Các nhà khoa học nguyên tử cảnh báo rủi ro thảm họa toàn cầu

Theo Reuters, động thái điều chỉnh Đồng hồ Ngày tận thế của Bản tin các nhà khoa học nguyên tử (Bulletin of the Atomic Scientists – BAS) đã khiến kim đồng hồ tượng trưng này tiến thêm 4 giây đến mốc tận thế so với năm 2025. BAS cho biết họ đã cảnh báo thế giới đang ở trong tình trạng cận kề nguy hiểm và bất kỳ sự chậm trễ nào trong việc đảo ngược xu hướng này đều làm gia tăng xác suất xảy ra thảm họa.

Đồng hồ Ngày tận thế chỉ cách nửa đêm 85 giây. Ảnh: ABC News

Theo BAS, các nước Nga, Mỹ, Trung Quốc và các nước lớn đang ở trong cuộc cạnh tranh quyền lực theo kiểu “được ăn cả, ngã về không”, chạy đua vũ trang toàn diện. Cùng với đó, các cuộc xung đột liên quan đến cường quốc hạt nhân đã tạo ra “xu hướng tiêu cực” trong năm qua, như cuộc xung đột đang tiếp diễn giữa Nga – Ukraine, các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran…

Các nhà khoa học cũng cảnh báo về nguy cơ sụp đổ của các cơ chế kiểm soát vũ khí, khi Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (NEW START) giữa Nga và Mỹ sắp hết hạn.

BAS cũng bày tỏ lo ngại trước nguy cơ trí tuệ nhân tạo (AI) được tích hợp vào các hệ thống quân sự mà không được quản lý, khả năng bị lạm dụng để hỗ trợ tạo ra các mối đe dọa sinh học, cũng như vai trò của AI trong việc lan truyền thông tin sai lệch trên toàn cầu. Họ đồng thời lưu ý những thách thức dai dẳng do biến đổi khí hậu gây ra.

Trước bối cảnh hiện nay, các nhà khoa học kêu gọi các bên khôi phục đối thoại kiểm soát vũ khí hạt nhân, tăng cường hợp tác quốc tế, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng và thiết lập các khuôn khổ an toàn đối với AI và công nghệ sinh học nhằm kéo nhân loại rời khỏi bờ vực thảm họa.

“Dĩ nhiên, Đồng hồ Ngày tận thế phản ánh các rủi ro toàn cầu và những gì mà chúng ta đã chứng kiến là sự thất bại mang tính toàn cầu về năng lực lãnh đạo. Bất kể chính phủ nào, dù xu hướng nghiêng về chủ nghĩa tân đế quốc hay cách quản trị đất nước độc tài chỉ càng đẩy kim đồng hồ tiến gần nửa đêm hơn,” bà Alexandra Bell, chuyên gia chính sách hạt nhân, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành của BAS, nói với Reuters.

BAS được thành lập năm 1945 bởi một nhóm các nhà khoa học từng làm việc trong dự án Manhattan về phát triển bom nguyên tử trong Thế chiến II, trong đó có Albert Einstein và J. Robert Oppenheimer. Tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Chicago này đã tạo ra chiếc đồng hồ Ngày tận thế (Doomsday Clock) vào năm 1947, trong thời kỳ căng thẳng Chiến tranh Lạnh sau Thế chiến II để cảnh báo về việc nhân loại đang tiến gần đến sự hủy diệt thế giới như thế nào.

Đồng hồ Tận thế được điều chỉnh mỗi năm bởi những chuyên gia trong Hội đồng khoa học và an ninh (SSB) của BAS. Ban đầu, đồng hồ được đặt ở mốc còn 7 phút trước nửa đêm. Kể từ đó, chiếc đồng hồ đã nhiều lần được điều chỉnh nhích lên cũng như lùi lại. Năm 1991, kim đồng hồ đã được điều chỉnh xa nhất khỏi nửa đêm là 17 phút, khi chính quyền của Tổng thống George H.W. Bush ký Hiệp ước Cắt giảm vũ khí chiến lược (START) với Liên Xô.