Các hiệp hội nói gì về mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số

Hội nghị do Bộ Công Thương tổ chức ngày 25/6 tại TP Hà Nội, với sự tham dự của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng.

Điện tử – nhu cầu tăng mạnh với sản phẩm AI

Tại hội nghị, bà Đỗ Thị Thúy Hương – Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam cho rằng, các tháng đầu năm 2026, ngành điện tử tiếp tục giữ vai trò là ngành xuất khẩu chủ lực của kinh tế, đóng góp lớn vào tăng trưởng công nghiệp chế biến chế tạo và kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam (chiếm trên 30% kim ngạch xuất khẩu).

Động lực tăng trưởng của ngành công nghiệp điện tử đến từ sự phục hồi của thị trường công nghệ toàn cầu, nhu cầu gia tăng mạnh đối với máy chủ AI (AI server), trung tâm dữ liệu, máy tính AI và các thiết bị điện tử thông minh.

Bên cạnh đó là làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng điện tử sang Việt Nam và việc mở rộng sản xuất của các tập đoàn công nghệ lớn như Samsung, LG, Foxconn, Goertek, Intel, Amkor, Hana Micron cùng nhiều doanh nghiệp công nghệ cao khác. Các doanh nghiệp này đều đã cam kết và triển khai mở rộng sản xuất trong những tháng đầu năm nay.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, ngành cũng chứng kiến kết quả nhập siêu khoảng 4 tỷ USD. Lý giải về điều này, bà Hương cho rằng, do các doanh nghiệp đang tập trung vào ờ tích lũy tư liệu sản xuất để tăng tốc trong giai đoạn 6 tháng cuối năm.

Bà Đỗ Thị Thúy Hương phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Cấn Dũng

“Ngành điện tử tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, đặc biệt là trong các lĩnh vực như AI, thiết bị trung tâm dữ liệu, linh kiện điện tử hiệu năng cao, thiết bị điện tử thông minh, công nghệ bán dẫn. Đây là cơ sở quan trọng để ngành tiếp tục đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số năm 2026,” bà Đỗ Thị Thúy Hương chia sẻ tại hội nghị.

Chia sẻ thêm về các đơn hàng 6 tháng cuối năm, bà Hương cho biết, theo khảo sát của hiệp hội đối với các doanh nghiệp hội viên và các doanh nghiệp FDI lớn trong ngành, nhiều doanh nghiệp đã có đơn hàng đến quý ba và một phần quý tư năm 2026.

Các doanh nghiệp sản xuất máy tính, máy chủ, linh kiện điện tử, PCB, module điện tử ghi nhận mức tăng đơn hàng từ 15 – 30% so với cùng kỳ. Các đơn hàng liên quan đến AI server, Data Center, AIPC và thiết bị tải mạng tăng trưởng mạnh. Doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng của các hãng công nghệ lớn như Samsung, Apple, LG cũng tiếp tục duy trì công suất sản xuất cao

Tuy nhiên, chi phí đầu tư, nguyên vật liệu, logistic, sản xuất và các chi phí tuân thủ đều tăng cao làm cho biên lợi nhuận của doanh nghiệp bị mỏng đi đáng kể.

Dự báo về xu hướng thị trường, bà Hương nhận định nhu cầu toàn cầu sẽ tiếp tục cải thiện trong những tháng cuối năm, nhờ sức mua phục hồi tại Mỹ và châu Âu, cùng với nhu cầu đầu tư vào AI, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu trên phạm vi toàn cầu. Bên cạnh đó, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng và chiến lược “China Plus One” (Trung Quốc cộng một) tiếp tục được thúc đẩy, trong đó Việt Nam được xem là điểm đến phù hợp cho các hoạt động dịch chuyển chuỗi cung ứng.

Dự kiến xuất khẩu điện thoại và linh kiện cả năm sẽ đạt khoảng 68 – 72 tỷ USD. Xuất khẩu máy tính và sản phẩm điện tử linh kiện tiếp tục tăng trưởng khoảng 25% và tổng kim ngạch xuất khẩu điện tử cả năm dự kiến tăng trưởng từ khoảng 15 – 20% so với năm 2025.

