Quy hoạch làm sao phải có tầm nhìn để toàn dân được biết rõ

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại phiên thảo luận tổ chiều ngày 8/4. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN

Chiều ngày 8/4, nêu ý kiến tại tổ về Luật Thủ đô (sửa đổi), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này không chỉ đơn thuần hoàn thiện một đạo luật cụ thể, mà đây là cơ hội thực chất, bước đi chiến lược nhằm kiến tạo mô hình phát triển mới cho Thủ đô.

Tinh thần xuyên suốt được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh là xây dựng Luật Thủ đô trở thành thiết chế pháp lý đặc thù, vượt trội, có tính dẫn dắt và đủ mạnh nhằm tháo gỡ điểm nghẽn để Hà Nội phát triển. “Nhưng vẫn phải đảm bảo tính kỷ cương, kỷ luật và thống nhất cao của hệ thống pháp luật, vì lợi ích chung,” ông nói.

Chỉ ra những điểm nghẽn của Thủ đô, đặc biệt tập trung trong một số lĩnh vực như quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, phân cấp phân quyền, huy động nguồn lực…, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thẳng thắn nhận định những điểm nghẽn này chưa được giải quyết căn bản.

Như trong vấn đề quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, quy hoạch làm sao phải có tầm nhìn, để toàn dân được biết rõ. “Khi quy hoạch rõ ràng, người dân và doanh nghiệp sẽ vui vẻ ủng hộ,” ông nói.

Đồng thời, quy hoạch phải có tính bền vững, để thấy Hà Nội 10 năm sau, 50 năm sau, 100 năm sau thế nào. “Các khu trung tâm, đô thị mới đi lại rất khó khăn, rồi ngập lụt vì không anh nào lo đường sá cả, không có hệ thống ngầm thoát nước, cứ xây nhà lên để bán mà không có quy hoạch,” Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu thực tiễn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh vấn đề cần quy hoạch rõ vùng lõi thế nào, đô thị vệ tinh ra sao, bao nhiêu khu mới hiện đại, với tiêu chuẩn bệnh viện, nhà văn hóa, trường học, sân vận động, vườn hoa… như thế nào. Rồi con đường đi từ các đô thị đó về trung tâm hết bao nhiêu phút, đi bằng đường gì…

“Nếu đi vào trung tâm chỉ mất nửa tiếng thì người dân sẽ sẵn sàng vui vẻ rời khỏi nội đô,” Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Phân quyền rõ ràng, thực chất và có kiểm soát

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho ý kiến tại tổ 1 (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội). Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN

Nêu định hướng chung về xây dựng luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển. Theo ông, không phải chỉ quy định những gì được làm và không được làm mà quan trọng hơn là phải tạo ra không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển.

Cho rằng phân cấp, phân quyền là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả của luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ủng hộ việc phân quyền mạnh cho Thủ đô, song ông lưu ý không chỉ phân quyền nhiều hơn mà phải phân quyền rõ ràng, thực chất và có kiểm soát.

“Phân quyền nhiều nhưng không rõ ràng sẽ rất khó thực hiện. Đồng thời, phân quyền phải đi đôi với năng lực thực thi và nguồn lực tài chính. Tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ điều kiện thực hiện thì rất rủi ro trong quản lý, thực thi nhiệm vụ, dẫn tới làm nửa chừng, không hoàn thành được,” Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu quan điểm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ rõ cần làm rõ giới hạn của việc cho phép ban hành các cơ chế chính sách khác với quy định hiện hành, hay còn gọi là cơ chế thử nghiệm, vì nội dung này liên quan trực tiếp đến nguyên tắc thống nhất của hệ thống pháp luật và cơ chế kiểm soát quyền lực. “Việc áp dụng cơ chế khác luật chỉ nên giới hạn ở những lĩnh vực thực sự đặc thù, cần có thí điểm, đánh giá và kiểm soát chặt chẽ của các cơ quan có thẩm quyền”, ông nói.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cơ chế thí nghiệm và thử nghiệm chính sách rất cần thiết. Hà Nội sẽ không chỉ là động lực phát triển mà còn là nơi thử nghiệm những chính sách tốt để tạo khôn gian đổi mới sáng tạo, nhân rộng ra toàn quốc. Tuy nhiên cơ chế này phải thiết kế đầy đủ điều kiện áp dụng, thời hạn thực hiện, có cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả và xử lý rủi ro, không thể để thí nghiệm kéo dài không kiểm soát hoặc hợp thức hóa cho những bất cập trong quản lý.

Các nội dung khác mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý khi sửa đổi Luật Thủ đô là có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung và phải đi cùng kiểm soát trách nhiệm rõ ràng; tăng cường liên kết vùng với cơ chế phù hợp, bởi Thủ đô và các địa phương trong vùng có quan hệ phụ thuộc lẫn nhau; bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong quá trình phân cấp mạnh, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư, phát triển đô thị… “Mọi chính sách phải công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân,” ông nhấn mạnh.

Một lần nữa, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này không chỉ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý mà là lựa chọn một mô hình phát triển và quản trị Thủ đô trong giai đoạn mới.

Tinh thần được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh là Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; cơ chế đặc thù phải tạo ra kết quả vượt trội; thí điểm trước thì phải đi đầu về kỷ cương và hiệu quả. “Xây dựng luật không được để lưng chừng. Đã phân quyền phải thực chất, đã giao quyền phải ràng buộc trách nhiệm, đã thí điểm phải kiểm soát được rủi ro”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Hà Nội phải là hình mẫu về quản trị hiện đại, kỷ luật nghiêm minh và trách nhiệm. Nếu làm tốt, Luật Thủ đô không chỉ đột phá cho Hà Nội mà còn trở thành mô hình thể chế tiêu biểu có giá trị lan toả cho cả nước trong giai đoạn phát triển mới.