Nhiều tài sản ở vùng đỉnh, chuyên gia cảnh báo rủi ro ‘all-in’ theo chủ đề nóng

Khi cổ phiếu, vàng hay bất động sản cùng tăng mạnh, nhà đầu tư cá nhân dễ bị kéo vào những chủ đề nóng. Một khoản tiền nhàn rỗi vì vậy có thể nhanh chóng trở thành quyết định “all-in” vào một cổ phiếu hoặc một lớp tài sản, nếu thiếu nguyên tắc phân bổ từ đầu.

Từ trải nghiệm cá nhân, ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc SHS, cho rằng rủi ro phân bổ tài sản quá tập trung thường bị nhà đầu tư đánh giá thấp. Trong giai đoạn thị trường thuận lợi, cách làm này có thể tạo cảm giác hiệu quả, nhưng khi chu kỳ đảo chiều, danh mục thiếu cân bằng sẽ tạo áp lực lớn.

Đây là một trong những nội dung được các chuyên gia chia sẻ tại phiên thảo luận “Quản trị rủi ro tài sản hiện hữu”, trong khuôn khổ Hội nghị Đầu tư 2026: “Dòng chảy mới của tài sản”.

Theo ông Linh, môi trường đầu tư biến động khiến tư duy giao dịch ngắn hạn không còn phù hợp như trước. Nhà đầu tư không chỉ cần quan tâm tài sản có tăng giá hay không, mà phải hiểu mục tiêu dòng tiền, kỳ hạn đầu tư, rủi ro của từng lớp tài sản và chất lượng tài sản đang nắm giữ.

Tiền một năm khác tiền ba năm

Câu hỏi với tiền nhàn rỗi được ông Nguyễn Triệu Vinh, Giám đốc Đầu tư VCBF, tiếp cận từ ba yếu tố: thời gian đầu tư, lợi nhuận kỳ vọng và khẩu vị rủi ro.

Theo ông Vinh, nếu có một khoản tiền nhàn rỗi, bước đầu tiên là xác định rõ khoản tiền đó có thể để trong bao lâu. Nếu chỉ nhàn rỗi trong khoảng một năm, cổ phiếu không phải là kênh phù hợp, bởi thị trường có thể biến động và nhà đầu tư có nguy cơ phải bán đúng thời điểm thị trường giảm.

Với kỳ hạn ngắn như vậy, tiền gửi hoặc trái phiếu phù hợp hơn do có mức độ ổn định cao hơn. Ngược lại, nếu khoản tiền có thể để từ ba năm trở lên, cổ phiếu trở thành kênh đáng cân nhắc hơn vì nhà đầu tư có thời gian đi qua các nhịp điều chỉnh của thị trường.

Ông Vinh cho biết theo thống kê của VCBF, sau các giai đoạn điều chỉnh, thị trường thường có xu hướng hồi phục và mức hồi phục sau đó có thể cao hơn mức giảm trước đó. Với dòng tiền có kỳ hạn dài hơn, nhà đầu tư có nhiều cơ hội bán khoản đầu tư ở thời điểm thuận lợi, thay vì bị buộc bán trong ngắn hạn.

Yếu tố thứ hai là lợi nhuận kỳ vọng. Cổ phiếu có kỳ vọng lợi nhuận cao hơn, nhưng đi kèm mức biến động lớn hơn. Trong trung và dài hạn, kênh cổ phiếu có thể mang lại mức lợi nhuận tốt, song không phù hợp với mọi nhà đầu tư nếu họ không chấp nhận được việc tài sản giảm trong ngắn hạn.

Yếu tố thứ ba là khẩu vị rủi ro. Nếu nhà đầu tư không muốn khoản tiền nhàn rỗi giảm quá 10-15%, tiền gửi hoặc trái phiếu là lựa chọn phù hợp hơn. Nhưng nếu có thể chấp nhận biến động ngắn hạn để kỳ vọng mức lợi nhuận cao hơn về sau, cổ phiếu sẽ có vai trò khác trong danh mục.

Đừng chỉ hỏi cổ phiếu nào tăng

Ở góc nhìn của ông Linh, hành vi của nhà đầu tư đang chuyển từ tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn sang quản trị tài sản. Một khoản đầu tư hiệu quả không chỉ được đánh giá bằng việc tài sản có tăng giá hay không, mà còn phải gắn với mục tiêu, kỳ hạn dòng tiền, rủi ro và chất lượng tài sản.

Với cổ phiếu, nhà đầu tư cần nhìn vào nhiều yếu tố trước khi ra quyết định. Đó là ban lãnh đạo doanh nghiệp có tập trung vào lĩnh vực kinh doanh cốt lõi hay không, mức độ minh bạch, triển vọng ngành, năng lực cạnh tranh của sản phẩm, chất lượng tăng trưởng, dòng tiền, quản trị và chu kỳ kinh doanh.

Tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận là cần thiết, nhưng chưa đủ. Nhà đầu tư còn phải đánh giá chất lượng tăng trưởng, khả năng mở rộng thị trường và hiệu quả quản trị của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, dù một cổ phiếu tốt đến đâu, định giá và biên an toàn vẫn là yếu tố cần được cân nhắc.

