PGS TS Nguyễn Lân Hiếu Tự chủ bệnh viện tạo gánh nặng cho nhân viên y tế cơ sở

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu phát biểu tại hội trường. Ảnh: Media Quốc hội

Thảo luận tại hội trường về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia, đại biểu Quốc hội, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu – Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội tập trung vào hai vấn đề trong lĩnh vực y tế, gồm cơ chế tự chủ đối với bệnh viện tuyến cơ sở và tổ chức khám sức khỏe toàn dân tại vùng miền núi.

Đại biểu cho rằng nguồn kinh phí đầu tư xây dựng bệnh viện, trạm y tế, cùng các chính sách về đào tạo nhân lực y tế trong chương trình mục tiêu quốc gia là động lực lớn để phát triển hệ thống y tế cơ sở trong giai đoạn tới. Song theo ông, còn một cơ chế chưa phù hợp với bệnh viện tuyến cơ sở, đó là khuyến khích tự chủ bệnh viện ở vùng nông thôn, miền núi.

Ông Hiếu cho biết, các bệnh viện tuyến cơ sở, nhất là bệnh viện huyện trước đây, giữ vai trò then chốt trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Các bệnh viện này đảm nhận cả hoạt động khám chữa bệnh và y tế dự phòng tại địa bàn. Trong khi đó, đối tượng phục vụ chủ yếu là người dân nghèo, thu nhập chưa cao, nên khoảng 99% nguồn thu của các bệnh viện đến từ bảo hiểm y tế.

“Việc tự chủ chi thường xuyên luôn tạo ra một gánh nặng cho nhân viên y tế ở đây và hiện tượng bỏ việc phần lớn do nguyên nhân này. Lương nhiều khi còn chưa nhận đúng kỳ, nói gì đến việc thu nhập tăng thêm. Người có kinh nghiệm sẽ tìm đường về thành phố hoặc mở phòng mạch tư,” đại biểu Nguyễn Lân Hiếu nêu thực tế.

Theo đại biểu, những bệnh viện cơ sở năng động có thể phát triển các kỹ thuật mới, song dưới sức ép của tự chủ cũng có nguy cơ dẫn đến một vấn đề khác là lạm dụng chỉ định, làm gia tăng chi phí cho người dân.

Từ thực tế trên, ông Nguyễn Lân Hiếu đề xuất bỏ cơ chế tự chủ đối với bệnh viện tuyến cơ sở tại vùng nông thôn, miền núi.

Theo đại biểu, các quyền được giao cho giám đốc bệnh viện theo cơ chế tự chủ hiện nay không khác nhiều so với trường hợp không tự chủ, do các quy định pháp luật đã có nhiều thay đổi tích cực. Trong khi đó, áp lực từ tự chủ tài chính khiến các bệnh viện gặp nhiều khó khăn và trong một số trường hợp có thể đi chệch hướng.

“Tôi xin đề nghị trong chương trình mục tiêu chúng ta sẽ bổ sung nguồn tài chính để trả lương cứng cho nhân viên y tế tuyến cơ sở vùng nông thôn miền núi, vùng đặc biệt khó khăn,” đại biểu đề xuất.

Theo ông Hiếu, cơ chế này từng được thực hiện trước đây và hiện ngành giáo dục vẫn trả lương từ nguồn ngân sách. Khi tiền lương cho nhân viên được bảo đảm, các bệnh viện có thể tập trung phát triển kỹ thuật mới, cung cấp dịch vụ theo nhu cầu của người bệnh, qua đó nâng cao thu nhập cho nhân viên y tế cũng như chất lượng điều trị cho người dân tại vùng nông thôn, miền núi.

Tổ chức khám sức khỏe cần được chia theo từng nhóm đối tượng

Vấn đề thứ hai được đại biểu Nguyễn Lân Hiếu đề cập là việc khám sức khỏe toàn dân tại vùng miền núi. Theo ông, hoạt động này nên được lồng ghép vào chương trình mục tiêu quốc gia. Do điều kiện về nguồn lực và địa hình tại khu vực miền núi không thể so sánh với thành phố hoặc vùng đồng bằng, việc tổ chức khám sức khỏe cần được chia theo từng nhóm đối tượng.

Nhóm thứ nhất là những người đang khám, điều trị bệnh mạn tính hoặc đăng ký bảo hiểm y tế tại các cơ sở y tế. Đại biểu đề nghị Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội thống nhất cho phép tổ chức khám sức khỏe tổng thể mỗi năm một lần ngay tại bệnh viện mà người dân đăng ký.

