Ba chuyển dịch trong hợp tác khoa học công nghệ Việt Australia

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại Diễn đàn Tech Connect Việt Nam – Australia 2026. Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ.

Tại Diễn đàn Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, giáo dục đào tạo Việt Nam – Australia (Tech Connect VietNam – Australia 2026) diễn ra ngày 10/8, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định hợp tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục đang ngày càng giữ vai trò quan trọng trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Australia.

Hai nước đã hình thành nền tảng hợp tác trong các lĩnh vực này. Trong đó, chương trình Aus4Innovation với cam kết triển khai trong 10 năm, giai đoạn 2018 – 2028, là một trong những chương trình kết nối cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước.

Trung tâm Công nghệ chiến lược Australia – Việt Nam cũng đang mở rộng phạm vi nghiên cứu từ 5G/6G sang các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, an ninh mạng và công nghệ lượng tử.

Năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam phê duyệt Chương trình hợp tác nghiên cứu tập trung vào công nghệ chiến lược giai đoạn 2026 – 2028. Hai bên dự kiến ký thỏa thuận hợp tác về kinh tế số và nghiên cứu về phát triển thủy sản bền vững tại Việt Nam trong dịp này.

Ba chuyển dịch trong hợp tác khoa học, công nghệ

Trong giai đoạn tiếp theo, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết vấn đề đặt ra là kết nối các chương trình, cơ sở nghiên cứu, nguồn vốn và thị trường thành một hệ thống hợp tác có khả năng tạo ra tác động lớn hơn.

Theo Bộ trưởng, hợp tác khoa học, công nghệ giữa hai nước cần có ba chuyển dịch.

Đó là từ trao đổi kinh nghiệm sang cùng xác định và giải quyết các bài toán phát triển lớn của hai nước; Từ chuyển giao công nghệ sang cùng nghiên cứu, đồng tài trợ và tạo ra tài sản trí tuệ, sản phẩm mới; Từ các dự án riêng lẻ sang xây dựng một hệ sinh thái hợp tác lâu dài.

Trên tinh thần đó, người đứng đầu Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất ba hướng hợp tác trọng tâm:

Thứ nhất, cùng nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược, đặt doanh nghiệp vào trung tâm của chuỗi đổi mới sáng tạo. Hai bên cần tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực AI, bán dẫn, an ninh mạng, công nghệ lượng tử, sinh học, năng lượng sạch và công nghệ biển. Mỗi nghiên cứu cần xây dựng một chuỗi hợp tác liền mạch, từ bài toán của thị trường, thử nghiệm đến thương mại hóa.

Đồng thời, phát triển Trung tâm Công nghệ chiến lược thành nền tảng chung, đồng thời kết nối các quỹ đầu tư mạo hiểm và nguồn vốn công nghệ, tạo điều kiện để những sáng chế có tiềm năng được đưa từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Trong năm 2026, Việt Nam tài trợ một triệu USD cho Trung tâm Công nghệ chiến lược và khoảng 3 triệu USD cho 10 dự án nghiên cứu chung về công nghệ chiến lược, trong tổng số hơn 100 dự án Bộ Khoa học và Công nghệ đã nhận được.

Thứ hai, đẩy mạnh hợp tác kinh tế số và chuyển đổi số, gắn với thúc đẩy thương mại hóa và kết nối thị trường cho doanh nghiệp. Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề xuất Việt Nam và Australia cần lựa chọn một số ngành, doanh nghiệp cụ thể để triển khai các dự án chuyển đổi số và ứng dụng AI. Theo hướng này, các dự án không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu thực tế của doanh nghiệp mà còn tạo ra dữ liệu, bằng chứng thực tiễn để phục vụ quá trình xây dựng chính sách. Đây cũng được xem là cách đưa khuôn khổ hợp tác kinh tế số giữa hai nước vào các chương trình cụ thể.

Thứ ba, cùng đầu tư cho con người và năng lực nghiên cứu lâu dài. Việt Nam và Australia có thể hình thành các nhóm nghiên cứu chung, phòng thí nghiệm chung và các chương trình để nhà khoa học phối hợp trực tiếp với doanh nghiệp trong quá trình nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ.

Mời nhân tài Việt Nam tại Australia cùng phát triển công nghệ chiến lược

Phát biểu với các sinh viên, nhà khoa học Việt Nam đang học tập và làm việc tại Australia, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Việt Nam đang triển khai chính sách thu hút nhân tài để nghiên cứu, làm chủ công nghệ chiến lược.

Theo Bộ trưởng, chính sách về thu nhập đã được xây dựng trên cơ sở tham chiếu thu nhập của Viện A-Star, Singapore. Cùng với đó, danh mục trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia đã được ban hành; các trường đại học, viện nghiên cứu cũng đã mở cửa.

Bộ trưởng kêu gọi các sinh viên, nhà khoa học Việt Nam tại Australia có thể trở về nước hoặc hợp tác với các nhóm nghiên cứu trong nước, để cùng phát triển công nghệ chiến lược.