Hàn Quốc: Những nỗi lo khi nền kinh tế phụ thuộc vào một động lực tăng trưởng duy nhất

Sự bùng nổ của ngành chip bán dẫn AI của Hàn Quốc đã giúp kim ngạch xuất khẩu, lợi nhuận doanh nghiệp và giá cổ phiếu ở nước này đồng loạt lập kỷ lục.

Tuy nhiên, một nhà hoạch định chính sách cấp cao gần đây cảnh báo làn sóng tăng trưởng này nguy cơ kích thích đầu cơ bất động sản và làm gia tăng bất bình đẳng xã hội, nếu lợi ích chủ yếu chỉ chảy vào tay một nhóm nhỏ.

Ông Kim Yong-beom, Chánh văn phòng tổng thống Hàn Quốc phụ trách chính sách, viết trên mạng xã hội vào ngày 20/6: “Nếu chỉ nhìn vào các con số, rõ ràng đây là điều rất đáng mừng. Nhưng lạ thay, một góc trong lòng tôi lại cảm thấy nặng trĩu”.

Theo ông Kim, nhiều chỉ số kinh tế chủ chốt của Hàn Quốc đang cho thấy bức tranh rất tích cực. GDP quý I tăng 17,1% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất kể từ năm 2022. Tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế trong cả năm nay cũng được dự báo sẽ đạt mức hai chữ số.

Tuy nhiên, vị quan chức lo ngại giai đoạn tăng trưởng kinh tế bùng nổ sẽ sớm kết thúc nếu lợi ích từ chip AI chỉ tập trung trong một bộ phận nhỏ của xã hội. Ông lưu ý nhiều cửa hàng tại các khu mua sắm địa phương đã phải đóng cửa và số doanh nghiệp phá sản ngày càng tăng.

Theo các chuyên gia, nỗi lo của ông Kim phản ánh một mối quan ngại rộng lớn hơn: Đà tăng trưởng kinh tế hiện nay đang tập trung quá hẹp, trong khi các lĩnh vực như bán lẻ, dịch vụ và doanh nghiệp nhỏ vẫn chật vật để theo kịp.

Hào quang AI che khuất thực tại của số đông

Trọng tâm của làn sóng tăng trưởng tại Hàn Quốc hiện nay là Samsung Electronics và SK Hynix.

Ông Kim Gwang-suk, Giáo sư kinh tế tại Đại học Hanyang, cho biết xuất khẩu bán dẫn của Hàn Quốc tăng 154% so với cùng kỳ năm trước, đóng góp đáng kể vào mức tăng 43% của tổng kim ngạch xuất khẩu.

Nhờ làn sóng xuất khẩu chip AI, trong 4 tháng đầu năm nay, thặng dư tài khoản vãng lai của Hàn Quốc đạt 102,6 tỷ USD, gấp hơn 4 lần so với một năm trước.

Thoạt nhìn, những con số này mang tính tích cực. Nhưng đối với một số nhà kinh tế, những con số đó lại cho thấy một vấn đề đáng lo ngại.

Giáo sư Kim chỉ ra: “Ngoài bán dẫn, xuất khẩu của nhiều mặt hàng khác đã giảm mạnh. Đây là nỗi lo rất nghiêm trọng”.

Tương tự, nhiều nhà kinh tế mô tả sự khởi sắc của các chỉ số kinh tế của Hàn Quốc là “ảo ảnh” được tạo ra bởi thành tích vượt trội từ Samsung và SK Hynix. Họ cảnh báo các nhà hoạch định chính sách có thể hiểu sai về nền kinh tế nếu chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng tổng thể.

Một trong số đó là ông Kim Dae-jong, Giáo sư quản trị kinh doanh tại Đại học Sejong. Ông nhận định thị trường chứng khoán phi mã và các chỉ số kinh tế vĩ mô đang được cải thiện của Hàn Quốc là bằng chứng cho thấy sự phụ thuộc của nền kinh tế vào ngành bán dẫn.

