Bùng nổ FDI ở TP HCM – Bài 1: Khi dòng vốn dịch chuyển sang 'xanh' và 'số'

Đáng chú ý, dòng vốn có sự chuyển dịch sang các lĩnh vực công nghệ, kinh tế số và tăng trưởng xanh – những trụ cột được xác định là động lực tăng trưởng mới trong giai đoạn tới.

Tuy nhiên, thu hút vốn chỉ là bước đầu, điều quan trọng là khả năng hấp thụ, triển khai và giữ chân dòng vốn tỷ USD để chuyển hóa thành động lực tăng trưởng trong bối cảnh mới. Phóng viên TTXVN thực hiện 2 bài viết về xu hướng bùng nổ FDI ở TP HCM trong thời gian gần đây và những giải pháp của thành phố nhằm “giữ chân” dòng vốn tỷ USD.

Bài 1: Khi dòng vốn dịch chuyển sang “xanh” và “số”

Ngay trong những tháng đầu năm 2026, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào TP HCM đã cho thấy sự khởi sắc rõ rệt. Không chỉ gia tăng về quy mô, điều đáng chú ý hơn là dòng vốn đang có sự chuyển dịch về chất, hướng vào các lĩnh vực kinh tế số và các ngành gắn với phát triển xanh – những trụ cột được xác định là động lực tăng trưởng mới trong giai đoạn tới.

Hạ tầng và công nghệ hút vốn mạnh

Sáng 29/4, UBND TP HCM đã trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ cho liên danh nhà đầu tư, trong khuôn khổ lễ khởi công các công trình lớn nhân kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Dự án có tổng vốn gần 129.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 5 tỷ USD), do liên danh gồm Tổng công ty Hàng hải Việt Nam, Công ty cổ phần Cảng Sài Gòn và Terminal Investment Limited Holding S.A (TIL) thực hiện; trong đó TIL nắm 49% vốn. TIL thuộc Tập đoàn MSC – một trong những hãng tàu container lớn nhất thế giới, có trụ sở tại Thuỵ Sĩ.

Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ được xem là dự án hạ tầng chiến lược của TP HCM, với kỳ vọng nâng cao năng lực trung chuyển container quốc tế, phát triển dịch vụ logistics và củng cố vai trò cửa ngõ giao thương của Thành phố. Dự án cũng được định hướng vận hành theo mô hình cảng xanh, cảng thông minh, hạn chế tối đa tác động đến môi trường và hệ sinh thái tại Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ.

Song song với các dự án hạ tầng, dòng vốn cũng đang đổ mạnh vào lĩnh vực công nghệ. Cuối tuần qua, UBND TP HCM cũng đã trao giấy chứng nhận đầu tư mới cho 4 dự án vào Khu Công nghệ cao TP HCM (SHTP), với tổng vốn 1,23 tỷ USD; trong đó phần lớn là các dự án FDI tập trung vào hạ tầng dữ liệu và sản xuất công nghệ.

Nổi bật là hai dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Dự án Trung tâm dữ liệu Evolution DC VN HCMC do liên danh nhà đầu tư Singapore triển khai có tổng vốn hơn 508 triệu USD, công suất thiết kế 52 MW IT Load. 

Trong khi đó, dự án Tổ hợp trung tâm dữ liệu Starmason do liên danh các nhà đầu tư Singapore (Hathor, Frontier, Evolution) triển khai, với vốn hơn 480 triệu USD, công suất 60 MW IT Load, tiếp tục cho thấy xu hướng phát triển hạ tầng số đang tăng tốc tại Thành phố.

Ở lĩnh vực sản xuất, dự án Nhà máy Techtronic Tools Việt Nam với vốn đầu tư 81 triệu USD được kỳ vọng bổ sung một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng thiết bị điện tử, qua đó giúp TP HCM tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất toàn cầu.

Cũng trong quý I/2026, sự xuất hiện của dự án TikTok Shop Việt Nam của nhà đầu tư TikTok Pte. Ltd. (Singapore) với vốn đầu tư 125 triệu USD cho thấy dòng vốn không chỉ dừng ở sản xuất mà còn mở rộng sang các nền tảng thương mại số và dịch vụ công nghệ.

Bên cạnh các dự án mới, hoạt động góp vốn, mua cổ phần cũng ghi nhận giá trị lớn. Đáng chú ý là khoản đầu tư hơn 1,7 tỷ USD của nhà đầu tư Haryanto Sudarno Kusuma (Indonesia) đăng ký góp vốn vào Công ty cổ phần Đầu tư và tài chính VLD.

Theo Thống kê TP HCM, trong quý I/2026, TP HCM thu hút gần 2,9 tỷ USD vốn FDI, tăng gần 220% so với cùng kỳ. Điều này cho thấy đà phục hồi mạnh mẽ của dòng vốn đầu tư trên địa bàn thành phố trong những tháng đầu năm, bất chấp những biến động địa chính trị thế giới.

Thực tế, xu hướng dịch chuyển vào các ngành công nghệ trên địa bàn TP HCM đã hình thành từ vài năm trước. Năm 2025, lĩnh vực khoa học – công nghệ thu hút gần 1,8 tỷ USD, chiếm khoảng 22% tổng vốn FDI của Thành phố.

