Tổng Giám đốc Kafi: Chứng khoán còn thuận lợi, nhưng NĐT không nên cố ‘mua đáy, bán đỉnh’

Trong phần chia sẻ tại Hội nghị Đầu tư 2026: “Dòng chảy mới của tài sản”, ông Trịnh Thanh Cần, Tổng Giám đốc, Thành viên HĐQT Chứng khoán Kafi, cho rằng nhà đầu tư không nên đặt mục tiêu mua đúng đáy, bán đúng đỉnh. Điều quan trọng hơn là nhận diện xu hướng lớn và phân bổ tài sản phù hợp với từng giai đoạn của chu kỳ.

Dựa trên khung tham chiếu chu kỳ kinh tế của Bridgewater Associates, quỹ đầu tư vĩ mô do Ray Dalio sáng lập, Việt Nam được nhìn nhận đang ở giai đoạn phục hồi tiến dần về vùng cao. Đây là môi trường còn thuận lợi cho cổ phiếu, nhưng ranh giới giữa các pha chu kỳ không phải lúc nào cũng rõ ràng.

Theo ông, thị trường luôn có tính “nhìn trước”. Dòng tiền vì vậy có thể chuyển sang nhóm tài sản của giai đoạn kế tiếp ngay cả khi dữ liệu kinh tế hiện tại vẫn chưa phản ánh đầy đủ sự chuyển pha.

Cổ phiếu thuận lợi trong giai đoạn phục hồi

Trong khung nhìn chu kỳ, giai đoạn phục hồi thường đi cùng tăng trưởng cao và lạm phát thấp. Đây là điều kiện thuận lợi cho cổ phiếu khi lãi suất còn thấp, dòng tiền có xu hướng tìm kiếm tăng trưởng và triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện.

Khi nền kinh tế bước sang giai đoạn mở rộng, tăng trưởng vẫn duy trì ở mức cao nhưng áp lực lạm phát bắt đầu tăng. Lãi suất khi đó có xu hướng đi lên, làm tăng chi phí vốn và chi phí đầu vào của doanh nghiệp. Những hoạt động đầu tư kém hiệu quả cũng có thể bị thu hẹp khi điều kiện tài chính không còn thuận lợi như trước.

Nếu tăng trưởng chậm lại trong khi lạm phát vẫn cao, dòng tiền thường quan tâm nhiều hơn đến các tài sản có khả năng bảo toàn giá trị. Trong các pha sau của chu kỳ, vàng, bất động sản, hàng hóa hoặc trái phiếu có thể trở thành những lớp tài sản được chú ý hơn, tùy môi trường vĩ mô.

Điểm mấu chốt là việc phân bổ tài sản không nên chỉ nhìn vào trạng thái hiện tại của nền kinh tế. Khi nhà đầu tư dự báo chu kỳ sắp đổi pha, dòng tiền có thể dịch chuyển sớm sang lớp tài sản của giai đoạn kế tiếp. Vì vậy, cố xác định chính xác đáy hoặc đỉnh của chu kỳ thường không thực tế bằng việc nhận diện xu hướng và giữ kỷ luật phân bổ.

Nâng hạng là chất xúc tác dòng vốn

Bên cạnh yếu tố chu kỳ, câu chuyện nâng hạng thị trường được xem là một chất xúc tác có thể hỗ trợ chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tới.

Trong nhiều năm gần đây, khối ngoại liên tục bán ròng trên thị trường Việt Nam. Việc nâng hạng, nếu diễn ra theo kỳ vọng, có thể tạo thêm dòng vốn đối ứng từ các quỹ mô phỏng chỉ số và các nhà đầu tư theo dõi nhóm thị trường mới nổi.

Kafi ước tính dòng vốn thụ động từ nâng hạng có thể đạt khoảng 1,7 tỷ USD, với thời điểm giải ngân dự kiến chủ yếu từ quý IV và có thể kéo dài sang năm sau. Về dài hạn hơn, tiềm năng dòng vốn lũy kế đến năm 2030 được ước tính khoảng 25 tỷ USD.

Dù vậy, nâng hạng không phải biến số duy nhất quyết định xu hướng thị trường. Lãi suất, lạm phát, triển vọng tăng trưởng và dòng tiền trong nước vẫn là những yếu tố cần theo dõi khi đánh giá cơ hội của cổ phiếu trong giai đoạn tiếp theo.

Kiếm tiền là một chuyện, giữ tài sản là chuyện khác

Tổng Giám đốc Kafi đặt câu chuyện chứng khoán trong một khung rộng hơn: gìn giữ tài sản bền vững. Thông điệp mở đầu là “kiếm tiền là một cuộc chơi, giữ tài sản là một cuộc chơi khác”.

Để minh họa, bài trình bày sử dụng câu chuyện hai gia tộc Vanderbilt và Rockefeller tại Mỹ. Cùng khởi điểm từ những khối tài sản lớn, nhưng kết quả qua nhiều thế hệ lại khác biệt do cách quản trị tài sản không giống nhau. Vanderbilt chia nhỏ tài sản theo thừa kế, mỗi người quản lý theo cách riêng. Rockefeller xây dựng cấu trúc chung như trust, foundation, family office và quản trị tập trung.

Từ đó, ông đúc kết ba lớp trong quá trình gìn giữ tài sản: tạo lập, bảo toàn và nhân lên, sau đó là quản trị và trao truyền. Với nhà đầu tư cá nhân, điều này đồng nghĩa quyết định đầu tư không nên chỉ dừng ở việc chọn tài sản nào có thể tăng giá, mà còn phải tính đến cấu trúc danh mục, thanh khoản, rủi ro và khả năng đi qua nhiều chu kỳ.

Ba trụ cột cho danh mục bền vững

Cuối cùng, ông đưa ra ba trụ cột cho một danh mục bền vững. Trụ cột thứ nhất là tài sản tạo dòng tiền, gồm cổ phiếu cổ tức, trái phiếu và bất động sản cho thuê. Theo Kafi, tỷ suất cổ tức bình quân năm 2025 của nhóm doanh nghiệp cổ tức cao đạt khoảng 10,6%. Nhóm tài sản này tạo nguồn thu định kỳ mà nhà đầu tư không nhất thiết phải bán tài sản gốc.

Trụ cột thứ hai là tài sản bảo toàn giá trị, gồm vàng vật chất, bất động sản và tiền gửi kỳ hạn. Với bất động sản, đây vẫn là kênh được nhiều người Việt Nam sử dụng để lưu giữ tài sản, nhưng hạn chế nằm ở thanh khoản và rủi ro khi dùng đòn bẩy quá lớn.

Trụ cột thứ ba là công cụ phòng ngừa rủi ro, gồm bảo hiểm, quỹ dự phòng và đa dạng tiền tệ. Quỹ dự phòng tài chính giúp nhà đầu tư ứng phó với các biến cố như sức khỏe, mất việc hoặc khi xuất hiện cơ hội đầu tư.

Ba trụ cột này cho thấy nhà đầu tư không cần chọn duy nhất một lớp tài sản. Danh mục bền vững phụ thuộc vào việc cân bằng giữa dòng tiền, bảo toàn giá trị và phòng ngừa rủi ro, đồng thời điều chỉnh theo chu kỳ kinh tế và giai đoạn đời người.

Với cách tiếp cận này, gìn giữ tài sản không đồng nghĩa với né tránh rủi ro. Vấn đề là xây đúng cấu trúc, đọc đúng thời điểm và duy trì kỷ luật để tài sản có thể đi qua nhiều chu kỳ.