Nhóm cổ phiếu bán dẫn, được dẫn dắt bởi Samsung Electronics và SK Hynix, chiếm hơn 50% tổng vốn họa thị trường của chỉ số Kospi.

Giáo sư Kim Dae-jong nhấn mạnh: “Tăng trưởng đang tập trung quá mức vào ngành bán dẫn. Đây là thách thức nghiêm trọng nhất mà nền kinh tế Hàn Quốc đang phải đối mặt”.

Ông cảnh báo chu kỳ tăng trưởng của ngành bán dẫn không thể kéo dài mãi mãi, đồng thời khuyến nghị các nhà hoạch định chính sách củng cố những lĩnh vực tạo ra nhiều việc làm hơn, ví dụ như xây dựng, bán lẻ và phân phối.

Chánh văn phòng Tổng thống Hàn Quốc Kim Yong-beom cũng có nỗi lo tương tự. Trong bài đăng ngày 20/6, ông viết: “Các chỉ số tích cực gần đây không đồng nghĩa với việc toàn thể nền kinh tế được cải thiện… Mức trung bình của cả nước đang được cải thiện, nhưng nó không phản ánh thực tế của tất cả mọi người”.

Dòng tiền từ AI sẽ chảy vào đâu?

Câu hỏi đặt ra là dòng tiền từ AI sẽ đổ vào đâu. Ông Kim Yong-beom nhận định giai đoạn từ cuối năm nay đến đầu năm sau có thể trở thành bước ngoặt, khi tiền thưởng, các đợt tăng lương và doanh thu từ xuất khẩu chip bán dẫn bắt đầu lan tỏa rộng hơn ra toàn xã hội.

Ông chỉ ra: “Trong quá khứ, thanh khoản dư thừa hầu như luôn đổ vào bất động sản. Có khả năng kịch bản này sẽ lặp lại”.

Nỗi lo đó đã dẫn đến cuộc tranh luận về chính sách nhà ở tại Hàn Quốc, trong bối cảnh bất động sản ngày càng trở nên đắt đỏ, đặc biệt là tại thủ đô Seoul.

Ông Hur Jung, Giáo sư kinh tế thuộc Đại học Sogan, khuyên chính phủ không tăng thuế bất động sản, thay vào đó tăng tốc các dự án tái phát triển và tăng nguồn cung nhà ở.

“Nếu tập trung vào đánh thuế, chính phủ có thể vô tình khiến những người hưởng lợi từ cơn sốt công nghệ bị nhìn nhận như những nhà đầu cơ bất động sản”, ông giải thích.

Ông Kim Yong-beom đề xuất siết chặt thuế với bất động sản và lãi chứng khoán, nhưng thừa nhận chỉ riêng giải pháp đó khó có thể kiềm hãm giá nhà ở Seoul và các đô thị lân cận.

Tăng lãi suất có thể giúp ngăn chặn nạn đầu cơ. Tuy nhiên, giải pháp này có thể gây tác động tiêu cực lớn hơn tới các chủ doanh nghiệp nhỏ, lao động tự do và những hộ gia đình thu nhập thấp – các nhóm phụ thuộc nhiều vào vốn vay.

Ông Kim Yong-beom thừa nhận: “Thành quả của sự bùng nổ kinh tế chảy về tầng lớp thượng lưu trong khi gánh nặng của chính sách thắt lưng buộc bụng lại đè lên những người ở phía dưới. Đây là sự thật đáng buồn”.

“Câu hỏi quan trọng là chúng ta nên điều hướng số tiền này như thế nào”, ông nói thêm.

Nếu của cải tạo ra từ lĩnh vực bán dẫn lại đổ vào bất động sản và tập trung vào một nhóm nhỏ trong xã hội thì “sự bùng nổ kinh tế sẽ không kéo dài”, ông cảnh báo.

Nhưng ngược lại, nếu nguồn lực này được điều hướng đến người trẻ, các nhóm dễ bị tổn thương trong xã hội và các ngành công nghiệp tương lai, Hàn Quốc có cơ hội “thoát khỏi vùng trũng tăng trưởng thấp” kéo dài nhiều năm qua.