Malaysia và Việt Nam có sự tương hỗ lớn trong quan hệ thương mại

Bà Zaimah Osman – Lãnh sự Thương mại Malaysia tại Việt Nam. Ảnh: NVCC

Năm 2025, thương mại Malaysia lần đầu tiên vượt mốc 3 nghìn tỷ RM (763 tỷ USD), đánh dấu kỷ lục mới trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động. Cùng với đà tăng trưởng này, quan hệ thương mại giữa Malaysia và Việt Nam cũng tiếp tục mở rộng mạnh mẽ, với kim ngạch hai chiều đạt 21,59 tỷ USD, tăng 19% so với năm trước.

Xung quanh những động lực thúc đẩy tăng trưởng thương mại của Malaysia, vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực cũng như triển vọng hợp tác giữa hai nước, Mekong ASEAN đã có cuộc trao đổi với bà Zaimah Osman – Lãnh sự Thương mại Malaysia tại Việt Nam, thuộc Cơ quan Xúc tiến Thương mại Malaysia (Matrade) tại TP.HCM.

Mekong ASEAN: Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đối mặt nhiều biến động, Malaysia vẫn đạt tổng kim ngạch thương mại năm 2025 lần đầu vượt 3 nghìn tỷ RM. Theo bà, đâu là những nền tảng giúp Malaysia duy trì sức bật thương mại và khả năng cạnh tranh trong giai đoạn này?

Bà Zaimah Osman: Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng đối với thương mại Malaysia khi tổng kim ngạch đạt mức kỷ lục 3,061 nghìn tỷ RM (779 tỷ USD), tăng 6,3% so với năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 1,607 nghìn tỷ RM (408 tỷ USD), tăng 6,5% và là năm thứ năm liên tiếp vượt ngưỡng một nghìn tỷ RM, trong khi nhập khẩu đạt 1,455 nghìn tỷ RM (370 tỷ USD), tăng 6,2%.

Kết quả thương mại năm 2025 cho thấy khả năng thích ứng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Malaysia trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn. Để duy trì đà tăng trưởng này, Malaysia được hỗ trợ bởi một số nền tảng quan trọng.

Trước hết là cơ cấu xuất khẩu đa dạng cùng hệ sinh thái sản xuất phát triển, đặc biệt trong các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như điện và điện tử (E&E), máy móc, hóa chất và các sản phẩm từ dầu cọ. Trong đó, ngành điện – điện tử tiếp tục đóng vai trò trụ cột, nhờ sự tham gia sâu của Malaysia vào chuỗi cung ứng toàn cầu và nhu cầu ngày càng lớn đối với bán dẫn, thiết bị xử lý dữ liệu và các công nghệ số.

Bên cạnh đó, chính sách thương mại cởi mở và mạng lưới hiệp định thương mại rộng khắp cũng đóng vai trò quan trọng. Việc tham gia các khuôn khổ hợp tác như ASEAN, RCEP và CPTPP giúp Malaysia mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, giảm rào cản thuế quan và tăng cường vị thế trong các chuỗi cung ứng khu vực.

Ngoài ra, Malaysia tiếp tục thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chất lượng cao vào các lĩnh vực như sản xuất tiên tiến, công nghệ số và công nghiệp xanh. Những khoản đầu tư này không chỉ hỗ trợ sản xuất hướng tới xuất khẩu mà còn giúp doanh nghiệp Malaysia nâng cao giá trị trong chuỗi cung ứng, đặc biệt trong các lĩnh vực như đóng gói bán dẫn, tự động hóa và công nghệ năng lượng sạch.

Cuối cùng, vị trí địa lý chiến lược tại Đông Nam Á cùng hệ thống hạ tầng logistics phát triển – bao gồm các cảng biển lớn và mạng lưới kết nối sản xuất hiệu quả – tiếp tục củng cố vai trò của Malaysia như một trung tâm thương mại và sản xuất trong khu vực.

Những yếu tố này đã tạo nền tảng giúp Malaysia duy trì hiệu quả thương mại ổn định, ngay cả khi thế giới đối mặt với căng thẳng địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng và biến động nhu cầu toàn cầu.

Mekong ASEAN: Trong thời gian qua, xuất khẩu của Malaysia sang nhiều thị trường lớn như ASEAN, Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu ghi nhận tăng trưởng tích cực. Trong chiến lược thương mại của Malaysia, khối ASEAN – đặc biệt là Việt Nam – đóng vai trò như thế nào trong việc tăng cường liên kết chuỗi cung ứng khu vực?

Bà Zaimah Osman: ASEAN giữ vai trò trung tâm trong chiến lược thương mại của Malaysia, đặc biệt trong việc thúc đẩy thương mại nội khối và củng cố các chuỗi cung ứng khu vực.

Trong khối ASEAN, Việt Nam nổi lên như một đối tác đặc biệt quan trọng. Việt Nam hiện là một trung tâm sản xuất năng động trong các chuỗi giá trị toàn cầu, nhất là ở các lĩnh vực điện tử, máy móc và công nghệ cao. Điều này tạo ra sự bổ trợ tự nhiên với cơ cấu xuất khẩu của Malaysia, vốn có thế mạnh ở các sản phẩm như bán dẫn, hóa chất và các đầu vào công nghiệp.

Thực tế cho thấy Việt Nam nhập khẩu lượng lớn máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện từ Malaysia, qua đó phản ánh vai trò của Malaysia như một nhà cung cấp nguyên liệu và linh kiện quan trọng cho ngành sản xuất định hướng xuất khẩu của Việt Nam.

