Hai kịch bản tăng trưởng xuất khẩu dệt may trong năm 2026

Theo Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), kim ngạch xuất khẩu dệt may 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 22,2 tỷ USD, tăng 1,7% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xơ sợi, vải, phụ liệu và vải không dệt duy trì tăng trưởng khá (từ 5,6% đến 10,6%), trong khi hàng may mặc giảm nhẹ 0,4% do sức mua tại các thị trường lớn chưa phục hồi mạnh. Ngành tiếp tục xuất siêu, ước đạt gần 10 tỷ USD trong 6 tháng.

Về thị trường, trong 5 tháng đầu năm nay Mỹ tiếp tục là thị trường lớn nhất, đạt 6,81 tỷ USD (tăng 1,3%, chiếm khoảng 45%); EU là điểm sáng với 1,94 tỷ USD (tăng 8,8%); Nhật Bản và Hàn Quốc giảm lần lượt 6,2% và 8,9%. 

Đối với Nga, thị trường này ghi nhận mức giảm sâu nhất. Phát biểu tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại  với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý II/2026 diễn ra hôm 7/7, ông Trương Văn Cẩm – Tổng thư ký VITAS, cho biết xuất khẩu hàng dệt may sang Nga giảm tới gần 60%. Nguyên nhân chính là do Nga ưu tiên sản xuất trong nước và bắt đầu sử dụng lao động nhập khẩu từ các nước khác để sản xuất tại chỗ thay vì nhập khẩu.

“Nga đang xây dựng những nhà máy lớn và cho phép sử dụng lao động nước ngoài giá rẻ như Bangladesh. Do đó, các doanh nghiệp Việt Nam đang đầu tư để xuất khẩu sang thị trường này gặp khó khăn trong tìm kiếm đơn hàng. Một số doanh nghiệp định hướng đến những đơn hàng có giá tầm trung – cao nhưng khi thị trường khó khăn, họ đành tìm đến các nước khác có đơn giá thấp hơn”, ông Cẩm cho biết. 

Hiệp hội nhận định bên cạnh những kết quả tích cực, ngành đang đối mặt nhiều thách thức: sức mua tại các thị trường lớn phục hồi chậm; cạnh tranh gay gắt về giá; phụ thuộc 60–70% nguyên phụ liệu nhập khẩu; chi phí tuân thủ ESG, truy xuất nguồn gốc gia tăng; và rủi ro chính sách thương mại. Điều này tạo ra rào cản lớn trước các đối thủ cạnh tranh như Bangladesh, Indonesia hay Pakistan.

“Xu hướng hiện nay nhiều nước áp dụng các biện pháp phòng vệ thương thương mại. Trong khi đó, xưa nay các doanh nghiệp dệt may Việt Nam không quan tâm nhiều đến vấn đề này nên khi xảy ra vấn đề liên quan đến pháp lý, họ thường lúng túng và thua thiệt”, ông Cẩm cho biết. 

Bên cạnh vấn đề thị trường, ngành dệt may còn đang phải đổi mặt với khó khăn liên quan đến cạnh tranh để thu hút nguồn lao động.  Ngành dệt may đang mất dần lợi thế cạnh tranh về nhân lực khi các dự án bất động sản lớn được triển khai tại các địa phương thường đưa ra mức lương cao hơn đáng kể, thu hút lượng lớn lao động. Điều này khiến ngành dệt may bị thiếu hụt nguồn lao động. 

“Dệt may không phải là ngành đem lại thu nhập quá cao. Cho nên khi những dự án bất động sản lớn được triển khai ở đâu thì lao động ở vùng đó đổ xô vào các dự án này bởi mức lương rất cao. Ngành dệt may chúng tôi mà trả mức lương như vậy thì chắc chắn ‘sập tiệm’”, ông Cẩm nói. 

Hai kịch bản cho ngành dệt may

Nói về triển vọng trong nửa cuối năm nay, VITAS xây dựng hai kịch bản. 

Đối với kịch bản tích cực, thị trường Mỹ và EU không suy giảm thêm và thuế mới chưa tác động lớn, doanh nghiệp giao hàng đúng tiến độ. Xuất khẩu cả năm 2026 duy trì tăng trưởng nhẹ.

Với kết quả 6 tháng đạt 22,2 tỷ USD, ngành phấn đấu duy trì bình quân 4,3 tỷ USD/tháng để hướng tới mục tiêu khoảng 48 tỷ USD cả năm 2026, tăng 4,3% so với năm 2025.

Đối với kịch bản thận trọng, VITAS đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu cả năm có thể đạt 47,5 tỷ USD, tăng 3% so với năm 2025. Mục tiêu này được xây dựng trên kịch bản nhu cầu cuối năm yếu trong khi các áp lực về thuế quan, năng lượng, logistics tăng cao. 

“Ngành dệt may Việt Nam không còn nhiều dư địa tăng trưởng theo quy mô. Chặng đường sắp tới đòi hỏi chúng ta chuyển hướng sang nâng cao năng suất, giá trị gia tăng, chủ động nguyên phụ liệu, đa dạng hóa thị trường và đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Đây cũng là lý do Hiệp hội tái định vị mô hình hoạt động theo các trụ cột chiến lược của ngành,” ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch VITAS nhận định tại cuộc họp Ban Chấp hành lần thứ II nhiệm kỳ VII (2025–2030) diễn ra hôm 3/7.

Để tháo gỡ khó khăn cho ngành dệt may, ông Cẩm kiến nghị Bộ Công Thương thúc đẩy đàm phán hiệp định ASEAN – Canada.  Đồng thời, đàm phán nâng ngưỡng hạn ngạch sang Nga để tránh bị đánh thuế tối huệ quốc (MFN).

“Chúng tôi rất muốn mở rộng thị trường nhưng hiện nay một số quốc gia vẫn chưa có hiệp định thương mại tự do với Việt Nam nên thuế xuất khẩu rất cao. Ví dụ như thị trường Nam Phi, thuế lên tới trên 40%”, ông nói. 

Để giải quyết khó khăn tại thị trường Nga, tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý II/2026, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại gợi ý các doanh nghiệp dệt may có thể nghiên cứu đầu tư trực tiếp tại Nga thông qua các khu công nghiệp do người Việt xây dựng nhằm giữ tệp khách hàng và tận dụng năng lực, bí quyết sản xuất.

Bên cạnh việc xuất khẩu, VITAS cho biết dung lượng thị trường dệt may trong nước ước đạt khoảng 5,5 tỷ USD; với quy mô dân số trên 100 triệu người, thị trường nội địa có tiềm năng trở thành “trụ đỡ” giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào biến động xuất khẩu