Ninh Bình Sức bật từ sự cộng hưởng của các cực sản xuất

Nhìn từ số liệu thu hút đầu tư, Ninh Bình đang có một nửa đầu năm khá sôi động. Theo Báo cáo thực hiện Nghị quyết 02/NQ-CP của Ban Quản lý Khu kinh tế và các Khu công nghiệp tỉnh Ninh Bình (Ban Quản lý KKT&KCN), tính đến ngày 19/5/2026, các KCN trên địa bàn thu hút 41 dự án đầu tư mới và 39 dự án điều chỉnh tăng vốn, với tổng vốn đăng ký tăng thêm đạt 784,9 triệu USD và 4.452 tỷ đồng.

Trong đó, phần vốn bổ sung từ các dự án đang hoạt động đạt gần 658 triệu USD và 969,5 tỷ đồng, cao hơn đáng kể so với 127 triệu USD và 3.482,5 tỷ đồng của các dự án đăng ký mới. Xu hướng này cho thấy sự mở rộng đầu tư không chỉ đến từ các nhà đầu tư mới mà còn từ chính những doanh nghiệp đã hiện diện trên địa bàn.

Tại KCN Mỹ Thuận, Quanta Computer vừa nâng tổng vốn đầu tư lên khoảng 250 triệu USD. Song song với dòng vốn FDI, nhiều doanh nghiệp trong nước cũng tiếp tục mở rộng hiện diện trong các lĩnh vực hạ tầng công nghiệp, năng lượng, logistics và phát triển đô thị.

Cùng với hoạt động thu hút đầu tư, địa phương thời gian qua duy trì các chương trình đối thoại doanh nghiệp, rà soát vướng mắc tại các KCN trọng điểm như Mỹ Thuận, Bảo Minh, Bảo Minh mở rộng và Rạng Đông; đồng thời tổ chức các cuộc làm việc với nhà đầu tư hạ tầng và nhà đầu tư nước ngoài nhằm tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai dự án.

Quy mô công nghiệp của địa phương cũng tiếp tục được mở rộng. Hiện Ninh Bình có 20 KCN đang hoạt động và 53 KCN nằm trong quy hoạch với tổng diện tích khoảng 12.144 ha. Lũy kế đến nay, các KCN trên địa bàn có 1.158 dự án đầu tư thứ cấp còn hiệu lực, gồm 562 dự án FDI và 596 dự án đầu tư trong nước, với tổng vốn đăng ký khoảng 11 tỷ USD và 137.773 tỷ đồng.

Những động thái này diễn ra trong bối cảnh Ninh Bình bước vào giai đoạn phát triển mới sau sáp nhập. Theo điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh thông qua đầu năm 2026, địa phương đặt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Hồng, đồng thời phát triển công nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển và các ngành dịch vụ hiện đại.

Ở góc độ phát triển công nghiệp, quy mô địa phương sau sáp nhập tạo ra những điều kiện đáng chú ý. Sách trắng Ninh Bình 2026 của Cushman & Wakefield cho thấy Ninh Bình hiện có hơn 4,4 triệu dân và lực lượng lao động khoảng 2,36 triệu người. Cushman & Wakefield cũng đánh giá đây là địa phương sở hữu quỹ đất công nghiệp tương lai lớn nhất và mức giá thuê đất công nghiệp thấp nhất vùng Đồng bằng sông Hồng.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô đất đai, lao động hay dòng vốn đầu tư. Điều đang dần hiện rõ là sự hình thành của các cực sản xuất công nghiệp với những thế mạnh khác nhau, từ ô tô, điện tử đến dệt may xuất khẩu.

Khi các cực sản xuất công nghiệp hiện rõ

Xét về cơ cấu lĩnh vực ngành nghề theo danh mục doanh nghiệp đang hoạt động, có thể thấy công nghiệp Ninh Bình hiện không còn tập trung vào một trung tâm sản xuất duy nhất. Sau sáp nhập, những thế mạnh công nghiệp vốn hình thành ở các khu vực khác nhau đang cùng hiện diện trong một địa bàn phát triển có quy mô lớn hơn.

Xưởng lắp ráp ô tô tại Công ty Hyundai Thành Công. Ảnh: TC Group

Ghi nhận tại Sách trắng Ninh Bình 2026, ngành ô tô tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng nhất. Hyundai Thành Công hiện vận hành 8 dự án với tổng vốn đăng ký hơn 12.000 tỷ đồng. Hoạt động sản xuất ô tô đóng góp khoảng 30% giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh và gần 70% nguồn thu ngân sách địa phương. Xung quanh doanh nghiệp này là mạng lưới công nghiệp hỗ trợ gồm Daewon Auto Vina, Esmo Vina, Samse Vina, Sejung cùng nhiều nhà cung ứng linh kiện và phụ tùng khác, tạo nên một trong những cụm sản xuất ô tô quy mô lớn tại miền Bắc.