Nhóm thứ hai là người lao động, công chức, viên chức thuộc diện được khám sức khỏe theo quy định mỗi năm một lần hoặc hai năm một lần tùy theo tính chất nghề nghiệp. Đối với nhóm này, đại biểu cho rằng cần tổ chức lại hoạt động khám sức khỏe chặt chẽ, đồng thời có tiêu chuẩn đối với các cơ sở thực hiện khám chữa bệnh.

Một yêu cầu quan trọng được ông Hiếu nhấn mạnh là phải có hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử “Nếu khám tràn lan không có dữ liệu minh bạch sẽ dẫn đến việc khám bệnh ở nhóm đối tượng này là hình thức, không hiệu quả,” ông nhận định.

Nhóm thứ ba gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ và những người có hoàn cảnh khó khăn. Theo đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, đây chính là nhóm mà chương trình mục tiêu quốc gia cần tập trung hỗ trợ nhiều nhất. Ông đề nghị ngân sách được phân bổ để tổ chức các đợt khám theo tiêu chuẩn quốc gia ngay tại địa phương. Chẳng hạn, có thể tổ chức khám sức khỏe đồng loạt cho trẻ em trước ngày tựu trường hàng năm; khám cuốn chiếu đối với người cao tuổi chưa từng đi khám bệnh hoặc tổ chức khám tại nhà đối với những trường hợp đặc biệt khó khăn, không thể di chuyển tới cơ sở y tế gần nhất.

Theo đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, cần có những chính sách đặc biệt tại vùng nông thôn, miền núi để chủ trương chăm sóc sức khỏe người dân được thực hiện hiệu quả và có thể duy trì lâu dài.

Tăng cường thông điệp “mỗi cặp vợ chồng hãy sinh đủ hai con”

Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn Cần Thơ). Ảnh: Media Quốc hội

Cũng quan tâm đến lĩnh vực y tế, sức khoẻ, đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn Cần Thơ) góp ý ba nhóm chỉ tiêu liên quan đến tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi, tỷ suất sinh thô và tỷ lệ người dân được lập sổ sức khỏe điện tử, quản lý sức khỏe theo vòng đời.

Để giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng, thấp còi ở trẻ em, đại biểu đề xuất đưa danh mục đánh giá, xét nghiệm vi chất vào chương trình khám sức khỏe định kỳ bắt buộc tại các trạm y tế xã và cần can thiệp sớm trong giai đoạn từ 0 đến 5 tuổi. Lồng ghép nguồn vốn để cung cấp nước sạch đạt chuẩn cho những khu vực chịu ảnh hưởng của xâm nhập mặn, góp phần giúp trẻ hấp thu đầy đủ chất dinh dưỡng để phát triển chiều cao. Đồng thời định biên rõ ràng và nâng mức phụ cấp cho cán bộ chuyên trách về dinh dưỡng tại các trạm y tế xã và trường mầm non ở vùng sâu, qua đó bảo đảm hoạt động chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ được thực hiện liên tục, không bị đứt gãy.

Để tăng tỷ suất sinh thô, đại biểu Tô Ái Vang kiến nghị bên cạnh cơ chế hỗ trợ về tài chính, việc làm, thời gian và tâm lý đối với phụ nữ sinh đủ hai con, cần có chính sách quan tâm đến sự đồng hành của người chồng, gia đình, cơ quan, đơn vị và xã hội.

Đại biểu cũng đề xuất đầu tư trang thiết bị sản nhi, bảo đảm 100% trạm y tế xã có nữ hộ sinh hoặc bác sĩ sản nhi. Đồng thời, tăng cường truyền thông với thông điệp “mỗi cặp vợ chồng hãy sinh đủ hai con”, qua đó tạo thành phong trào và chuẩn mực xã hội mới.

Về mục tiêu tỷ lệ người dân có sổ sức khỏe điện tử đạt 100%, đại biểu đề xuất tất cả cơ sở khám chữa bệnh, từ bệnh viện tư nhân, phòng khám đến trạm y tế xã, phải tự động đồng bộ kết quả khám bệnh, đơn thuốc và xét nghiệm lên sổ sức khỏe điện tử. Theo đại biểu, điều này sẽ giúp người dân được lập sổ sức khỏe điện tử một cách thực chất, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”.