VCCI kiến nghị xử lý loạt vướng mắc về đất đai, môi trường, khoáng sản, vật liệu trong quý III

Sáng 12/8, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về tình hình xử lý kiến nghị, khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp trong lĩnh vực đất đai, môi trường, khai thác khoáng sản và nguồn vật liệu, theo Cổng TTĐT Chính phủ. 

Theo rà soát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp và hiệp hội ngành nghề tập trung trong 4 lĩnh vực: Đất đai, môi trường, khai thác khoáng sản và nguồn vật liệu.

VCCI nhận thấy các vướng mắc trong 4 lĩnh vực trên tập trung vào 5 nhóm nguyên nhân mang tính hệ thống: Thứ nhất là độ trễ và tính hai chiều của lệch pha định giá đất; thứ hai là sự tách rời giữa nghĩa vụ tài chính pháp lý và khả năng thụ hưởng quyền sử dụng đất trên thực địa; thứ ba là rủi ro pháp lý hồi tố đối với các quyết định hành chính đã ban hành hợp pháp; thứ tư là thiếu vắng tiêu chí định lượng và đầu mối kết luận trong thủ tục môi trường và quy hoạch; thứ năm là tư duy quản lý chất thải theo hướng loại bỏ thay vì tuần hoàn.

Theo VCCI, việc xác định đúng nguyên nhân gốc rễ có ý nghĩa quan trọng, bởi nếu chỉ xử lý từng vụ việc riêng lẻ, cùng một loại vướng mắc có thể tiếp tục phát sinh tại doanh nghiệp và địa phương khác.

Từ những phân tích, VCCI kiến nghị phân nhóm theo phương thức và thẩm quyền xử lý. Cụ thể, nhóm thứ nhất là các nội dung có thể xử lý ngay trong quý III/2026 thông qua hướng dẫn, chỉ đạo hoặc giải quyết thủ tục thuộc thẩm quyền của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) mà không cần sửa đổi luật.

Nhóm thứ hai là các nội dung cần sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật để hoàn thành trong quý IV/2026.

Nhóm thứ ba là các nội dung cần có cơ chế tổng thể để xử lý các dự án còn tồn đọng, chưa có chính sách tháo gỡ, nhất là các dự án đang vướng mắc về đất đai.

Về kiến nghị cụ thể, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam, Nguyễn Hoài Nam đề xuất nghiên cứu kéo dài thời hạn sử dụng đất đối với các dự án đầu tư lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản.

Nguyên nhân là nhiều diện tích đất nuôi trồng thủy sản được doanh nghiệp đầu tư, thuê hoặc nhận chuyển nhượng nhưng thời hạn sử dụng chỉ 20 năm, trong khi hạ tầng và nguồn vốn đầu tư rất lớn, đến khi hết hạn có trường hợp phải đấu thầu, đấu giá lại thay vì được gia hạn, ông Nam cho biết.

Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam Đặng Hồng Anh, đề nghị nghiên cứu cơ chế một đầu mối tiếp nhận và liên thông hồ sơ đối với các thủ tục đầu tư, xây dựng, đất đai, thay vì doanh nghiệp phải làm việc với nhiều sở, ngành. 

Phó Chủ tịch Hiệp hội Đại lý, Môi giới và Dịch vụ Hàng hải Việt Nam Ngô Khắc Lễ kiến nghị rà soát các quy hoạch và bố trí các khu vực tiếp nhận nạo vét dùng chung do Nhà nước quản lý thống nhất.

‘Không chỉ trả lời mà phải tìm cách giải quyết’

Nhấn mạnh tinh thần “không chỉ trả lời mà phải tìm cách giải quyết để doanh nghiệp làm được”, Phó Thủ tướng yêu cầu những vấn đề có thể giải quyết ngay thì phải trả lời ngay; những nội dung cần hướng dẫn thì hướng dẫn cụ thể cho địa phương để thống nhất cách thực hiện; những vấn đề vướng mắc về cơ chế, chính sách thì phải sửa nghị định, thông tư hoặc luật.

Cụ thể, nhóm 1 gồm những vấn đề đã có đầy đủ căn cứ pháp lý, có thể hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện ngay.

Nhóm 2 gồm những vấn đề pháp luật đã quy định nhưng cách hiểu, cách thực hiện giữa các cơ quan, địa phương chưa thống nhất, Bộ có trách nhiệm hướng dẫn hoặc đề nghị các bộ liên quan hướng dẫn.

Nhóm 3 gồm những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung chính sách, tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc văn bản quy phạm pháp luật, được đưa vào chương trình xây dựng, sửa đổi văn bản pháp luật.

Nhóm 4 gồm những vấn đề liên ngành, cần xác định rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp để trình Chính phủ xem xét.

Phó Thủ tướng yêu cầu ngay trong tháng 8/2026 tiếp tục tổ chức cuộc làm việc để phân loại, xử lý cụ thể các kiến nghị. Những vấn đề đã rõ phải trả lời rõ ràng, khẳng định cụ thể việc có thể hay không thể giải quyết; những vấn đề cần hướng dẫn thì phải hướng dẫn; những nội dung còn vướng mắc thì phải xử lý, sửa đổi.

Trong lĩnh vực đất đai, các vấn đề liên quan đến đơn giá đất, bảng giá đất, hệ số điều chỉnh, tiền thuê đất, cưỡng chế thuế, quy hoạch… cần được rà soát, xử lý. Trong lĩnh vực môi trường, cần tập trung tháo gỡ các vướng mắc về tham vấn cộng đồng, thủ tục nạo vét, duy tu luồng lạch cảng biển, ký quỹ nhập khẩu phế liệu, kinh tế tuần hoàn, sản xuất và tái chế.

Cho biết, tới đây sẽ sửa đổi các luật có liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, trong đó có Luật Đất đai, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ NN&MT cần tiếp thu đầy đủ các ý kiến của hiệp hội, doanh nghiệp tại cuộc họp, nhất là những vấn đề liên quan đến đất đai, để nghiên cứu, cập nhật vào quá trình sửa đổi Luật Đất đai hoặc các nghị định hướng dẫn.

Bộ NN&MT nhận diện rõ những bất cập để nghiên cứu sửa đổi trong Luật Bảo vệ môi trường, nhất là các vấn đề về kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, đánh giá tác động môi trường và các quy định, hướng dẫn liên quan; khi sửa đổi, bổ sung chính sách phải bảo đảm yêu cầu dễ hiểu, dễ làm, dễ thực hiện, Phó Thủ tướng chỉ đạo.