Một mặt hàng của Trung Quốc xuất khẩu gặp khó, Nhật Bản sắp hưởng lợi giá rẻ

Trung Quốc tăng đánh bắt gấp 3 lần

Theo Nikkei Asia, giá lươn có thể sẽ rẻ hơn tại Nhật Bản vào mùa hè này, một phần do nguồn cung dư thừa ở Trung Quốc, khu vực sản xuất chính của thế giới khiến giá xuất khẩu giảm mạnh.

“Các đơn đặt hàng từ Nhật Bản đã ngừng khoảng một tháng trước,” một nhà điều hành nuôi trồng thủy sản tại tỉnh Phúc Kiến, miền nam Trung Quốc, cho biết vào cuối tháng 1.

Trang trại của vị này có diện tích khoảng 70.000 m², với chi phí duy trì hàng tháng (bao gồm tiền thuê đất và thức ăn) dao động từ 60.000 – 70.000 nhân dân tệ. Tuy nhiên, giá bán đã giảm xuống còn khoảng 50.000 nhân dân tệ/tấn, chưa bằng một nửa so với năm 2024.

Sản lượng lươn của Phúc Kiến đạt khoảng 120.000 tấn trong năm 2024, chiếm khoảng 40% tổng sản lượng của Trung Quốc. Phần lớn sản phẩm được chế biến và xuất khẩu sang Nhật Bản.

Tình trạng khó khăn không chỉ giới hạn ở các hộ nuôi nhỏ lẻ. Công ty Khoa học và Công nghệ Thiên Mã Phúc Kiến, doanh nghiệp nuôi lươn lớn nhất Trung Quốc dự kiến ghi nhận khoản lỗ ròng từ 120 – 180 triệu nhân dân tệ trong năm 2025. Giá cổ phiếu của công ty đã giảm 40% so với đỉnh hồi tháng 1/2023. Doanh nghiệp này nhận định ngành đang “chạm đáy”.

Theo số liệu từ cơ quan hải quan Trung Quốc, xuất khẩu lươn nướng sang Nhật Bản trong tháng 2 giảm 12% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá bán giảm 20% chủ yếu do dư cung.

Lươn Nhật Bản, có nguồn gốc từ vùng rãnh Mariana, thường được đánh bắt khi còn nhỏ tại các cửa sông ở Đông Á, sau đó được nuôi thương phẩm trước khi đến tay người tiêu dùng. Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và Đài Loan đều áp dụng hạn ngạch đối với lươn giống nhằm bảo vệ nguồn tài nguyên. Tuy nhiên, Trung Quốc được cho là đã đánh bắt gần gấp 3 lần giới hạn cho phép trong mùa xuân năm 2025.

Số lươn này dự kiến đạt kích cỡ thương phẩm từ mùa xuân năm 2026 trở đi. Tại Nhật Bản, sản lượng lươn giống thấp trong các năm trước từng đẩy giá lươn nướng lên cao. Tuy nhiên, sản lượng dồi dào trong năm 2025 khiến các trang trại trong nước bị quá tải. Trước kỳ vọng giá sẽ giảm, các nhà nhập khẩu Nhật Bản đã cắt giảm đơn hàng, khiến xuất khẩu từ Trung Quốc bị đình trệ.

Tại tỉnh Quảng Đông (vùng sản xuất lươn lớn nhất Trung Quốc) thành phố Taishan được xem là thị trấn lươn nhờ điều kiện khí hậu ấm áp, nguồn nước và đất đai thuận lợi cho nuôi trồng.

Trang trại Hongsheng với 25 ao nuôi trên diện tích 300.000 m² dự kiến giảm sản lượng 30% trong năm 2026, xuống còn khoảng 1 triệu con.

“Cung vượt cầu, thị trường đã chuyển sang thế của người mua,” ông Chen Xianji, một chủ trang trại, cho biết. Giá lươn trưởng thành hiện chỉ còn khoảng 80.000 nhân dân tệ/tấn, gần bằng một phần ba so với năm 2025.

Thông thường, hoạt động xuất hàng bắt đầu từ tháng 9. Giai đoạn từ tháng 9/2023 đến tháng 8/2024, người nuôi có lãi 3–5 nhân dân tệ mỗi con. Tuy nhiên, từ tháng 9/2024 đến tháng 8/2025, mức lỗ đã ở mức 3–5 nhân dân tệ/con, và tình hình tiếp tục xấu đi từ tháng 9/2025.

“Hệ quả là một số nông dân tại Taishan năm nay không mua được lươn giống,” ông Chen cho biết.

Cũng theo ông Chen, lươn giống hiện chỉ còn khoảng 2 nhân dân tệ/con, tương đương 1/3 so với năm 2025 và giảm mạnh so với đỉnh 38 nhân dân tệ năm 2019. Con số này phản ánh rõ tình trạng khó khăn của ngành.

Nỗ lực mở rộng thị trường

Nhật Bản phụ thuộc vào nhập khẩu từ Trung Quốc cho khoảng 70–80% nhu cầu tiêu thụ lươn. Dù tồn tại căng thẳng song phương, thương mại lươn gần như không bị ảnh hưởng. Trong khi đó, lươn không phải là thực phẩm phổ biến tại Trung Quốc, khiến ngành này phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Nhật Bản. Trước tình trạng xuất khẩu đình trệ, các doanh nghiệp đang nỗ lực mở rộng thị trường nội địa và tìm kiếm đầu ra thay thế, như Nga.

Tại Nhật Bản, nguồn cung dồi dào đã khiến giá bán lẻ lươn nướng trong mùa hè 2025 giảm khoảng 20% so với năm trước. Tại một số hệ thống siêu thị, giá trung bình của lươn nướng nội địa (khoảng 130 gram/con) đã giảm 16%, xuống còn khoảng 1.980 yên (12,40 USD).

Theo đại diện một công ty nhập khẩu, giá lươn nướng bán lẻ trong dịp Hạ chí năm 2026 (thời điểm người Nhật có thói quen ăn lươn) sẽ thấp hơn ít nhất 10% so với năm trước, dù tỷ giá cũng là một yếu tố tác động.

Mặc dù sản lượng lươn năm 2025 tăng mạnh, nguồn tài nguyên này vẫn chưa phục hồi hoàn toàn. Những lo ngại về tính bền vững dài hạn vẫn hiện hữu trên toàn khu vực Đông Á. Cơ quan Thủy sản Nhật Bản đang lên kế hoạch tăng cường hợp tác với Trung Quốc, Hàn Quốc và Đài Loan nhằm quản lý hiệu quả nguồn lợi này.