Mặc dù dự kiến tăng trưởng, bà Hương cũng chỉ ra những khó khăn, thách thức mà các doanh nghiệp của ngành đang phải đối diện. Theo bà, ngành còn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu, đặc biệt Trung Quốc, Hàn Quốc và Đài Loan vẫn là nguồn cung chủ yếu của ngành điện tử Việt Nam. Tỷ lệ nội địa hóa của nhiều phân ngành còn thấp, đặc biệt là linh kiện điện tử công nghệ cao và vật liệu bán dẫn.

Thứ hai, giá linh kiện tiếp tục gia tăng. Nhiều loại chip, linh kiện điện tử công nghệ cao tiếp tục tăng giá do nhu cầu AI toàn cầu bùng nổ và làm ảnh hưởng đến nguồn cung của các loại linh kiện ở phân khúc trung cấp và thấp.

Thứ ba là cạnh tranh thu hút đầu tư trong khu vực. Hiện các nước như Ấn Độ, Indonesia, Malaysia và Mexico đang triển khai nhiều chính sách ưu đãi mạnh cho ngành điện tử và bán dẫn, tạo áp lực cạnh tranh lớn đối với Việt Nam.

Thứ tư, ngành thiếu hụt nhân lực chất lượng cao. Nhiều doanh nghiệp đang thiếu kỹ sư thiết kế điện tử, bán dẫn AI, tự động hóa sản xuất thông minh. Thứ năm, chi phí logistic và hạ tầng, công nghiệp đang tăng cao.

Ảnh minh họa: Lê Hồng Nhung – Mekong ASEAN

Trước những rào cản trên, cũng như hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số của xuất khẩu, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam kiến nghị, Việt Nam cần đẩy mạnh thu hút các dự án FDI công nghệ cao trong lĩnh vực điện tử AI và bán dẫn.

Đồng thời, nâng cao tỉ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ điện tử trong nước; hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số xây dựng nhà máy thông minh và ứng dụng AI trong sản xuất.

Việt Nam cũng cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Bên cạnh đó, tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ lớn tại Việt Nam như Samsung, Apple, Intel, Nvidia, Foxcore và các tập đoàn công nghệ toàn cầu khác.

Đặc biệt, Việt Nam cần sớm ban hành chiến lược phát triển ngành công nghiệp điện tử Việt Nam giai đoạn 2026 – 2035; hoàn thiện cơ chế ưu đãi đặc thù với ngành điện tử bán dẫn và trung tâm dữ liệu; có chính sách ưu đãi tín dụng và thuế cho doanh nghiệp.

Thủy sản – mở rộng tín dụng

Với ngành thủy sản, ông Nguyễn Hoài Nam – Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, sau quý 1/2026 tăng trưởng 17 – 18% kim ngạch xuất khẩu, thủy sản quý 2 có đà chững lại, kéo tổng 6 tháng chỉ tăng khoảng 11%, lên 5,7 tỷ USD. Ông cho rằng, những bất ổn địa chính trị, gia tăng chi phí thời gian qua đã tác động lên câu chuyện xuất khẩu của ngành.

Nói thêm về những yếu tố tác động đến xuất khẩu thủy sản thời gian tới, ông Nam chia sẻ, chi phí logistics tăng cao sẽ tác động trực tiếp lên giá bán các mặt hàng xuất khẩu của ngành. Nếu ngày 14/6, một container từ Việt Nam đến Los Angeles chỉ mất khoảng 5.400 USD thì sau đó một ngày (15/6), con số đã lên 6.500 USD.

Bên cạnh đó, với ngành thủy sản, quý 2 và 3 là khoảng thời gian cao điểm xuất khẩu, là thời điểm nông dân và ngư dân có nguồn nguyên liệu dồi dào. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp phản ánh đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận và mở rộng tín dụng để thu mua nguyên liệu phục vụ các đơn hàng xuất khẩu.

“Các doanh nghiệp cho biết nếu có thêm nguồn vốn sẽ thu mua được nhiều nguyên liệu hơn, từ đó gia tăng đơn hàng và nâng cao khả năng cạnh tranh với các nước khác,” ông Nam chia sẻ tại hội nghị.

