Chủ tịch Hội VASEAN Lan tỏa giá trị kết nối thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp thịnh vượng

Trong cuộc trao đổi nhân dịp đầu năm mới Bính Ngọ 2026 với Mekong ASEAN, Chủ tịch Hội VASEAN Bùi Tất Thắng nhìn nhận, năm 2025, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN)nhìn chung được xem là khu vực kinh tế có sự phục hồi mạnh mẽ sau những khó khăn do đại dịch Covid-19 gây ra trước đó.

Tăng trưởng kinh tế của ASEAN năm 2025 ước đạt 4,8%. Mặc dù thị trường thế giới có nhiều biến động theo hướng không thuận lợi, nhưng hoạt động thương mại, đầu tư trong nội khối và giữa ASEAN với các đối tác thương mại lớn vẫn tiếp tục ổn định, đạt được kết quả tốt.

Tuy nhiên, sự phân hóa giữa các nền kinh tế thành viên ASEAN ngày càng thể hiện rõ. Theo Khảo sát Tâm lý Người tiêu dùng ASEAN (ACSS) năm 2025 của Ngân hàng UOB, Việt Nam dẫn đầu khu vực về mức độ lạc quan khi sản xuất phục vụ xuất khẩu, cùng với niềm tin tiêu dùng nội địa được củng cố.

Ngược lại, các nền kinh tế có độ mở rất cao như Singapore, hay phụ thuộc lớn vào du lịch như Thái Lan, lại tỏ ra thận trọng hơn trước các biến động bên ngoài. Tại Singapore, sự nhạy cảm với các cú sốc toàn cầu và chi phí sinh hoạt tăng cao đã khiến niềm tin người tiêu dùng suy giảm nhẹ.

Một điểm thay đổi đáng kể trong năm 2025 là nhận thức về rủi ro của ASEAN. Theo khảo sát của Viện ISEAS–Yusof Ishak, Singapore, lần đầu tiên biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan được xếp là rủi ro chiến lược hàng đầu của khu vực, vượt qua cả các lo ngại an ninh truyền thống.

Người dân tại một số quốc gia vừa hứng chịu các đợt lũ lụt diện rộng trong những tháng cuối năm 2025, như Việt Nam và Indonesia, đã bắt đầu cảm nhận trực tiếp tác động của thiên tai lên giá lương thực và năng lượng. Điều này buộc các chính phủ ASEAN phải lồng ghép năng lực thích ứng khí hậu vào chiến lược tăng trưởng cốt lõi. Chuyển đổi sang nền kinh tế xanh không còn là lựa chọn mang tính dài hạn, mà đang trở thành tiêu chuẩn mới để duy trì năng lực cạnh tranh quốc tế.

Về đối ngoại, năm 2025, ASEAN đã kết nạp Timor Leste là thành viên thứ 11, khẳng định tinh thần một ASEAN đoàn kết với Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, phát triển bền vững, có khả năng thích ứng cao và lấy người dân làm trọng tâm phát triển.

Kế thừa nền tảng ổn định và phục hồi của năm qua, bước sang năm 2026, PGS. TS Bùi Tất Thắng đánh giá, quan hệ thương mại và đầu tư của khu vực ASEAN định hình bởi những xu hướng nổi bật, bao gồm: Sự đứt đoạn của các chuỗi cung ứng trước đây sẽ được kết nối lại ổn định hơn và khu vực này có thể là một trong những nơi cung ứng sản xuất ổn định cho thị trường thế giới.

Các sản phẩm công nghệ mới như AI, internet, năng lượng tái tạo, ô tô điện… và nhất là quá trình số hóa nhanh chóng ở tất cả các lĩnh vực kinh tế, xã hội sẽ thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động đầu tư, buôn bán, giao dịch của khu vực ASEAN.

ASEAN có một thị trường rộng lớn và đa dạng với gần 700 triệu dân và tầng lớp trung lưu tăng nhanh, tạo sức hấp dẫn cho đầu tư và cung ứng thương mại.

Khu vực ASEAN đang xây dựng khung thể chế thương mại và đầu tư ngày càng cải thiện, rộng mở, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thông qua các hiệp định thương mại tự do (AFTA), cơ chế tự chứng nhận xuất xứ, số hóa thủ tục, thúc đẩy thương mại nội khối và hợp tác với các đối tác lớn.

“Chính những yếu tố này có ý nghĩa rất quan trọng định hình giai đoạn tăng trưởng mới của kinh tế khu vực ASEAN,” Chủ tịch Hội phát triển hợp tác kinh tế Việt Nam – ASEAN nhận định.

