Arab Saudi chạy tối đa công suất tuyến cung ứng thay thế khi Eo biển Hormuz tắc nghẽn

“Kế hoạch B” cho nguồn cung dầu

Theo Bloomberg, nguồn tin am hiểu ngành dầu mỏ cho biết đường ống Đông – Tây, tuyến vận chuyển xuyên bán đảo Arab, hiện đã hoạt động hết công suất thiết kế. Đây là một phần trong kế hoạch dự phòng được Arab Saudi xây dựng suốt nhiều thập kỷ nhằm duy trì xuất khẩu dầu trong kịch bản xấu nhất khi Eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Thay vì vận chuyển qua Vịnh Ba Tư như thông lệ, dầu thô hiện được bơm trực tiếp từ các mỏ lớn ở miền Đông Arab Saudi tới cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ. Tại đây, các tàu chở dầu quốc tế tập trung để nhận hàng, tạo nên một tuyến cung ứng thay thế có ý nghĩa sống còn.

Sản lượng xuất khẩu qua Yanbu hiện đạt khoảng 5 triệu thùng/ngày. Bên cạnh đó, Arab Saudi còn xuất khẩu từ 700.000 đến 900.000 thùng/ngày các sản phẩm dầu đã qua chế biến. Trong tổng lưu lượng 7 triệu thùng/ngày đi qua đường ống, khoảng 2 triệu thùng được giữ lại để cung cấp cho các nhà máy lọc dầu trong nước.

Việc nhanh chóng tái cấu trúc dòng chảy dầu mỏ cho thấy mức độ sẵn sàng cao của quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, đồng thời củng cố vai trò nhà cung cấp cuối cùng mà Arab Saudi từ lâu theo đuổi.

Chưa thể bù đắp hoàn toàn Hormuz

Dù đóng vai trò then chốt, tuyến đường ống Đông – Tây và cảng Yanbu vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn Eo biển Hormuz – một trong những điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới. Trước khi xung đột nổ ra, khoảng 15 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua eo biển này, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giao dịch dầu thô bằng đường biển toàn cầu.

So với con số này, công suất 7 triệu thùng/ngày của tuyến thay thế chỉ có thể bù đắp một phần. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn cung bị đe dọa nghiêm trọng, việc duy trì được hơn một nửa lưu lượng vận chuyển đã giúp giảm đáng kể áp lực lên thị trường.

Đây cũng là một trong những lý do khiến giá dầu chưa tăng vọt lên mức khủng hoảng như trong các cú sốc năng lượng trước đây, khi nguồn cung bị gián đoạn đột ngột mà không có phương án thay thế hiệu quả.

Rủi ro mới tại Biển Đỏ

Tuy nhiên, thị trường dầu mỏ toàn cầu vẫn đối mặt với nhiều bất ổn. Một trong những mối lo lớn nhất hiện nay là nguy cơ xung đột lan rộng sang khu vực Biển Đỏ, nơi tuyến vận chuyển thay thế của Arab Saudi đang hoạt động.

Lực lượng Houthi tại Yemen đã tuyên bố tham gia cuộc chiến, làm dấy lên lo ngại rằng khu vực này có thể trở thành một điểm nóng mới. Dù chưa có dấu hiệu rõ ràng về việc các nhóm này sẽ tấn công tàu chở dầu trên Biển Đỏ hoặc tại Eo biển Bab el-Mandeb, tiền lệ trước đó cho thấy họ từng sử dụng thiết bị bay không người lái và tên lửa để đe dọa hoạt động hàng hải.

Nếu kịch bản này xảy ra, tuyến đường ống Đông – Tây dù giúp tránh Eo biển Hormuz nhưng vẫn có thể bị gián đoạn ở khâu xuất khẩu, khiến chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu tiếp tục bị thắt chặt.

Chiến lược dài hạn

Đường ống Đông – Tây kéo dài hơn 1.000 km, nối các mỏ dầu khổng lồ ở miền Đông với thành phố cảng Yanbu ở phía Tây Arab Saudi. Công trình này được xây dựng từ những năm 1980, trong bối cảnh chiến tranh Iran – Iraq khiến khu vực từng chứng kiến các cuộc tấn công vào tàu chở dầu.

Dù vậy, quy mô và mức độ gián đoạn của cuộc khủng hoảng hiện nay được đánh giá là chưa từng có tiền lệ, buộc Arab Saudi phải kích hoạt toàn bộ năng lực dự phòng đã được chuẩn bị từ trước.

Ngay sau các cuộc không kích đầu tiên của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, Riyadh đã triển khai kế hoạch ứng phó chỉ trong vài giờ, đồng thời liên tục tăng cường lưu lượng vận chuyển qua tuyến Đông – Tây để đảm bảo dòng chảy dầu không bị đứt gãy.

Việc đạt công suất tối đa của đường ống này cho thấy Arab Saudi đang tận dụng tối đa hạ tầng chiến lược nhằm duy trì vai trò trụ cột trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp, khả năng linh hoạt trong điều phối nguồn cung của Arab Saudi không chỉ giúp ổn định giá dầu mà còn góp phần hạn chế những cú sốc lan rộng tới nền kinh tế thế giới.