Giá vàng bạc giảm sốc trong 24 giờ: Dòng tiền nóng của Trung Quốc đang rút lui?

Trong lịch sử thị trường kim loại quý, trước năm 2025, giá bạc chỉ có một đôi lần vượt mốc 40 USD/ounce. Tuy nhiên, vào ngày 30/1, giá bạc đã giảm từng đó giá trị trong chưa vòng 20 giờ đồng hồ.

Trong nhiều tuần trước đó, các nhà giao dịch trên toàn cầu đã dành cả ngày lẫn đêm quan sát đà tăng không ngừng nghỉ của vàng bạc cho đến đồng và thiếc. Theo tờ Bloomberg, cơn sốt càng được đẩy lên cao bởi dòng tiền nóng từ các nhà đầu cơ Trung Quốc.

Vậy nhưng chỉ trong vòng vài giờ, đợt tăng giá đã đảo chiều thành một trong những cú sụp đổ dữ dội nhất lịch sử thị trường hàng hóa. Riêng trong ngày 30/1, giá bạc lao dốc 26% – mức giảm sâu chưa thấy. Giá vàng cũng rớt 9%, trải qua phiên tồi tệ nhất trong hơn một thập kỷ. 

Ông Dominik Sperzel, Giám đốc bộ phận giao dịch tại Heraeus Precious Metals, bình luận: “Đây chắc chắn là điều điên rồ nhất tôi từng chứng kiến trong sự nghiệp. Vàng là biểu tượng của sự ổn định, nhưng biến động như vậy không thể gọi là ổn định”.

Tăng sốc giảm sâu

Giá vàng đã tăng bền bỉ suốt vài năm qua trong bối cảnh các ngân hàng trung ương tăng cường mua vào để giảm bớt rủi ro từ đồng USD.

Đến năm ngoái, đà tăng được đẩy nhanh bởi các giao dịch chống mất giá tiền tệ (debasement trade). Debasement trade là chiến lược đặt cược vào các tài sản hữu hạn như vàng do nhà đầu tư lo ngại chính phủ các nước sẽ cho phép lạm phát tăng cao nhằm làm giảm gánh nặng nợ nần, qua đó làm suy yếu các đồng tiền chủ chốt như USD.

Tuy nhiên, trong những tuần gần đây, đà tăng giá vàng đã trở nên dữ dội hơn nữa nhờ lực mua vào từ những nhà đầu cơ Trung Quốc – từ nhà đầu tư nhỏ lẻ đến các quỹ cổ phiếu lớn bắt đầu dấn thân vào thị trường hàng hóa. Điều đó đã góp phần kéo giá nhiều kim loại, từ đồng đến bạc, lên kỷ lục mới.

Khi giá nhảy vọt, các tổ chức tư vấn đầu tư hàng hóa cũng nhập cuộc, càng làm tăng độ nóng của cơn sốt.

Ông Jay Hatfield, Giám đốc đầu tư tại quỹ đầu cơ Infrastructure Capital Advisors, cho biết: “Từ 3 đến 4 tuần trước, chúng tôi đã nhận ra kim loại đang trở thành một giao dịch thuần theo xu hướng, không còn dựa vào các yếu tố cơ bản. Chúng tôi lướt sóng và chờ đến khi cú sập xảy ra”.

Trong bối cảnh giá kim loại tăng cao, các nhà đầu tư nhỏ lẻ từ Trung Quốc cho tới Đức đã đổ xô đi mua vàng và bạc.

Giám đốc Sperzel của Heraeus cho biết: “Chúng tôi đã hết sạch hàng để bán trong vài tuần tới đối với một số sản phẩm vàng bạc, nhưng mọi người vẫn cố đặt mua. Nhiều người đứng xếp hàng cả tiếng trước cửa hàng để mua kim loại quý”.

Bạc là kim loại biến động dữ dội nhất. Thị trường bạc có quy mô khá nhỏ, với nguồn cung hàng năm khoảng 98 tỷ USD theo giá cả hiện tại. Để so sánh, nguồn cung của vàng vào khoảng 787 tỷ USD.

Vào ngày 30/1, iShares Silver Trust, quỹ ETF được đảm bảo bởi bạc lớn nhất thế giới, chứng kiến giá trị giao dịch chứng chỉ quỹ đạt hơn 40 tỷ USD, gấp hàng chục lần mức thông thường. Ngày hôm đó, chứng chỉ này là một trong những chứng khoán được giao dịch nhiều nhất trên toàn cầu.

Các hoạt động trên thị trường quyền chọn cũng sôi nổi không kém. Quyền chọn mua đối với chứng chỉ các quỹ ETF vàng bạc lớn nhất leo lên mức kỷ lục trong những tuần gần đây.

