Trình Quốc hội dự án Vành đai 5 vùng Thủ đô trên 288 000 tỷ đồng

Sáng ngày 6/8, Chính phủ trình Quốc hội chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 – vùng Thủ đô Hà Nội. Dự án được đề xuất nhằm hoàn thiện hệ thống đường vành đai của Thủ đô, tăng cường kết nối vùng, mở rộng không gian phát triển và đáp ứng nhu cầu vận tải trong giai đoạn tới.

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc sớm đầu tư dự án là cần thiết nhằm hiện thực hóa chủ trương, định hướng của Đảng và các nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị; phát triển hành lang kinh tế gắn với Vành đai 5, kết nối các hành lang Đông – Tây và các trục hướng tâm; đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng, giảm ùn tắc giao thông tại khu vực phát triển năng động nhất cả nước; hoàn thành tuyến Vành đai 5 theo quy hoạch với tầm nhìn dài hạn; mở rộng không gian phát triển, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình của Chính phủ. Ảnh: Media Quốc hội

Theo chủ trương của Chính phủ, dự án có chiều dài khoảng 349 km, đi qua 7 địa phương gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ. Tuyến chính được đầu tư theo tiêu chuẩn cao tốc quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100 – 120 km/h; đường song hành có quy mô tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế 60 – 80 km/h.

Phương án tuyến đã được cả 7 địa phương liên quan thống nhất bằng văn bản. Dự án dự kiến xây dựng các nút giao liên thông, một số đoạn cầu cạn qua địa bàn Ninh Bình và Phú Thọ, đồng thời đầu tư hệ thống giao thông thông minh, trung tâm quản lý điều hành giao thông và các trạm dừng nghỉ đồng bộ, hiện đại.

Phạm vi giải phóng mặt bằng được thực hiện theo toàn bộ quy mô mặt cắt ngang Vành đai 5 với tổng diện tích đất chiếm dụng sơ bộ khoảng 4.011 ha. Chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự kiến khoảng 78.143 tỷ đồng.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, Chính phủ đã nghiên cứu phương án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) và đầu tư công. Kết quả tính toán sơ bộ cho thấy phương án tài chính theo hình thức PPP chưa bảo đảm tính khả thi. Trên cơ sở phân tích ưu, nhược điểm của các hình thức đầu tư, Chính phủ đề xuất trước mắt đầu tư theo hình thức đầu tư công, triển khai thu phí sau khi hoàn thành tương tự dự án cao tốc Bắc – Nam phía Đông; trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ tiếp tục nghiên cứu khả năng đầu tư theo phương thức PPP.

Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án khoảng 288.268 tỷ đồng, trong đó phần tuyến chính cao tốc khoảng 215.192 tỷ đồng sử dụng ngân sách trung ương, còn phần đường song hành khoảng 73.076 tỷ đồng sử dụng vốn ngân sách địa phương. Trong giai đoạn 2026 – 2030, Chính phủ dự kiến bố trí khoảng 59.700 tỷ đồng để chuẩn bị đầu tư toàn tuyến 349 km; đầu tư khoảng 116 km tuyến chính phía Đông từ cầu Thái Hà đến cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn bằng đầu tư công; còn phạm vi, quy mô và thời điểm đầu tư đường song hành sẽ được xác định phù hợp với khả năng cân đối vốn ngân sách địa phương.

Theo dự kiến tiến độ, công tác chuẩn bị đầu tư được thực hiện từ năm 2026, triển khai dự án từ năm 2027, cơ bản hoàn thành công trình vào năm 2030. Các đoạn còn lại sẽ tiếp tục huy động nguồn vốn để ưu tiên đầu tư sớm, phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.

Về tổ chức thực hiện, trên địa bàn mỗi địa phương sẽ chia thành 3 dự án thành phần là bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; xây dựng tuyến chính cao tốc; xây dựng đường song hành. Các công trình cầu lớn qua hai địa phương sẽ được lập thành dự án thành phần riêng.

Để triển khai dự án, Chính phủ đề xuất áp dụng 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc biệt, gồm 8 chính sách đã được Quốc hội cho phép áp dụng tại một số dự án quan trọng trước đây và 2 chính sách mới về công tác bồi thường, hỗ trợ đối với doanh nghiệp bị thu hồi đất sản xuất và thẩm quyền quyết định chuyển đổi hình thức đầu tư.

Hạn chế điều chỉnh vốn trong quá trình thực hiện

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết dự án đáp ứng tiêu chí dự án quan trọng quốc gia theo quy định của Luật Đầu tư công.

Về tổng mức đầu tư, nguồn vốn và khả năng cân đối vốn, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục cập nhật suất vốn đầu tư, đơn giá, chi phí dự phòng và các yếu tố biến động giá nhằm bảo đảm sát thực tế, hạn chế điều chỉnh trong quá trình thực hiện. Đồng thời Ủy ban đề nghị Chính phủ bổ sung, làm rõ nguồn vốn, cơ cấu nguồn vốn, tiến độ bố trí vốn, khả năng cân đối và bố trí vốn của ngân sách trung ương, ngân sách địa phương (nhất là các địa phương dự kiến được giao bố trí số vốn lớn như Hà Nội, Hải Phòng) theo từng giai đoạn và căn cứ chứng minh khả năng cân đối vốn, làm cơ sở đánh giá tính khả thi và xem xét, quyết định.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi. Ảnh: Media Quốc hội

Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ đánh giá kỹ tác động đến kế hoạch đầu tư công trung hạn và nhu cầu vốn cho nhiều dự án quan trọng quốc gia khác được triển khai đồng thời trong cùng giai đoạn; đề nghị bổ sung văn bản cam kết của đủ 7 địa phương có dự án đi qua về khả năng, tiến độ bố trí vốn ngân sách địa phương cho phần đường song hành và công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, báo cáo Quốc hội trước khi thông qua chủ trương đầu tư dự án.

Báo cáo thẩm tra phản ánh, có ý kiến cho rằng, trường hợp chỉ cân đối được 59.700 tỷ đồng trong giai đoạn 2026 – 2030, đề nghị Chính phủ nghiên cứu đầu tư giai đoạn 1 của dự án tương ứng với nguồn vốn và khả năng cân đối vốn, để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả; đồng thời tuân thủ pháp luật về đầu tư công, Quy định số 189-QĐ/TW ngày 08/10/2024 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công và Hướng dẫn số 63-HD/BCĐTW ngày 28/4/2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương về một số nội dung trọng tâm về công tác phòng, chống lãng phí.

Đối với các cơ chế, chính sách đặc thù, cơ quan thẩm tra đề nghị chỉ áp dụng đối với những nội dung thực sự cần thiết, có căn cứ pháp lý và thực tiễn rõ ràng, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, công khai, minh bạch và gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán để phòng, chống tham nhũng, thất thoát, lãng phí và tiêu cực.