PGS. TS Bùi Tất Thắng nhận định, năm 2025, Việt Nam nổi lên như một trong những thành viên năng động và có ảnh hưởng ngày càng rõ nét trong ASEAN năm 2025. Với mức tăng trưởng dự báo khoảng 8%, Việt Nam vẫn giữ được mức tăng trưởng cao trong khu vực. Quy mô kinh tế ước đạt 514 tỷ USD, xếp thứ 32 thế giới và quy mô xuất nhập khẩu đạt 930 tỷ USD, kinh tế Việt Nam được xem là nền kinh tế cởi mở và năng động, đóng góp quan trọng vào thành công chung của cộng đồng kinh tế ASEAN.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2025 của Việt Nam tăng 8,02% so với cùng kỳ năm trước, mức cao thứ hai trong giai đoạn 2011-2025, dự kiến dẫn đầu khu vực ASEAN-6.

Với các chủ trương đổi mới mạnh mẽ thể chế kinh tế, đẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế số và xã hội số, kinh tế xanh, nỗ lực phấn đấu cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10%/năm trở lên cho thời kỳ 2026-2030 và đến năm 2030, quy mô kinh tế lọt vào Top 30 thế giới, rõ ràng trong dòng chảy chung của kinh tế khu vực, Việt Nam đã trở thành địa chỉ ngày càng thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư.

Mặt khác, sự thông thoáng và hấp dẫn của môi trường thể chế vĩ mô vừa tạo điều kiện, lại vừa thúc bách các doanh nghiệp Việt Nam phải đẩy nhanh việc chuẩn bị hành trang để nhanh chân giành lấy lợi thế cạnh tranh ở thị trường trong nước cũng như vươn ra thị trường thế giới, trong đó có thị trường mới nổi và nhiều tiềm năng của khu vực ASEAN.

Cũng theo PGS. TS Bùi Tất Thắng, để phát huy tối đa tiềm năng này, Việt Nam cần chuyển mình từ một quốc gia tiếp nhận vốn đơn thuần thành một đối tác chiến lược, chủ động tạo ra giá trị. Đặc biệt, thành công của chiến lược FDI không chỉ được đo bằng lượng vốn thu hút, mà quan trọng hơn là hiệu quả mà dòng vốn đó mang lại, qua việc nâng cao năng lực ngành, phát triển cộng đồng, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của khu vực.

Đồng thời, tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư từ ASEAN với tư cách là các đối tác hợp tác kinh doanh, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng sạch, logistics… thông qua việc đẩy mạnh đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), đào tạo nhân lực, áp dụng công nghệ số, cải thiện năng lực quản trị doanh nghiệp và tăng cường liên kết, hợp tác kinh doanh.

Trong luồng không khí hứng khởi đó, năm 2026, Hội phát triển hợp tác kinh tế Việt Nam – ASEAN (VASEAN) xác định sẽ đẩy mạnh các hoạt động kết nối với các hội ngành nghề trong nước và khu vực trong khuôn khổ “đối ngoại nhân dân”, cung cấp thông tin cần thiết về các chính sách mới, về thị trường trong và ngoài nước để góp phần hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa tăng cường các hoạt động kinh doanh, giao thương với các nước trong khu vực.

VASEAN sẽ tăng cường hơn nữa quan hệ với các tổ chức quốc tế trong và ngoài khu vực; gia nhập các tổ chức quốc tế tương ứng và kết nạp các tổ chức quốc tế vào Hội; Hợp tác chặt chẽ với Đại sứ các nước ASEAN tại Việt Nam và Đại sứ quán Việt Nam ở các nước ASEAN.

Đồng thời, Hội cũng đặt mục tiêu, thông qua các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ như tổ chức các diễn đàn, hội thảo, hội nghị từ đó tập hợp các ý kiến góp ý với cơ chế, chính sách của Nhà nước, tạo luồng đối thoại chính sách sôi nổi giữa doanh nghiệp – các nhà hoạch định chính sách trong nước và khu vực.

“Trong bối cảnh kinh tế tư nhân ngày càng đóng vai trò động lực của nền kinh tế, VASEAN có thêm cơ hội để phát huy vai trò hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy kết nối khu vực. Trong ngắn hạn 3–5 năm tới, đây sẽ là thời cơ rất tốt để Hội mở rộng ảnh hưởng và hoạt động thực chất hơn,” Chủ tịch Hội phát triển hợp tác kinh tế Việt Nam – ASEAN kỳ vọng.