Ba bệ phóng đưa doanh nghiệp hỗ trợ Việt Nam tiến vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Ngày 10/4, tại Hà Nội, trong khuôn khổ hội chợ Vietnam Expo 2026 diễn ra tọa đàm “Kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu: Cơ hội và lộ trình hành động cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam”, do Trung tâm Hỗ trợ Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ (VCCI) phối hợp cùng Công ty Vinexad tổ chức.

Phát biểu tại sự kiện, bà Trần Thị Thanh Tâm, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ (VCCI) nhận định, Việt Nam đang đứng trước thời điểm mang tính bước ngoặt để bứt phá trong chuỗi giá trị toàn cầu. Dẫn chứng bằng các số liệu vĩ mô, đại diện VCCI cho biết tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong năm 2025 đã đạt trên 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm trước. Trong đó, khu vực FDI đóng vai trò chủ đạo khi chiếm tới khoảng 73% tổng kim ngạch.

Tuy nhiên, bà Tâm cũng chỉ ra, sự áp đảo của khối ngoại đã làm lộ rõ một điểm nghẽn nội tại: tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành công nghiệp chủ lực của Việt Nam vẫn quanh quẩn ở mức khiêm tốn từ 10 – 20%.

“Con số này phản ánh một thực tế khắc nghiệt rằng dù Việt Nam đã trở thành một cứ điểm sản xuất quan trọng, phần giá trị gia tăng giữ lại trong nước vẫn còn rất hạn chế,” bà Tâm nói và cho biết, để biến dư địa này thành lợi nhuận, cộng đồng doanh nghiệp trong nước đang phải đối mặt với áp lực kép từ việc tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe và sự thiếu hụt các bộ hồ sơ năng lực đạt chuẩn để kết nối với những nhà mua hàng lớn.

Nhìn nhận từ góc độ thực tiễn của một đơn vị đã “thử lửa” thành công, ông Trần Đức Tùng, Phó giám đốc CTCP Công nghệ Thế hệ mới Hanel PT chia sẻ kinh nghiệm hành trình 26 năm vươn ra biển lớn. Hiện tại, với gần 100% sản phẩm linh kiện điện tử được xuất khẩu trực tiếp cho các tập đoàn quốc tế, đại diện Hanel PT cho rằng các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đang thiếu sót khi chỉ tập trung năng cao năng lực kỹ thuật và giá thành sản phẩm; trong khi đó, các nhà mua hàng toàn cầu lại đánh giá đối tác dựa trên một lộ trình giá trị toàn diện.

Ông Tùng chỉ ra ba bệ đỡ cốt lõi mà doanh nghiệp cần xây dựng để lọt vào “mắt xanh” của khối FDI. Trước hết là nền tảng giá trị cốt lõi, bao gồm văn hóa doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh và cam kết phát triển bền vững (ESG). Đây là “tấm vé” đầu tiên tạo dựng niềm tin trong bối cảnh xu hướng sản xuất xanh đang bao trùm toàn cầu. Tiếp nối nền tảng đó là một hệ thống vận hành minh bạch, đòi hỏi doanh nghiệp phải đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng hệ thống quản trị hiện đại (ERP) và công nghệ truy xuất nguồn gốc nhằm tối ưu hóa quy trình.

Khi hai yếu tố trên đã vững, năng lực sản xuất thực tế với chất lượng cao, chi phí cạnh tranh và khả năng giao hàng đúng hạn mới trở thành đòn bẩy quyết định cho doanh nghiệp.

Theo đại diện Hanel PT, thực tế thị trường cho thấy, quy trình “chọn mặt gửi vàng” của các tập đoàn FDI là một cuộc đua đường trường, thường kéo dài từ 6 tháng đến 3 năm với nhiều vòng kiểm định khắt khe. Điều này đòi hỏi các nhà cung ứng nội địa phải gạt bỏ tư duy lợi ích ngắn hạn để theo đuổi chiến lược đầu tư công nghệ, cải tiến quy trình và kiểm soát phát thải một cách kiên trì.

Chia sẻ thêm với Mekong ASEAN về giải pháp ứng phó của doanh nghiệp trước những biến động khó lường của chuỗi logistics toàn cầu, ông Trần Đức Tùng, Phó Giám đốc Hanel PT cho rằng “chìa khóa” để không bị đứt gãy sản xuất nằm ở mô hình quản trị minh bạch và năng lực cải tiến liên tục.

Lãnh đạo Hanel PT đưa ra lời khuyên: “Đừng đợi đến khi chuỗi đứt gãy mới tìm cách vá víu. Doanh nghiệp cần chủ động thiết lập mạng lưới cung ứng với tư duy không chỉ làm tốt mà phải làm đúng chuẩn mực toàn cầu, ứng dụng triệt để công nghệ để dự báo và kiểm soát rủi ro thay vì chỉ tìm các giải pháp đối phó ngắn hạn”.