Phó thủ tướng: Xử lý đến cùng vướng mắc, không đẩy doanh nghiệp đi vòng

Ngày 8/8, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng làm việc với các bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp về tháo gỡ trong lĩnh vực thuế, hải quan.

Tại cuộc họp, Phó thủ tướng chỉ ra tình trạng cùng một quy định nhưng cách hiểu, áp dụng khác nhau. Doanh nghiệp có lúc phải cung cấp lại thông tin cơ quan Nhà nước đã có, một số hồ sơ xử lý kéo dài. Phối hợp giữa thuế, hải quan và kiểm tra chuyên ngành cũng chưa liền mạch, trong khi vẫn có phản ánh về việc yêu cầu bổ sung hồ sơ ngoài quy định.

Theo Phó thủ tướng, trọng tâm hiện nay không còn chỉ là ban hành thêm chính sách mà phải bảo đảm thực thi thống nhất và xử lý đến cùng các vướng mắc.

Ông yêu cầu việc giải quyết kiến nghị phải đúng pháp luật, thẩm quyền và thống nhất. Một thông tin chỉ được yêu cầu doanh nghiệp cung cấp một lần, cơ quan Nhà nước phải chủ động khai thác và chia sẻ dữ liệu. Cơ quan quản lý cũng phải tăng quản lý theo rủi ro, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm với doanh nghiệp tuân thủ tốt. Mọi kiến nghị phải xác định rõ người, việc, thời hạn, trách nhiệm và kết quả.

“Cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm phối hợp xử lý đến cùng, không đẩy doanh nghiệp đi vòng”, ông Thắng nói.

Thực tế, thuế, hải quan là những lĩnh vực tác động trực tiếp tới chi phí, dòng tiền và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Thời gian qua, Chính phủ nhiều lần chỉ đạo tháo gỡ, đặc biệt về thể chế, cải cách hành chính, chuyển đổi số và quản lý rủi ro.

Tuy nhiên, Phó thủ tướng nhìn nhận doanh nghiệp vẫn phản ánh nhiều vướng mắc liên quan đến VAT, hoàn thuế, hóa đơn điện tử, thuế thu nhập doanh nghiệp, chính sách với doanh nghiệp chế xuất, doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh và nhà thầu nước ngoài. Trong lĩnh vực hải quan, các kiến nghị tập trung vào thủ tục, kiểm tra chuyên ngành, phân loại hàng hóa, mã số, xác định trị giá hải quan và thời gian thông quan.

Ở khía cạnh này, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết doanh nghiệp quan tâm tới tính chắc chắn của nghĩa vụ thuế, hải quan, đặc biệt là nguy cơ các nghĩa vụ đã được xác nhận, hoàn thành có thể bị xác định lại sau nhiều năm.

Theo đại diện VCCI, cách hiểu và áp dụng chính sách giữa các cơ quan, địa phương và lĩnh vực quản lý còn chưa thống nhất. Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm chưa đồng bộ, trong khi ranh giới giữa vi phạm và rủi ro khách quan chưa được phân định rõ. Do đó, tổ chức này cho rằng cải cách cần chuyển từ giảm số lượng thủ tục sang tăng tính ổn định, thống nhất và khả năng dự báo của chính sách. Quản lý dựa trên rủi ro cũng cần được tăng cường để bảo vệ những doanh nghiệp tuân thủ tốt.

Đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) kiến nghị đẩy nhanh hoàn VAT với doanh nghiệp tuân thủ tốt, tăng quản lý rủi ro và đơn giản hóa quy trình hoàn thuế điện tử. Hiệp hội cũng đề nghị không thu VAT với hàng hóa tái nhập, tái xuất, rà soát chính sách thuế thu nhập cá nhân để hỗ trợ doanh nghiệp thu hút lao động.

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) Bruno Jaspaert cho rằng bên cạnh hạ tầng và năng lượng, khuôn khổ pháp lý minh bạch, đơn giản, dễ thực hiện là yếu tố quan trọng để nâng sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam.

EuroCham đề nghị có cơ chế chuyển tiếp rõ ràng, thống nhất khi thay đổi chính sách ưu đãi thuế ở cả Trung ương và địa phương. Đồng thời, họ kiến nghị xây dựng cơ chế khuyến khích chung với các khu công nghiệp sinh thái nhằm thúc đẩy đầu tư xanh.

Đại diện Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AmCham) kiến nghị tiếp tục giảm thuế VAT, đồng thời cân nhắc lộ trình áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt phù hợp để hỗ trợ phục hồi sản xuất, kích thích tiêu dùng.

Trong khi đó, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho rằng chi phí tuân thủ vẫn là khó khăn với doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh. Nhóm này hạn chế về công nghệ và thường phải thuê dịch vụ để thực hiện thủ tục thuế, làm tăng chi phí hoạt động.