Khi có nhiều quyền chọn mua đang lưu hành, đà tăng của giá vàng bạc buộc các bên bán quyền chọn phải mua ngày càng nhiều tài sản cơ sở để phòng vệ. Chính cơ chế này khiến giá leo thang nhanh chóng, nhưng cũng dễ đảo chiều mạnh.

Cùng lúc đó, nỗi lo về tính độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ và căng thẳng địa chính trị toàn cầu đã biến đà tăng giá của kim loại quý thành biểu tượng cho sự xói mòn niềm tin của một số nhà đầu tư đối với đồng USD.

Vào ngày 27/1, Tổng thống Trump nhận xét USD đang “hoạt động rất tốt”. Nhận định này – được đưa ra giữa đà bán tháo USD – đã kích hoạt một cơn sốt mua kim loại quý, kéo giá lên kỷ lục mới. Đến 29/1, giá vàng vọt lên 5.595 USD/ounce, bạc vượt 121 USD/ounce.

Dấu hiệu đảo chiều đầu tiên xuất hiện vài giờ sau đó, khi USD tăng giá lúc thị trường Mỹ mở cửa và giá vàng đột ngột giảm mạnh – có lúc giảm hơn 200 USD/ounce chỉ trong khoảng 10 phút.

Giá kim loại có lúc đã tạm thời ổn định, nhưng sau đó truyền thông Mỹ đưa tin ông Trump có ý định đề cử ông Kevin Warsh làm chủ tịch Fed tiếp theo. Do ông Warsh được coi là lựa chọn an toàn để dẫn dắt ngân hàng trung ương Mỹ, USD đã mạnh lên.

Khi thị trường châu Á mở cửa sáng 30/1, các nhà đầu tư Trung Quốc nhanh chóng chốt lời vàng bạc, trong khi trước đó họ là trụ cột và “bệ đỡ” quan trọng của thị trường. Hạt mầm của cú sập mạnh ngày 30/1 trên các thị trường quốc tế đã được gieo xuống.

Ông Alexander Campbell, cựu Giám đốc mảng hàng hóa của Bridgewater Associates, bình luận: “Trung Quốc bán ra và giờ chúng ta phải chịu hậu quả”.

Điều gì sẽ đến tiếp theo?

Diễn biến tiếp theo của giá vàng bạc có thể sẽ một lần nữa phụ thuộc vào Trung Quốc. Giới đầu tư sẽ theo dõi sát sao tình hình trên thị trường Thượng Hải trong ngày đầu tuần, để xem nhu cầu của Trung Quốc dành cho kim loại này có thể phục hồi sau cuộc bán tháo gây sốc hay không.

Do các hợp đồng bạc trên các sàn giao dịch Trung Quốc có giới hạn biến động giá hàng ngày trong khoảng 16 – 19%, giá bạc ở Thượng Hải có thể cần phải tiếp tục giảm để bắt kịp thị trường quốc tế. 

Tuy nhiên, đợt điều chỉnh giảm vừa qua có thể tạo ra cơ hội mua vào cho những nhà đầu tư bỏ lỡ làn sóng tăng trước đó. Đặc biệt, ở Trung Quốc, dịp Tết Nguyên đán còn là mùa mua vàng bạc truyền thống.

Tại Shuibei, trung tâm giao dịch kim loại quý lớn ở Trung Quốc, tình trạng khan hiếm bạc đã giảm bớt. Số người mua nhiều hơn số người bán trong cuối tuần, các nhà giao dịch cho hay. Nhưng họ nói thêm rằng không có dấu hiệu nào cho thấy người dân đang hoảng loạn bán tháo và giá bạc ở Shuibei vẫn cao hơn các hợp đồng trên sàn giao dịch.

Trong bối cảnh nhu cầu của các nhà đầu tư nhỏ lẻ vẫn âm ỉ, một số ngân hàng Trung Quốc đã công bố biện pháp mới nhằm hạn chế rủi ro liên quan đến các sản phẩm tích lũy vàng

China Construction Bank cho biết sẽ tăng mức tiền gửi tối thiểu từ ngày 2/2 và kêu gọi các nhà đầu tư nâng cao nhận thức về rủi ro. Trong khi đó, Industrial and Commercial Bank of China cho biết sẽ thực hiện kiểm soát hạn mức đối với dịch vụ tiết kiệm vàng Ruyi trong các ngày lễ.

Ông Liu Shunmin, trưởng bộ phận quản lý rủi ro tại Shenzhen Guoxing Precious Metal, nhận xét: “Nhu cầu dành cho vàng tương đối cao. Rất nhiều người mua theo diện ‘bắt đáy’ đến chỗ chúng tôi để mua trang sức và thỏi vàng trước Tết Nguyên đán. Nhưng với bạc thì xu hướng chủ đạo là đứng yên quan sát”.