Giải ngân vốn đầu tư công đầu năm chậm lại, hai tháng mới đạt 5,6%

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, năm 2026, Thủ tướng đã giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách Nhà nước cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương là 995.348,05 tỷ đồng, cao hơn khoảng 93.000 tỷ đồng so với năm 2025. Trong đó, vốn ngân sách trung ương là 345.121,45 tỷ đồng, còn vốn ngân sách địa phương là 650.226,6 tỷ đồng.

Bên cạnh kế hoạch được giao, một số địa phương đã chủ động bố trí tăng thêm 12.932,5 tỷ đồng vốn cân đối ngân sách địa phương. Đồng thời, kế hoạch vốn các năm trước được phép kéo dài sang năm 2026 là 330,3 tỷ đồng.

Như vậy, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 tính đến thời điểm báo cáo đạt khoảng 1,01 triệu tỷ đồng.

Về tình hình phân bổ, Bộ Tài chính cho biết đến hết tháng 2, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết 975.471,1 tỷ đồng cho các nhiệm vụ, dự án. Nếu không tính phần vốn địa phương giao tăng thêm, số vốn đã phân bổ đạt 96,7% kế hoạch Thủ tướng giao.

Tuy nhiên, vẫn còn 32.809,4 tỷ đồng, tương đương 3,3% kế hoạch, chưa được phân bổ chi tiết do một số bộ, cơ quan và địa phương đang hoàn thiện thủ tục đầu tư để đủ điều kiện bố trí vốn.

Luỹ kế từ đầu năm đến ngày 28/2, giải ngân vốn đầu tư công đạt 55.739,8 tỷ đồng, tương đương 5,6% kế hoạch Thủ tướng giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương đạt 2,9%, còn vốn ngân sách địa phương đạt 7%. So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân tương đương nhưng số giải ngân tuyệt đối cao hơn khoảng 10.928,6 tỷ đồng.

Đáng chú ý, có 6 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ mức bình quân chung cả nước trở lên, song vẫn còn 29 bộ, cơ quan và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân, trong đó 25 đơn vị giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân.

Còn nhiều vướng mắc ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân

Theo Bộ Tài chính, năm 2026 là năm đầu tiên của giai đoạn trung hạn mới, với khối lượng vốn rất lớn nên áp lực giải ngân tăng cao. Trong bối cảnh đó, nhiều khó khăn vẫn tiếp tục tồn tại tương tự năm 2025 như vướng mắc trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và biến động giá nguyên vật liệu khi nhiều công trình lớn đồng loạt triển khai, cùng với diễn biến thời tiết thất thường.

Đồng thời, 2026 cũng là năm chuyển tiếp về thể chế khi nhiều văn bản pháp luật mới có hiệu lực từ ngày 1/1, có thể phát sinh thêm vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện.

Bộ Tài chính nhận định một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân hai tháng đầu năm là việc chưa phân bổ hết kế hoạch vốn còn lại khoảng 32.800 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ vốn cho các dự án chưa đủ điều kiện theo quy định, như chưa được phê duyệt dự toán, bố trí vượt tổng mức đầu tư hoặc vượt thời gian thực hiện dự án. Bộ Tài chính đã có văn bản kiểm tra, đề nghị rà soát và điều chỉnh theo đúng quy định.

Ngoài ra, do đặc thù những tháng đầu năm, các chủ đầu tư chủ yếu tập trung hoàn thiện thủ tục đầu tư và phân khai kế hoạch vốn chi tiết, trong khi kỳ nghỉ Tết năm 2026 diễn ra muộn hơn so với năm trước, khiến tiến độ thi công và khối lượng nghiệm thu, thanh toán phát sinh chưa nhiều. Khối lượng hồ sơ thanh toán chuyển tiếp từ cuối năm 2025 sang đầu năm 2026 cũng ảnh hưởng nhất định đến tiến độ xử lý.

Cùng với đó, năng lực và mức độ chủ động của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu còn hạn chế; tại một số địa phương sau khi sắp xếp lại tổ chức bộ máy, cán bộ phụ trách đầu tư công còn thiếu hoặc phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ.

Đối với các dự án ODA, một số dự án đang trong quá trình điều chỉnh, gia hạn hoặc hoàn thiện thủ tục hiệp định vay nên chưa đủ điều kiện bố trí vốn. Trong hai tháng đầu năm, nhiều dự án tập trung hoàn tất thủ tục đấu thầu, ký kết hợp đồng hoặc xử lý vướng mắc giải phóng mặt bằng, do đó tỷ lệ giải ngân kế hoạch vốn năm 2026 còn ở mức thấp.