“Tài sản tốt rồi nhưng định giá và biên an toàn cho mỗi nhà đầu tư có lớn hay không”, ông Linh nêu vấn đề. Theo ông, một tài sản tốt nhưng đã tăng giá quá nhiều sẽ không còn tạo ra biên an toàn lớn cho nhà đầu tư cá nhân.

Điều này cũng liên quan đến bài toán phân bổ tài sản. Tiền gửi có vai trò tạo thanh khoản, cổ phiếu tạo tăng trưởng, vàng mang tính phòng thủ, trong khi các quỹ đầu tư có thể giúp nhà đầu tư theo đuổi tăng trưởng tài sản dài hạn một cách kỷ luật hơn.

Từ trải nghiệm của mình, người đứng đầu SHS cho biết ông từng có giai đoạn phân bổ tài sản theo hướng “máu lửa”, tất tay vào một cổ phiếu hoặc một lớp tài sản. Tuy nhiên, các chủ đề nóng trên thị trường có thể thay đổi theo thời gian. Một tài sản tăng mạnh trong giai đoạn này vẫn có thể đi vào chu kỳ kém thuận lợi ở giai đoạn sau.

Vì vậy, thay vì bị cuốn theo các chủ đề ngắn hạn, nhà đầu tư cần cân bằng các lớp tài sản và quản trị danh mục một cách kiên định. Theo ông Linh, đây là điểm thường bị đánh giá thấp trong quá trình đầu tư.

Kỷ luật quan trọng hơn dự báo

Ở góc độ quản lý tài sản, ông Vũ Kim, đại diện Standard Chartered Việt Nam, cho rằng thời gian qua nhiều thị trường tài sản đều có biến động lớn. VN-Index ở gần vùng đỉnh lịch sử, chứng khoán Mỹ như S&P 500 hay Dow Jones cũng tiệm cận vùng cao, trong khi bất động sản tại các thành phố lớn và giá vàng đều đã tăng mạnh.

Trong bối cảnh đó, tâm lý nhà đầu tư thường chia làm hai phía. Một nhóm rơi vào trạng thái FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội), muốn tham gia khi thấy tài sản liên tục tăng giá. Nhóm còn lại lại quá lo ngại rủi ro, sợ mua vào đúng vùng cao rồi phải chịu mức giảm 10-20%.

Với ông Kim, nguyên tắc đầu tiên không phải là cố dự báo tài sản nào còn tăng, mà là “hiểu mình trước khi cố hiểu thị trường”. Nhà đầu tư cần xác định khẩu vị rủi ro, nhu cầu thanh khoản trong vài năm tới và mục tiêu tài chính trước khi quyết định tỷ trọng phân bổ.

“Không có một tỷ lệ vàng cho việc phân bổ tài sản, chỉ có tỷ lệ phù hợp với mục tiêu của mình”, ông Kim nói.

Với các khoản tiền có thể cần sử dụng trong một đến hai năm tới, tài sản nên được đặt ở những kênh an toàn hơn, có dòng tiền, thanh khoản cao và khẩu vị rủi ro thấp. Với các khoản tiền có kỳ hạn 5-10 năm, nhà đầu tư có thể chấp nhận biến động lớn hơn để tìm kiếm tăng trưởng.

Nguyên tắc thứ hai là kỷ luật quan trọng hơn dự báo. Thay vì cố đoán đỉnh, đáy thị trường, nhà đầu tư nên tái cấu trúc và tái cân bằng danh mục định kỳ. Khi một tài sản đã tăng mạnh, việc đưa danh mục trở lại tỷ trọng mục tiêu đồng nghĩa với bán bớt phần đã tăng nhiều và bổ sung vào các tài sản chưa tăng hoặc đang giảm.

Theo ông Kim, đây là cách kỷ luật hóa hành vi “mua thấp, bán cao”, thay vì phụ thuộc vào khả năng dự báo chính xác diễn biến thị trường.

Ở cấp độ thị trường, ông Vinh cũng chỉ ra một đặc điểm của chứng khoán Việt Nam là nhà đầu tư cá nhân hiện chiếm khoảng 80-90% giao dịch hằng ngày. Trong khi đó, tại các thị trường phát triển như Mỹ hay Hong Kong (Trung Quốc), tỷ trọng này chỉ khoảng 20-30%; tại một số thị trường trong khu vực như Ấn Độ và Thái Lan cũng thấp hơn Việt Nam.

Theo ông, nhà đầu tư cá nhân thường có xu hướng mua cổ phiếu sau khi giá đã tăng và bán ra khi thị trường giảm mạnh do chịu áp lực tâm lý. Việc bán trong các nhịp giảm sâu có thể khiến họ bỏ lỡ giai đoạn hồi phục sau đó, ảnh hưởng đáng kể đến hiệu suất đầu tư.

Với sự tham gia lớn hơn của các quỹ mở, quỹ liên kết đơn vị và các nhà đầu tư tổ chức, thị trường có thể có thêm lực lượng giao dịch ổn định hơn. Nhưng ở cấp độ từng cá nhân, bài toán vẫn quay về điểm xuất phát: khoản tiền nhàn rỗi đó phục vụ mục tiêu nào, có thể để trong bao lâu và nhà đầu tư có đủ kỷ luật để đi cùng danh mục đã chọn hay không.