Đối với thị trường quốc tế, ông Nam đề nghị Bộ Công Thương quan tâm rà soát Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Hàn Quốc (VKFTA), đặc biệt đối với mặt hàng tôm. Hiện Việt Nam được hưởng hạn ngạch 15.000 tấn tôm mỗi năm với thuế suất 0%, trong khi lượng xuất khẩu ngoài hạn ngạch phải chịu thuế 20%. Theo doanh nghiệp, cơ chế đấu thầu hạn ngạch của Hàn Quốc khiến chi phí phát sinh gần tương đương mức thuế, làm giảm hiệu quả của ưu đãi từ hiệp định.

Toàn cảnh hội nghị ngày 25/6. Ảnh: Cấn Dũng

“Với mặt hàng tôm mang lại kim ngạch lớn cho ngành hàng thì tôi mong Bộ Công Thương quan tâm, trao đổi với thị trường nước bạn bỏ mức hạn ngành này, bởi với các thị trường đối tác như Peru hay Chile, Hàn Quốc đã không áp hạn ngạch,” ông Nam kiến nghị tại hội nghị.

Tại đây, ông Nam cũng đề xuất sớm triển khai các cơ chế hỗ trợ từ Nghị quyết số 250 của Quốc hội về hội nhập kinh tế quốc tế, qua đó tăng nguồn lực cho các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp trong ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại, tranh chấp thương mại và các rào cản kỹ thuật từ nước ngoài.

Dệt may – yếu điểm ở khâu dệt nhuộm

Ông Trương Văn Cẩm – Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) nhận định, 5 tháng đầu năm 2026, ngành dệt may đã mang về 17,8 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu và xuất siêu 7 tỷ USD. Đây cũng là ngành có tỷ lệ nội địa hóa cao khi doanh nghiệp trong nước chiếm khoảng 40%, FDI chiếm 60%; có khoảng 3,3 triệu lao động trong đó khoảng 1,86 triệu người làm trong các doanh nghiệp công nghiệp.

Dù vậy, ông Cẩm cũng cho rằng, là ngành hàng phát triển liên tục trong 25 năm qua, đến nay dư địa tăng trưởng về sản lượng không còn nhiều, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt như hiện nay. Chính vì vậy, ngành dệt may sẽ tập trung vào nâng cao chất lượng, hướng tới tăng trưởng mỗi năm đạt 6%.

Mặt khác, ngành dệt may còn đang đối diện với yếu điểm từ khâu dệt nhuộm. Vì vậy, ngành sẽ cần tập trung đầu tư vào lĩnh vực này. Hiện nay, quy mô vốn của mỗi dự án dệt nhuộm rất lớn, khoảng 100 – 300 triệu USD, chứ không phải những dự án nhỏ.

Không chỉ vốn, ngành cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu nguồn nhân lực cao về dệt nhuộm. “Tôi cho rằng đây là yếu tố quyết định. Hiện nay chúng tôi đã đào tạo rất nhiều nguồn nhân lực nhưng đào tạo cho dệt nhuộm thì rất khó,” ông Cẩm nhấn mạnh.

Có những doanh nghiệp đã đầu tư hàng trăm triệu USD vào lĩnh vực dệt nhuộm. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này vẫn phải phụ thuộc vào đội ngũ chuyên gia nước ngoài. Khi một nhóm chuyên gia kết thúc hợp đồng sẽ phải thay thế bằng nhóm khác, bởi nguồn nhân lực trong nước hiện vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp Trung Quốc – quốc gia có thế mạnh rất lớn về sản xuất nguyên phụ liệu dệt may – đang có xu hướng chuyển dịch đầu tư ra nước ngoài. Do đó, ông Cẩm mong muốn có sự hỗ trợ từ Nhà nước, Chính phủ và các bộ, ngành để thu hút các dự án đầu tư vào lĩnh vực này, qua đó giải quyết điểm nghẽn và nâng cao hiệu quả tận dụng các FTA mà Việt Nam đã ký kết.

Đồng thời, Nhà nước có cơ chế hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, từ hỗ trợ học sinh, sinh viên theo học ngành nghề này đến đào tạo giảng viên, thậm chí cử đi đào tạo ở nước ngoài.