tiêu dùng trở thành yếu tố quyết định

Trong bối cảnh đó, một thông điệp rõ ràng đang được đưa ra: cuộc khủng hoảng năng lượng lần này không thể giải quyết chỉ bằng việc “bơm thêm dầu”.

Thay vào đó, cách thế giới tiêu thụ năng lượng, từ quyết định của từng cá nhân đến chính sách của từng quốc gia, sẽ đóng vai trò then chốt. Trong một thị trường ngày càng mong manh, chính những thay đổi tưởng chừng nhỏ bé trong hành vi tiêu dùng lại có thể tạo ra khác biệt lớn.