Tăng cường tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà

Chỉ thị nêu, bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, liên tục cho sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng quốc gia.

Mục tiêu phấn đấu năm 2026 tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng toàn quốc và đạt mức 10% trong các tháng cao điểm từ tháng 4 đến tháng 7. Hệ thống điện cần sẵn sàng phương án tiết giảm tối thiểu 3.000 MW công suất phụ tải vào giờ cao điểm. Đồng thời, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phải giảm tổn thất điện năng xuống dưới 6%.

Chỉ thị cũng đặt mục tiêu 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà, hoặc đạt 20% công suất lắp đặt trong kế hoạch phát triển của các địa phương.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Thủ tướng yêu cầu các Bộ ngành, địa phương phải ban hành kế hoạch hành động năm 2026, gắn kết quả với việc đánh giá người đứng đầu. Cụ thể, khối cơ quan công sở phải tiết kiệm điện giờ cao điểm, loại bỏ thiết bị hiệu suất thấp và đưa tiêu chí này vào đánh giá thi đua nội bộ. Khâu chiếu sáng công cộng và quảng cáo ngoài trời yêu cầu tiết kiệm tối thiểu 30% điện năng, điều chỉnh tắt giảm sau 23h; riêng nhà hàng, cơ sở dịch vụ phải giảm tối thiểu 50% công suất chiếu sáng quảng cáo giờ cao điểm tối.

Các hộ gia đình được khuyến khích dùng điện mặt trời mái nhà, kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) và máy nước nóng năng lượng mặt trời. Khối doanh nghiệp sản xuất, thương mại phải phối hợp điều chỉnh phụ tải, bố trí ca kíp hợp lý, trang bị máy phát dự phòng. Đặc biệt, các cơ sở tiêu thụ từ 500.000 kWh/năm trở lên bắt buộc tiết kiệm ít nhất 3% điện năng trên đơn vị sản phẩm hoặc trên tổng tiêu thụ năm.

Về nhiệm vụ cụ thể của các cơ quan quản lý, Bộ Công Thương chịu trách nhiệm hướng dẫn thực hiện Nghị định 58/2025/NĐ-CP, xây dựng phương pháp đo lường sản lượng điện tiết kiệm trong năm 2026 và báo cáo kết quả tổng thể vào quý 4/2026.

Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phối hợp nghiên cứu cơ chế hạch toán chi phí tiết kiệm điện cho EVN, phát triển thị trường công ty dịch vụ năng lượng (ESCO), nghiên cứu Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm và chốt đầu mối tín dụng ưu đãi, ngân sách hỗ trợ lắp điện mặt trời mái nhà trong tháng 4/2026.

Bộ Xây dựng được giao rà soát quy chuẩn công trình mới, yêu cầu thiết kế “sẵn sàng cho điện mặt trời” và hướng dẫn an toàn phòng cháy chữa cháy.

Bộ Khoa học và Công nghệ có nhiệm vụ nâng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu của thiết bị thêm 5%, xây dựng lộ trình nâng hiệu suất động cơ điện lên mức IE2-IE3, nghiên cứu loại bỏ bóng đèn sợi đốt từ 20W trở lên và bổ sung tiêu chuẩn cho thiết bị, trạm sạc điện.

Đồng thời, các Bộ ngành cũng phải thực hiện nghiêm Chỉ thị 09 ngày 19/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện; phối hợp cùng các cơ quan truyền thông đẩy mạnh tuyên truyền sâu rộng đến người dân.

Tại các địa phương, UBND các tỉnh, thành phố phải khẩn trương ban hành kế hoạch, phân bổ chỉ tiêu tiết kiệm điện đến cấp xã, đẩy mạnh chiếu sáng thông minh và kiểm tra cơ sở tiêu thụ trọng điểm; đơn giản hóa thủ tục hành chính, vận động doanh nghiệp lớn điều chỉnh phụ tải, đồng thời nghiên cứu trình HĐND ban hành chính sách hỗ trợ điện mặt trời mái nhà theo Luật Điện lực 2024 hoàn thành trong tháng 5/2026.

Về phía EVN, Tập đoàn cần đề xuất cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các dự án tiết kiệm điện, cải tạo lưới điện giảm sự cố, vận động khách hàng ký cam kết tiết giảm điện và tạo điều kiện đấu nối tối đa cho các hộ tiêu thụ.

Bộ Công Thương sẽ đóng vai trò đầu mối đôn đốc, tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ nhằm linh hoạt điều hành cung ứng điện thực tế.