Không dừng lại ở các dự án đã cấp phép, thông qua các hoạt động xúc tiến và hợp tác quốc tế, TP HCM còn ghi nhận cam kết đầu tư công nghệ quy mô lớn, trị giá hàng tỷ USD.

Đơn cử, dự án đầu tư trung tâm dữ liệu siêu quy mô khoảng 2 tỷ USD của G42 (UAE) phối hợp cùng liên doanh trong nước tại SHTP; dự án trung tâm dữ liệu AI hơn 2,1 tỷ USD do Liên doanh giữa Công ty AIC và Tổng công ty Phát triển đô thị Kinh Bắc cùng các đối tác quốc tế tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung; Trung tâm R&D của SAP Labs trị giá 150 triệu Euro…

Cùng với đó, việc các tập đoàn công nghệ toàn cầu như NVIDIA, Marvell, AMD, Intel… mở rộng hợp tác đầu tư thời gian qua cho thấy TP HCM đang dần trở thành điểm đến của các dòng vốn gắn với công nghệ lõi và đổi mới sáng tạo.

Mở rộng “cửa hút vốn” cho bài toán chuyển đổi

Dù dòng vốn FDI đang có dấu hiệu khởi sắc, thế nhưng TP HCM cũng đang đối mặt với bài toán làm thế nào để huy động được nguồn vốn đủ lớn và có tính dài hạn hơn, nhất là cho các lĩnh vực như chuyển đổi số và tăng trưởng xanh.

Áp lực này càng rõ hơn khi đặt trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng của Thành phố. Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, TP HCM xác định phải chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên tri thức, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Mục tiêu không chỉ là tăng trưởng nhanh hơn, mà còn thông minh, bền vững và có giá trị gia tăng cao hơn.

Theo ước tính, để duy trì mức tăng trưởng từ 10%/năm trong giai đoạn 2026–2030, TP HCM cần khoảng 318–363 tỷ USD vốn đầu tư toàn xã hội, tương đương khoảng 35 – 40% GRDP – một quy mô rất lớn nếu so với khả năng huy động hiện nay.

Theo ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP HCM (HIDS), riêng giai đoạn 2025–2035, Thành phố cần khoảng 900.000 tỷ đồng cho chuyển đổi xanh. Trong đó, ngân sách nhà nước chỉ có thể đáp ứng khoảng 20%, chủ yếu dành cho hạ tầng thiết yếu như năng lượng, giao thông, xử lý chất thải và hạ tầng dữ liệu. Phần còn lại buộc phải trông vào khu vực tư nhân và các nguồn vốn quốc tế.

Trong bối cảnh đó, vấn đề không còn đơn thuần là thu hút thêm vốn, mà là tạo ra các kênh dẫn vốn phù hợp hơn với nhu cầu phát triển mới. Một trong những mô hình đang được đặt nhiều kỳ vọng là Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP HCM (VIFC-HCMC). Việc trung tâm này ghi nhận khoảng 19,1 tỷ USD vốn cam kết chỉ sau hơn 2 tháng vận hành phần nào cho thấy dư địa của một thiết chế tài chính mới, nếu được thiết kế đúng hướng.

Ông Shehryar Ali Shah, Trưởng đại diện Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC) tại TP HCM cho rằng, việc thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam là một cơ hội mang tính chuyển đổi. Một trung tâm tài chính được thiết kế và vận hành hiệu quả không chỉ giúp làm sâu sắc thị trường vốn, thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao, mà còn củng cố vai trò của Việt Nam trong mạng lưới tài chính khu vực và toàn cầu.

Một điểm đáng chú ý khác là việc ra mắt Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP HCM vào giữa tháng 4/2026, với vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng. Động thái này cho thấy câu chuyện không chỉ dừng ở việc thu hút vốn, mà chuyển sang cách đưa dòng vốn vào đúng những lĩnh vực cần thiết.

Theo ông Don Lam, Tổng Giám đốc và Cổ đông sáng lập Tập đoàn VinaCapital, sáng kiến này là một bước tiến quan trọng nhằm thu hẹp khoảng trống về vốn cho startup Việt Nam; đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo.

Song song đó, Thành phố cũng đang tính đến việc khai thác lại nguồn kiều hối theo hướng chủ động hơn. Thay vì chỉ là nguồn ngoại tệ, kiều hối được định vị như một phần của thị trường vốn, với dòng tiền được định hướng vào các lĩnh vực ưu tiên như công nghệ cao, sản xuất, năng lượng xanh và chuyển đổi số. Các công cụ như quỹ đầu tư từ kiều hối, tín dụng xanh hay sản phẩm huy động vốn dài hạn đang được nghiên cứu triển khai.

Tuy vậy, thu hút được vốn chỉ là bước khởi đầu. Vấn đề nằm ở việc các dòng vốn này có được triển khai thực chất hay không, đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi quy mô lớn và thời gian đầu tư dài như hạ tầng số hay chuyển đổi xanh.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, bài toán không chỉ dừng ở việc “mở cửa” đón vốn, mà còn là giữ được dòng vốn đã cam kết và đưa vào triển khai đúng tiến độ. Đây cũng sẽ là yếu tố quyết định để các kế hoạch chuyển đổi không dừng lại ở con số đăng ký, mà thực sự tạo ra hiệu quả trong thực tế.