Châu Á lùng sục dầu Nga: 'Cửa sổ 30 ngày' liệu có tái định hình dòng chảy năng lượng?

Khi eo biển Hormuz gần như tê liệt và nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn, các nền kinh tế châu Á đang bước vào một cuộc “chạy đua” mới: tìm kiếm nguồn dầu thay thế từ Nga. Quyết định tạm thời nới lỏng trừng phạt trong 30 ngày của Mỹ đã vô tình mở ra một “cửa sổ cơ hội” hiếm hoi và cũng là chất xúc tác khiến thị trường năng lượng khu vực nóng lên từng giờ.

Trong bối cảnh giá dầu leo thang và nguy cơ thiếu hụt hiện hữu, Ấn Độ nhanh chóng tăng tốc nhập khẩu dầu Nga, gần như gấp đôi lên 1,8 triệu thùng/ngày. Trung Quốc, vốn đã là khách hàng lớn nhất của Moscow, tiếp tục duy trì dòng chảy, trong khi các quốc gia Đông Nam Á như Thái Lan, Philippines hay Indonesia cũng bắt đầu cân nhắc quay lại với nguồn cung từng bị né tránh vì yếu tố chính trị.

“Kho dầu nổi” và cuộc đua giành nguồn cung

Theo dữ liệu từ Kpler, khoảng 130 triệu thùng dầu Nga hiện vẫn đang “lênh đênh” trên biển, phần lớn nằm giữa kênh đào Suez và Singapore. Đây được xem như một “kho dầu nổi” mà các quốc gia châu Á đang tranh thủ tiếp cận trước khi thời hạn miễn trừ kết thúc.

Chính yếu tố thời gian đã khiến cuộc cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết. Các nhà nhập khẩu không chỉ phải tính toán giá cả, mà còn phải hành động nhanh trước khi “cửa sổ” đóng lại, hoặc trước khi đối thủ giành mất nguồn hàng.

“Chúng ta đang chứng kiến một cuộc săn lùng nguồn cung thực sự,” một chuyên gia trong ngành nhận định. “Và lần này, Trung Quốc và Ấn Độ sẽ cạnh tranh trực diện cho cùng một lượng dầu.”

Giá dầu tăng vọt, nhưng chưa phải đỉnh

Giá dầu Urals, chuẩn xuất khẩu của Nga, đã tăng mạnh từ khoảng 58 USD/thùng lên gần 100 USD chỉ trong vài ngày đầu tháng 3, trước khi hạ nhiệt nhẹ về quanh 90 USD/thùng. Tuy nhiên, mức giá này vẫn tiệm cận dầu Brent, cho thấy lợi thế “giá rẻ” của dầu Nga đang dần thu hẹp.

Điều này cũng phản ánh một thực tế khác: nguồn cung từ Nga, dù quan trọng, vẫn không đủ để thay thế hoàn toàn lượng dầu khổng lồ từ Trung Đông.

Chỉ riêng Ấn Độ, quốc gia này từng nhập khoảng 2,6 triệu thùng/ngày từ khu vực Trung Đông – cao hơn đáng kể so với lượng dầu Nga hiện tại. Điều đó đồng nghĩa với việc thị trường vẫn đang thiếu hụt thực sự, chứ không chỉ là sự dịch chuyển dòng chảy.

Đông Nam Á thay đổi lập trường

Đáng chú ý, các quốc gia Đông Nam Á, vốn từng thận trọng với dầu Nga, nay đang dần thay đổi thái độ.

Philippines đã chủ động liên hệ với các nhà cung cấp Nga, trong khi vẫn duy trì kết nối với các đối tác truyền thống như Hàn Quốc, Nhật Bản hay Singapore. Thái Lan và Indonesia cũng phát tín hiệu sẵn sàng mua từ “bất kỳ nguồn nào” để đảm bảo an ninh năng lượng.

Sự dịch chuyển này cho thấy một xu hướng lớn hơn: trong bối cảnh bất ổn, các quốc gia sẵn sàng linh hoạt hơn trong chính sách năng lượng, kể cả khi điều đó đồng nghĩa với việc “nới lỏng” các rào cản chính trị trước đây.

Dù vậy, dầu Nga không phải là “lời giải hoàn hảo”. Về kỹ thuật, nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á có thể xử lý loại dầu chua trung bình này. Nhưng trên thực tế, các rào cản về logistics, pha trộn và đặc biệt là rủi ro pháp lý vẫn khiến quá trình nhập khẩu không hề đơn giản.

Quan trọng hơn, phần lớn lượng dầu Nga hiện tại là nguồn đã tồn tại, không phải sản lượng mới. Điều này đồng nghĩa với việc nó chỉ giúp “giảm nhiệt” thị trường, chứ không thể đảo ngược xu hướng giá tăng.

Một trật tự năng lượng mới đang hình thành?

Cuộc đổ xô mua dầu Nga của châu Á không chỉ là phản ứng ngắn hạn trước khủng hoảng. Nó còn có thể là dấu hiệu của một sự thay đổi sâu sắc hơn trong trật tự năng lượng toàn cầu.

Khi các tuyến vận chuyển truyền thống trở nên rủi ro và “nguồn cung nào cũng có giá”, thị trường dầu mỏ đang bước vào một kỷ nguyên mới, nơi tính linh hoạt và tốc độ quyết định trở thành yếu tố sống còn. Và trong cuộc chơi đó, châu Á, với nhu cầu năng lượng khổng lồ, đang vừa là người chơi, vừa là nhân tố định hình.