Bên cạnh đó, việc cả hai quốc gia cùng tham gia các khuôn khổ thương mại khu vực như ASEAN, RCEP và CPTPP đã góp phần thúc đẩy cắt giảm thuế quan, hài hòa các quy định thương mại và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Cùng với dòng vốn đầu tư ngày càng gắn kết và hợp tác trong các lĩnh vực như điện tử, năng lượng và sản xuất, thương mại song phương giữa Malaysia và Việt Nam đang tiếp tục mở rộng. Điều này giúp doanh nghiệp hai nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động của kinh tế thế giới.

Mekong ASEAN: Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam – Malaysia đạt 21,59 tỷ USD, tăng 19% so với năm trước. Theo bà, những nhóm ngành nào đang đóng vai trò dẫn dắt đà tăng trưởng thương mại giữa hai nước?

Bà Zaimah Osman: Kết quả tăng trưởng ấn tượng này chủ yếu được thúc đẩy bởi một số ngành then chốt trong cơ cấu thương mại giữa Malaysia và Việt Nam.

Ở chiều xuất khẩu, Malaysia bán sang Việt Nam lượng hàng hóa trị giá khoảng 12,94 tỷ USD (55,24 tỷ RM). Các mặt hàng đóng góp lớn gồm sản phẩm điện và điện tử, hóa chất, sản phẩm dầu khí, máy móc thiết bị và các sản phẩm kim loại. Trong đó, ngành điện và điện tử (E&E) tiếp tục là trụ cột quan trọng nhất.

Cả Malaysia và Việt Nam đều là những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng điện tử của khu vực, vì vậy hoạt động trao đổi linh kiện và thiết bị điện tử giữa hai nước diễn ra rất sôi động. Bên cạnh đó, Malaysia cũng cung cấp cho Việt Nam nhiều nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất, đặc biệt là hóa chất, sản phẩm dầu khí, máy móc và các sản phẩm kim loại.

Ở chiều ngược lại, Malaysia nhập khẩu từ Việt Nam lượng hàng hóa trị giá khoảng 8,65 tỷ USD (36,89 tỷ RM). Các mặt hàng đáng chú ý gồm nông sản, dệt may và sắt thép, phản ánh năng lực sản xuất ngày càng được củng cố của Việt Nam cũng như lợi thế trong lĩnh vực nông nghiệp.

Mekong ASEAN: Trong thời gian tới, Matrade tại Việt Nam có những chương trình hoặc sáng kiến nào nhằm thúc đẩy mạnh hơn hợp tác thương mại và kết nối doanh nghiệp giữa hai nước, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất và kinh tế số?

Bà Zaimah Osman: Matrade tại TP.HCM và Hà Nội thời gian tới sẽ tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa hợp tác thương mại và kết nối doanh nghiệp giữa Malaysia và Việt Nam.

Chúng tôi ưu tiên hỗ trợ các doanh nghiệp Malaysia tìm kiếm cơ hội tại những lĩnh vực đang tăng trưởng nhanh của Việt Nam, như hạ tầng, hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) – bao gồm sản phẩm Halal, vật liệu xây dựng, dịch vụ chuyên nghiệp, hóa chất, ô tô, công nghệ thông tin – truyền thông (ICT), năng lượng tái tạo và kinh tế số.

Để đạt được mục tiêu này, Matrade thường xuyên hỗ trợ doanh nghiệp Malaysia tham gia các hội chợ thương mại và sự kiện ngành lớn tại Việt Nam, tạo nền tảng để doanh nghiệp hai nước gặp gỡ, tìm kiếm đối tác và khám phá cơ hội hợp tác mới.

Ngoài ra, Matrade tại TP.HCM và Hà Nội cũng tổ chức các chương trình kết nối doanh nghiệp trực tuyến thông qua nền tảng eBizMatch, nhằm giúp doanh nghiệp Malaysia và Việt Nam dễ dàng trao đổi và thiết lập quan hệ hợp tác.

Thông qua các sáng kiến này, Matrade kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác kinh tế Malaysia – Việt Nam, đồng thời tạo thêm nhiều cơ hội để doanh nghiệp hai nước cùng phát triển.

Mekong ASEAN: Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ của bà!

‘Mục tiêu kim ngạch Việt Nam – Malaysia 20 tỷ USD chỉ là vấn đề thời gian’ Nhìn lại hơn nửa thế kỷ gắn bó giữa Việt Nam và Malaysia, Đại sứ Malaysia tại Việt Nam Dato’ Tan Yang Thai cho rằng chặng đường hợp tác song phương đang bước vào một pha tăng tốc mới, với mục tiêu kim ngạch thương mại 20 tỷ USD chỉ còn là vấn đề thời gian.

Quy mô kinh tế các quốc gia khu vực ASEAN-6 Năm 2025, Việt Nam tiếp tục xếp thứ 4 về quy mô kinh tế trong khu vực ASEAN-6, đứng sau Indonesia, Singapore và Thái Lan nhưng lại đứng thứ nhất về tốc độ tăng trưởng.

Đại sứ Dato’ Tan Yang Thai: ‘Hãy đến và cảm nhận trái tim của Malaysia’ Đại sứ Malaysia tại Việt Nam Dato’ Tan Yang Thai mong được chào đón nhiều hơn nữa những người bạn Việt Nam đến Malaysia, để trải nghiệm và cảm nhận trái tim của đất nước này.