Sản lượng thép thô Nhật Bản chạm đáy 56 năm vì sức ép hàng giá rẻ nhập khẩu từ Trung Quốc

Trong bối cảnh xuất khẩu thép của Trung Quốc vẫn duy trì gần mức cao kỷ lục, tình trạng suy yếu của thị trường đang dần trở thành bình thường mới. Các nhà sản xuất thép lớn của Nhật Bản đang đẩy nhanh quá trình chuyển hướng sang các thị trường tăng trưởng như Ấn Độ và Mỹ, nhằm duy trì quy mô sản xuất đủ lớn để bảo toàn năng lực công nghiệp, theo Nikkei Asia.

Sản lượng thép thô của Nhật Bản năm ngoái thậm chí còn thấp hơn cả mức của năm 2020, thời điểm sản lượng giảm 16% xuống 83,18 triệu tấn do tác động của đại dịch COVID-19. Theo Hiệp hội Thép Thế giới, Mỹ đã vượt Nhật Bản về sản lượng thép thô trong giai đoạn 11 tháng năm 2025. Sản lượng cả năm của Nhật Bản nhiều khả năng sẽ khiến nước này tụt xuống vị trí thứ tư, sau Trung Quốc, Ấn Độ và Mỹ. Đây sẽ là lần đầu tiên kể từ năm 1999 Mỹ vượt Nhật Bản về sản lượng thép.

Nhu cầu từ lĩnh vực xây dựng đã suy giảm do các dự án bị trì hoãn bởi tình trạng thiếu hụt lao động, góp phần khiến nhu cầu thép trì trệ. Sự sụt giảm kéo dài trong doanh số bán ô tô mới trong nước cũng làm nhu cầu thép yếu đi, trong khi Trung Quốc tiếp tục là một yếu tố quan trọng tác động đến thị trường.

Mặc dù sản lượng thép thô của Trung Quốc hiện đang trong xu hướng giảm, lĩnh vực bất động sản suy yếu cùng với tình trạng giảm tốc chung của nền kinh tế đã khiến nước này dư thừa lượng thép giá rẻ. Thay vào đó, Trung Quốc đã xuất khẩu lượng thép dư thừa này, làm xấu thêm điều kiện thị trường toàn cầu.

Theo một tổ chức ngành của Trung Quốc, sản lượng thép thô trong nước của Trung Quốc đã giảm 2,9% xuống 746 triệu tấn trong 9 tháng năm 2025. Nhu cầu thép trong nước giảm 5,7% xuống 649 triệu tấn, qua đó tiếp tục nới rộng khoảng cách giữa cung và cầu.

Số liệu của JISF cho thấy, xuất khẩu thép của Trung Quốc trong 9 tháng năm 2025 đã tăng 9,2% so với cùng kỳ, lên 87,96 triệu tấn, mức cao nhất từng ghi nhận trong giai đoạn này. Thống kê thương mại sơ bộ cũng cho thấy nhập khẩu thép từ Trung Quốc vào Nhật Bản tăng 1,5% trong năm 2025, góp phần làm gia tăng dòng chảy thép giá rẻ.

Chủ nghĩa bảo hộ đang ngày càng lan rộng trên toàn cầu, đặc biệt là tại Mỹ. Kể từ khoảng năm 2024, nhiều quốc gia đã áp dụng mức thuế cao đối với thép nhằm ngăn chặn tác động tiêu cực từ tình trạng suy thoái thị trường do Trung Quốc gây ra đối với thị trường nội địa của họ.

Nhật Bản cũng chịu ảnh hưởng từ các biện pháp chống bán phá giá, khiến thép nước này bị loại khỏi các thị trường như Hàn Quốc và Liên minh châu Âu. Mặc dù khoảng 40% sản phẩm thép của Nhật Bản được xuất khẩu, số liệu thương mại sơ bộ cho thấy lượng xuất khẩu đã giảm 4,2% xuống còn 30,08 triệu tấn trong năm 2025, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp suy giảm.

“Ngành thép, với tỷ trọng xuất khẩu cao, sẽ tiếp tục đối mặt với những điều kiện khó khăn trong năm 2026,” ông Tadashi Imai, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Nippon Steel, nhận định. Quan điểm này được nhiều bên trong ngành chia sẻ, xét đến nhu cầu yếu đối với cả thép trong nước lẫn xuất khẩu trong năm qua.

Trước bối cảnh đó, các nhà sản xuất thép lớn đã tiến hành tái cơ cấu và tinh gọn hệ thống sản xuất trong những năm gần đây. Nippon Steel bắt đầu nỗ lực tái cấu trúc từ khoảng năm 2020, giảm số lượng lò cao từ 15 xuống còn 10. JFE Holdings đã tạm dừng hoạt động một lò cao vào năm 2023 và có kế hoạch dừng hoạt động thêm một lò khác trong năm tài khóa 2027.

Các doanh nghiệp chủ chốt trong ngành không kỳ vọng thị trường nội địa sẽ tăng trưởng, do đó đang tìm kiếm cơ hội mới ở nước ngoài.

Nippon Steel đã thâu tóm U.S. Steel vào năm 2025, và dự kiến biến thị trường Mỹ thành một trụ cột tăng trưởng trong tương lai. Công ty cũng đang xây dựng một nhà máy thép mới tại Ấn Độ, nhằm hiện thực hóa mục tiêu sản xuất 100 triệu tấn thép thô mỗi năm trong vòng 10 năm, thông qua việc mở rộng công suất ngoài Nhật Bản. Năm 2024, Nippon Steel sản xuất 58 triệu tấn, bao gồm cả sản lượng của U.S. Steel.

Tháng trước, JFE thông báo sẽ đầu tư 270 tỷ yên vào một công ty con của JSW Steel, một nhà sản xuất thép lớn của Ấn Độ. Công ty con này vận hành một lò cao, đồng nghĩa với việc khoản đầu tư đã mang lại cho JFE một tổ hợp thép tích hợp, cho phép tập đoàn cung ứng thép trực tiếp để đáp ứng nhu cầu tại thị trường này. JFE cũng đang cân nhắc xây dựng thêm một lò cao tại Ấn Độ.

“Chúng tôi sẽ không thể duy trì hay phát triển công nghệ nếu không sản xuất thép với sản lượng lớn,” ông Eiji Hashimoto, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Nippon Steel, cho biết. “Quy mô là yếu tố thiết yếu.”