Loạt quy định chứng khoán mới tạo điều kiện cho nhà đầu tư nước ngoài

Ảnh minh họa

Ngày 3/2/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC sửa đổi một số quy định liên quan đến thị trường chứng khoán. Mục tiêu là tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường, đảm bảo đến tháng 9 năm nay, các cổ phiếu Việt Nam được cơ cấu trong chỉ số thị trường mới nổi của FTSE Russell đúng kế hoạch, đồng thời nâng cao tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam trong rổ chỉ số của FTSE.

Thứ nhất, Thông tư 08 bổ sung thêm cách thức giao dịch mới, cho phép nhà đầu tư nước ngoài thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu để đặt lệnh giao dịch chứng khoán tới các công ty chứng khoán trong nước mà không phải mở tài khoản giao dịch tại các công ty chứng khoán trong nước.

Yêu cầu này từ FTSE và các tổ chức đầu tư nước ngoài nhằm giúp nhà đầu tư nước ngoài đã hợp tác với tổ chức môi giới toàn cầu đầu tư chứng khoán trước đó không phải phát sinh thêm việc ký hợp đồng với công tu chứng khoán trong nước và giảm thời gian, quy trình, thủ tục đối với các quỹ lớn khi tham gia giao dịch.

Với cách thức trên, khối ngoại vẫn đăng ký mã số giao dịch chứng khoán và mở tài khoản lưu ký. Tiền và chứng khoán sau khi được Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán (VSDC), ngân hàng thanh toán cho thành viên lưu ký, sẽ phân bổ vào tài khoản của nhà đầu tư. Quy trình trên sẽ giúp khối ngoại tham gia vào thị trường chứng khoán Việt Nam thuận lợi, tương tự cách thức đang triển khai tại một số thị trường quốc tế.

Thứ hai, Thông tư 08 không yêu cầu công bố thông tin với những trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không thanh toán tiền giao dịch không ký quỹ (NPF). Nếu các tổ chức này vi phạm nghĩa vụ, công ty chứng khoán chỉ cần báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), VSDC, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX) ngay trong ngày.

Tuy nhiên, nhà đầu tư nước ngoài vi phạm nghĩa vụ thanh toán giao dịch NPF sẽ không được tiếp tục thực hiện giao dịch NPF trong khoảng thời gian nhất định (không được giao dịch NPF trong 7 ngày giao dịch liên tục đối với vi phạm lần đầu và 180 ngày liên tục đối với việc vi phạm xảy ra trong 30 ngày giao dịch liên tục trong đó có 3 ngày vi phạm thanh toán).

Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam thông báo cho các công ty chứng khoán thành viên về việc nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức phải có đủ tiền trên tài khoản lưu ký khi đặt lệnh mua cổ phiếu trong thời gian nhà đầu tư đó không được giao dịch NPF.

Thứ ba, không giới hạn mã cổ phiếu được giao dịch NPF. Việc hạn chế danh mục cổ phiếu NPF gây khó khăn lớn cho các quỹ đầu tư trong việc mô phỏng chỉ số trong trường hợp cổ phiếu của công ty chứng khoán, công ty mẹ của công ty chứng khoán và công ty có cùng công ty mẹ, cổ phiếu không được sở hữu theo quy định pháp luật có liên quan là các mã trong cơ cấu chỉ số.

Thông tư mới bổ sung quy định công ty chứng khoán được nhận lệnh NPF với các cổ phiếu kể trên trong trường hợp có hợp đồng thỏa thuận với công ty chứng khoán khác về việc nhận chuyển quyền sở hữu. Số cổ phiếu này sẽ được chuyển về tài khoản tự doanh của công ty chứng khoán khác, đồng thời cho phép họ được bán ra. Ngân hàng lưu ký nơi nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức mở tài khoản lưu ký cũng có trách nhiệm phối hợp thực hiện phong tỏa, giải tỏa, chuyển quyền sở hữu cổ phiếu để công ty chứng khoán có thể thu hồi các khoản chi phí phát sinh đã thanh toán thay.

Thứ tư, bổ sung quy định về việc công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở 2 tài khoản giao dịch chứng khoán. Theo quy định tại Nghị định 245/2025/NĐ-CP, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được cấp 2 mã số giao dịch chứng khoán.

Do đó, Thông tư bổ sung quy định quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở 2 tài khoản giao dịch, gồm một tài khoản giao dịch chứng khoán để thực hiện hoạt động giao dịch của chính công ty và một tài khoản giao dịch chứng khoán để thực hiện hoạt động quản lý giao dịch của khách hàng của công ty.