Theo Bộ Tài chính, 7 tháng đầu năm, Chính phủ miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và tiền thuê đất khoảng 173.600 tỷ đồng, nhằm cải thiện dòng tiền và giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp. Chi phí tuân thủ trong lĩnh vực thuế giảm khoảng 51% so với năm 2024, tương đương 4.400 tỷ đồng. Dịch vụ thuế điện tử, dịch vụ công trực tuyến toàn trình, VNeID và hóa đơn điện tử cũng được mở rộng.

Tổng hợp của VCCI cho thấy cộng đồng doanh nghiệp có 53 kiến nghị thuộc 10 nhóm vấn đề. Bộ Tài chính xác định 15 kiến nghị liên quan trực tiếp tới thuế, hải quan và tiếp cận tín dụng thuộc phạm vi quản lý. Bộ này cho biết hầu hết đã được hướng dẫn, giải đáp hoặc tiếp thu trong quá trình hoàn thiện chính sách.

Ngoài ra, Bộ Tài chính đang tổng hợp thêm 43 kiến nghị của doanh nghiệp, hiệp hội và các bộ, ngành liên quan đến thuế, hải quan để tiếp tục xử lý.

Với những phản ánh của doanh nghiệp, theo Phó thủ tướng, bước đầu cho thấy rất chính đáng, phần lớn xuất phát từ tổ chức thực hiện, cách hiểu và áp dụng luật chưa thống nhất giữa các cơ quan liên quan.

“Tinh thần xuyên suốt của Chính phủ là lắng nghe, đồng hành và tháo gỡ thực chất, không để những vướng mắc trong quá trình thực thi làm ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp”, Phó thủ tướng nói.

Theo đó, ông giao Bộ Tài chính phối hợp với VCCI cùng các hiệp hội tiếp tục rà soát các kiến nghị của doanh nghiệp. Mỗi kiến nghị phải được phân loại nhóm, xác định cơ quan chủ trì, phối hợp, kết quả đầu ra và ngày hoàn thành.

Với các vấn đề thuộc thẩm quyền, Bộ Tài chính phải khẩn trương xử lý hoặc hướng dẫn trước 31/8, không để doanh nghiệp phải hỏi lại nhiều lần. Các nhóm được phản ánh nhiều gồm hoàn VAT, hóa đơn điện tử, chi phí được trừ, ưu đãi thuế và giao dịch liên kết.

Bộ này cũng được yêu cầu rà soát các hồ sơ tồn đọng, công khai trường hợp đủ điều kiện, cần bổ sung và lý do. Việc hoàn VAT tự động dựa trên quản lý rủi ro cần được nghiên cứu triển khai sớm ngay trong năm nay.

Với lĩnh vực hải quan, cơ quan quản lý phải rà soát các quy định, xác định văn bản cần sửa, đơn vị chủ trì, cấp trình và tiến độ. Kết quả xử lý bước đầu phải được báo cáo Thủ tướng, Phó thủ tướng trước 31/8.

Phó thủ tướng cũng yêu cầu các bộ ngành phải phối hợp theo cơ chế một cửa – đầu mối – thời hạn. Trong 3 ngày làm việc, các bên phải cử đầu mối xử lý khi nhận đề nghị phối hợp của Bộ Tài chính, sau đó có ý kiến trong 7 ngày làm việc. Hết thời hạn mà còn ý kiến khác nhau, cơ quan chủ trì tổng hợp ngay phương án, báo cáo cấp có thẩm quyền trong 5 ngày làm việc tiếp.

Cơ quan thuế, hải quan và các địa phương được yêu cầu không bổ sung thành phần hồ sơ, điều kiện, thủ tục ngoài quy định, đồng thời không được bắt doanh nghiệp cung cấp lại dữ liệu Nhà nước đã có. Các đơn vị phải công khai đầu mối, tiến độ và lý do nếu hồ sơ chậm xử lý. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra né tránh, đùn đẩy, nhũng nhiễu. Những phản ánh lặp lại về cùng một cán bộ, đơn vị hoặc thủ tục phải được kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý.

“Chính phủ nhất quán quan điểm hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ ở chính sách mà phải thể hiện bằng từng hồ sơ được giải quyết đúng hạn, từng thủ tục được rút ngắn và từng chi phí được cắt giảm”, Phó thủ tướng nói. Ông giao Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính hoàn thiện thông báo kết luận trong hai ngày làm việc, theo dõi tiến độ từng nhiệm vụ và báo cáo kết quả tại phiên họp Chính phủ thường kỳ hàng tháng cho đến khi các kiến nghị được xử lý dứt điểm.