Thủ tướng: Kết nối đường sắt Việt – Nga có vai trò chiến lược

Tại buổi làm việc với lãnh đạo Tổng công ty Đường sắt Nga (RZD) ở Moscow ngày 25/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá cao hệ thống đường sắt của Nga. Ông cho biết trong chuyến thăm này, hai bên nhất trí tăng cường hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, năng lượng – dầu khí và giao thông vận tải, trong đó có đường sắt.

Theo Thủ tướng, đường sắt với kết nối hai nền kinh tế có vai trò chiến lược, giúp kết nối doanh nghiệp, bổ sung cho phương thức vận tải khác. Ông cho rằng cần sớm khôi phục, nâng hiệu quả tuyến vận tải đường sắt liên vận quốc tế giữa Việt Nam và Nga, trên ba hành lang chính: Việt Nam – Trung Quốc – Kazakhstan – Nga; Việt Nam – Trung Quốc – Mông Cổ – Nga; và Việt Nam – Trung Quốc – Nga. Đồng thời, ông đề nghị thúc đẩy hợp tác ba bên Việt Nam – Trung Quốc – Nga trong lĩnh vực này.

Thủ tướng đề nghị hai Tổng công ty Đường sắt, các cơ quan liên quan tìm giải pháp nhằm thúc đẩy hợp tác phát triển vận tải liên vận quốc tế bằng đường sắt giữa Việt Nam và Nga. Theo đó, việc hợp tác cần triển khai theo hướng đẩy mạnh chuyển đổi số – xanh, quản trị thông minh, tìm kiếm nguồn hàng hai chiều, tăng công suất và năng lực cạnh tranh.

Nga có thế mạnh về xây dựng các tuyến tàu điện ngầm sâu quy mô lớn. Vì vậy, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị hai bên hợp tác để phát triển đường sắt đô thị và công trình ngầm tại Hà Nội và TP HCM. Các bên cùng trao đổi kinh nghiệm về tầm nhìn, tư duy, quy hoạch, thiết kế, tiêu chuẩn nhằm phát triển hệ sinh thái ngành công nghiệp đường sắt hiện đại.

“Hợp tác đường sắt là nhu cầu của hai bên, vấn đề chiến lược và được lãnh đạo hai nước rất quan tâm, cần sớm có sản phẩm, kết quả cụ thể”, Thủ tướng nói. Ông đề nghị hai bên lập ngay tổ công tác để thúc đẩy vận chuyển hàng hóa đường sắt giữa hai nước, đào tạo nhân lực, tư vấn, hỗ trợ các dự án đô thị tại Hà Nội, TP HCM.

Tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt Nga (RZD) Oleg Belozyorov nhất trí với các ý kiến của Thủ tướng. Ông cho biết ngành đường sắt Nga sẵn sàng hợp tác với Việt Nam, gồm chia sẻ công nghệ tiên tiến, đào tạo nhân lực… RZD sẽ phối hợp với đối tác Việt Nam để triển khai các công việc.

RZD là doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước của Nga với doanh thu năm 2025 đạt khoảng 34,5 tỷ USD. Họ có chức năng quản lý, bảo trì, khai thác kinh doanh tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia do Nhà nước đầu tư.

Nga hiện có hệ thống đường sắt lớn thứ ba thế giới (sau Mỹ, Trung Quốc) với tổng chiều dài 86.000 km. Quốc gia này có tuyến đường sắt dài nhất thế giới là Siberia, với chiều dài khoảng 9.289 km, khối lượng vận chuyển hành khách và hàng hóa đứng thứ 2 thế giới. Nga cũng sở hữu mạng lưới đường sắt được điện khí hóa lớn nhất thế giới, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành và giảm phát thải.

Cuối 2024, Nga khởi công xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao nối Moscow và Saint Petersburg với tốc độ thiết kế lên tới 400 km/h, chiều dài tuyến là 679 km, tổng vốn gần 24 tỷ USD, dự kiến hoàn thành vào 2028.

Việt Nam và Liên bang Nga hiện là thành viên của Tổ chức Hợp tác Đường sắt (OSJD). Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) và RZD đều là thành viên của Hội nghị Tổng giám đốc OSJD và các Hiệp định về vận tải hàng hóa liên vận đường sắt quốc tế, Hiệp định về giá cước quá cảnh và một số Hiệp định khác. VNR và RZD có thỏa thuận hợp tác nhằm phát triển chuyên chở bằng đường sắt trong liên vận quốc tế và thu hút thêm khối lượng chuyên chở trên các tuyến đường đi qua lãnh thổ Việt Nam và Nga.

Năm ngoái, khối lượng vận chuyển đường sắt liên vận Việt Nam – Nga tăng hơn 40% so với 2024. Tuy nhiên, khối lượng chuyên chở chưa tương xứng với tiềm năng thị trường của hai bên. Hiện, còn một số tồn tại hạn chế về vận tải liên vận giữa hai nước như khác nhau về hạ tầng và kỹ thuật (khổ đường) làm gia tăng chi phí, kéo dài thời gian vận chuyển, giảm hiệu quả khai thác.