Ở khu vực phía Bắc của tỉnh, một cực sản xuất điện tử và công nghệ đang dần hiện rõ. Bên cạnh sự hiện diện của Quanta Computer, Yokowo và nhiều doanh nghiệp sản xuất linh kiện điện tử, số liệu quý 1/2026 cho thấy sản lượng máy tính tăng 355,7% so với cùng kỳ năm trước, trong khi các nhóm sản phẩm như linh kiện điện tử, mô-đun camera và màn hình cảm ứng đều ghi nhận mức tăng trưởng hai con số (25%).

Ở phía Đông Nam, dệt may tiếp tục là một động lực quan trọng của khu vực ven biển. KCN Bảo Minh đã đạt tỷ lệ lấp đầy 100%, trong khi KCN Bảo Minh mở rộng và Cụm công nghiệp Kim Thái tiếp tục được triển khai.

Cùng với đó là KCN Rạng Đông (Aurora IP) rộng hơn 519 ha, thu hút các doanh nghiệp như Youngone, YKK, Top Textiles cùng nhiều nhà đầu tư đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc). Không chỉ tạo năng lực sản xuất phục vụ xuất khẩu, các doanh nghiệp này còn góp phần mở rộng chuỗi cung ứng dệt may và phụ liệu ngay tại địa phương.

Công ty TNHH Friesland Campina Hà Nam. Ảnh: Ngọc Linh

Hệ thống KCN của Ninh Bình còn thu hút nhiều doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực khác nhau, điển hình như FrieslandCampina trong ngành thực phẩm và đồ uống, Casla trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, Drilube trong ngành dầu nhờn công nghiệp hay PepsiCo trong lĩnh vực hàng tiêu dùng… Điều này giúp cơ cấu sản xuất của địa phương trở nên đa dạng hơn.

Sách trắng Ninh Bình 2026 đề cập, bên cạnh khối FDI, các tập đoàn tư nhân trong nước cũng gia tăng hiện diện trên nhiều lĩnh vực. Xuân Thiện tham gia các dự án năng lượng, hạ tầng và công nghiệp; Thaiholdings và Sun Group hiện diện trong các lĩnh vực bất động sản, dịch vụ, du lịch và phát triển đô thị.

Từ cụm sản xuất ô tô tại khu vực trung tâm, các ngành điện tử và công nghệ ở phía Bắc đến hệ sinh thái dệt may – công nghiệp xuất khẩu ở phía Đông Nam, công nghiệp Ninh Bình đang được định hình bởi nhiều trung tâm sản xuất với thế mạnh khác nhau.

Năm 2025, địa phương ghi nhận tốc độ tăng trưởng GRDP 10,65%, đứng thứ ba cả nước; thu hút khoảng 1,6 tỷ USD vốn FDI, xếp thứ tám toàn quốc; kim ngạch xuất khẩu đứng thứ bảy. Các chỉ số này cho thấy nền tảng sản xuất của Ninh Bình không còn được tạo nên bởi một ngành hay một doanh nghiệp đơn lẻ, mà bởi nhiều hạt nhân tăng trưởng đã hiện diện trên địa bàn..

Những mảnh ghép bắt đầu kết nối

Theo nhận định từ Sách trắng Ninh Bình 2026, nếu Hyundai Thành Công, Quanta Computer hay các doanh nghiệp dệt may tại Bảo Minh và Aurora phản ánh những trung tâm sản xuất đã hiện hữu, thì những dự án như Khu kinh tế Ninh Cơ, khu công nghệ cao do VSIP phát triển hay Khu đại học Nam Cao cho thấy phạm vi chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo của Ninh Bình không chỉ dừng ở công nghiệp.

Những định hướng này cũng xuất hiện trong điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Ninh Bình thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh thông qua đầu năm 2026. Theo đó, địa phương đặt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Hồng, đồng thời phát triển công nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển và các ngành dịch vụ hiện đại.

Một trong những thay đổi đáng chú ý trong cấu trúc phát triển của Ninh Bình là vai trò ngày càng rõ nét của kinh tế biển.

Phối cảnh Khu kinh tế biển Ninh Cơ. Nguồn: BQL khu kinh tế và các KCN tỉnh Ninh Bình

Nếu trước đây công nghiệp của địa phương chủ yếu phát triển dọc theo các hành lang sản xuất nội địa, thì sau sáp nhập, không gian ven biển đang mở ra một hướng phát triển mới gắn với cảng biển, logistics, năng lượng và các ngành kinh tế biển.

Theo quy hoạch, Khu kinh tế Ninh Cơ có quy mô khoảng 13.950 ha đất liền và 16.000 ha mặt biển, được định hướng phát triển công nghiệp, logistics, dịch vụ cảng biển, năng lượng và các ngành kinh tế biển. Danh mục lĩnh vực ưu tiên thu hút đầu tư trải từ cơ khí chế tạo, đóng tàu, điện tử, vật liệu xây dựng đến sản xuất chip, năng lượng tái tạo và tổng kho nhiên liệu.

Điều đáng chú ý là dự án này không được định vị như một KCN đơn lẻ. Với quy mô bao trùm cả đất liền và mặt biển, Khu kinh tế Ninh Cơ được kỳ vọng trở thành đầu mối kết nối giữa sản xuất công nghiệp, dịch vụ cảng biển và logistics của khu vực ven biển phía Đông Nam.

Hệ thống cao tốc Bắc – Nam, tuyến Cao Bồ – Mai Sơn cùng các trục giao thông liên vùng không chỉ tăng cường kết nối với Hà Nội, Hải Phòng và các trung tâm kinh tế phía Bắc, mà còn tạo điều kiện liên kết giữa các khu vực phát triển trong tỉnh. Đây cũng là một trong những định hướng được tỉnh xác định trong quá trình phát triển các hành lang kinh tế và không gian tăng trưởng mới sau sáp nhập.

Ở phía Đông Nam, tuyến đường bộ ven biển và kênh đào Nghĩa Hưng – công trình giao thông thủy được một số chuyên gia logistics ví như “kênh đào Suez thu nhỏ” của khu vực – đang bổ sung thêm một hướng kết nối giữa sản xuất, logistics và kinh tế biển. Khi đặt cạnh Khu kinh tế Ninh Cơ cùng hệ thống cảng và KCN ven biển trong quy hoạch, những lợi thế này tạo thêm dư địa cho các hoạt động vận tải hàng hóa và phát triển công nghiệp gắn với biển.

Tuyến cao tốc Cao Bồ – Mai Sơn đang được gấp rút thi công mở rộng. Ảnh: VGP

Sách trắng Ninh Bình 2026 ghi nhận nếu Ninh Cơ mở ra dư địa tăng trưởng từ biển và logistics, thì khu công nghệ cao do VSIP phát triển lại phản ánh một hướng đi khác: nâng cao hàm lượng công nghệ của nền kinh tế. Dự án có quy mô gần 630 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 227 triệu USD và dự kiến triển khai từ năm 2026, đánh dấu một trong những bước đi cụ thể đầu tiên trong định hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao của tỉnh.

Theo định hướng phát triển, khu công nghệ cao ưu tiên thu hút các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), điện tử – bán dẫn, công nghệ sinh học, dược phẩm và vật liệu tiên tiến. Điều đáng chú ý là dự án không chỉ hướng tới hoạt động sản xuất mà còn dành không gian cho các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), thử nghiệm công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Sự mở rộng của các ngành công nghệ cao, công nghiệp chế tạo và kinh tế biển cũng đặt ra yêu cầu lớn hơn đối với hạ tầng năng lượng. Đây là một trong những điều kiện nền tảng để hỗ trợ các hoạt động sản xuất, logistics và các ngành công nghệ có giá trị gia tăng cao trong giai đoạn tới.

Nếu khu công nghệ cao hướng tới hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, thì Khu đại học Nam Cao lại bổ sung một mảnh ghép khác: đào tạo và cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghiệp và công nghệ mới.

Từ Khu kinh tế Ninh Cơ, khu công nghệ cao do VSIP phát triển đến Khu đại học Nam Cao, có thể thấy phạm vi chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo của Ninh Bình không còn giới hạn ở mở rộng sản xuất công nghiệp.

Cùng với các trung tâm sản xuất đã hiện hữu, địa phương đang đồng thời bổ sung những mảnh ghép về kết nối liên vùng, kinh tế biển, công nghệ cao và nguồn nhân lực. Những yếu tố này cho thấy phạm vi chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo không còn dừng ở việc mở rộng sản xuất, mà còn đang từng bước hoàn thiện các nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng tiếp theo.