Người xây nhà 'đau đầu' vì giá vật liệu xây dựng, nhân công tăng lại còn khan hiếm

Trong nội dung báo cáo Bộ Xây dựng vừa gửi Thủ tướng về tác động của biến động giá xăng dầu tới hoạt động đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết, xung đột quân sự tại Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, đẩy giá xăng dầu tăng nhanh. Điều này kéo theo chi phí sản xuất, vận chuyển vật liệu xây dựng và chi phí vận hành máy thi công đồng loạt tăng.

Bộ cũng nhận định giá vật liệu xây dựng vẫn có xu hướng tiếp tục tăng trong thời gian tới nếu giá nhiên liệu chưa hạ nhiệt. Theo ước tính, với mức biến động giá hiện nay, dự toán xây dựng các công trình tăng từ 1,91 – 8,09% tùy loại công trình so với tháng 2/2026.

Những biến động này không chỉ tác động trực tiếp đến các công trình hạ tầng trọng điểm mà việc khan hiếm trên thị trường vật liệu xây dựng còn đang tác động đến cả người xây nhà lẫn doanh nghiệp kinh doanh vật liệu xây dựng trên cả nước.

Gia đình ông Nguyễn Công Kế, tại phường Tây Mỗ, đang đầu tư xây dựng một chung cư mini quy mô 6 tầng trên diện tích khoảng 120m²/sàn. Theo thiết kế, mỗi tầng được chia thành 4 phòng khép kín để cho thuê. Công trình hiện đã hoàn thành phần thô và đang bước vào giai đoạn hoàn thiện.

Ở giai đoạn hiện nay, gia đình tập trung lựa chọn vật liệu hoàn thiện như gạch ốp lát, thiết bị nhà vệ sinh và các hạng mục nội thất cơ bản với tiêu chí phù hợp không gian sống, bảo đảm tính thẩm mỹ và tiện nghi cho người thuê sau này. Tuy nhiên, điều khiến gia đình ông lo lắng nhất là chi phí xây dựng tăng mạnh so với thời điểm bắt đầu thi công.

Theo ông Kế, giá vật liệu xây dựng hiện nay đã tăng khoảng 25-40% so với năm ngoái, đặc biệt ở nhóm vật liệu hoàn thiện. Theo tính toán ban đầu, chi phí khoảng 7,5 triệu đồng/m² sàn, nhưng đến nay đã tăng lên khoảng 8 triệu đồng/m². Với tổng diện tích xây dựng khoảng 700m² sàn thì số tiền phát sinh là khá lớn.

“Ban đầu tôi tính toán tổng vốn đầu tư cho công trình khoảng 4,8 tỷ đồng, nhưng đến nay đã tăng lên khoảng 5,2 – 5,3 tỷ đồng và có thể còn tiếp tục tăng khi hoàn thiện toàn bộ công trình để đưa vào khai thác”, ông cho biết.

Hiện, gia đình đang phải tính toán lại phương án tài chính và cân nhắc rất kỹ giữa việc tiếp tục triển khai hay tạm dừng để chờ thị trường ổn định hơn, ông Kế chia sẻ.

Giá VLXD tăng vì nhiều yếu tố

Còn theo ông Phạm Hưng Giang, đại diện Công ty TNHH Lan Trường, phường Đại Mỗ, áp lực lớn nhất hiện nay đối với doanh nghiệp vật liệu xây dựng đến từ chi phí logistics và vận chuyển tăng mạnh. Doanh nghiệp của ông hiện cung cấp nhiều mặt hàng phục vụ ngành nội thất và xây dựng, trong đó có các sản phẩm nhập khẩu nên chịu tác động rõ rệt từ biến động giá nhiên liệu.

“Chi phí logistics tăng gần 40%, còn vận chuyển nội địa tăng khoảng 30%, nên doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh giá bán để bù chi phí”, ông Giang cho biết.

Tuy nhiên, dù doanh nghiệp mới chỉ điều chỉnh giá khoảng 15 – 20%, nhiều khách hàng đã bắt đầu cân nhắc kỹ hơn về kế hoạch xây dựng do tổng chi phí bị đội lên đáng kể so với dự toán ban đầu. Một số khách hàng giảm quy mô đầu tư, chia nhỏ tiến độ mua vật liệu hoặc tạm lùi kế hoạch xây dựng để chờ thị trường ổn định hơn.

“Doanh nghiệp hiện vừa phải thích ứng với áp lực chi phí đầu vào tăng, vừa phải cố gắng giữ giá ở mức phù hợp để tránh ảnh hưởng thêm đến sức mua của thị trường”, ông Giang chia sẻ.

Tính đến ngày 31/3, giá thành sản xuất và vận chuyển của hầu hết vật liệu xây dựng đều tăng so với tháng trước đó. Trong đó, xi măng tăng khoảng 7,2%; thép tăng 2,2%; gạch lát tăng khoảng 4,8%; các loại cát, đá, gạch xây tăng từ 13,5 – 23,3%.

Mặc dù tăng giá, tuy nhiên các đại lý phân phối cũng không hề được hưởng lợi. Bà Nguyễn Thị Thảo, chủ cửa hàng gạch ốp lát Thảo Nguyên, cho biết thị trường vật liệu xây dựng đầu năm nay khá trầm lắng so với những năm trước khi lượng khách đến tham khảo và đặt mua vật liệu giảm rõ rệt. Hiện chủ yếu là các công trình đã triển khai từ năm ngoái tiếp tục hoàn thiện, còn công trình mới chưa nhiều.

“Cùng kỳ các năm trước, mỗi đợt cửa hàng có thể nhập vài nghìn mét gạch ốp lát, nhưng hiện nay lượng nhập đã giảm đáng kể, chỉ còn vài kệ hàng với quy mô khoảng 100 – 200m² gạch mỗi kệ. Với nhóm thiết bị vệ sinh, lượng nhập cũng giảm để hạn chế tồn kho và áp lực vốn”.

Theo bà, nguyên nhân chủ yếu là do giá vật liệu xây dựng và chi phí vận chuyển cùng tăng mạnh trong thời gian qua. Giá xăng dầu leo thang đã kéo theo mặt bằng giá nhiều loại vật liệu tăng lên, khiến người dân phải cân nhắc kỹ hơn trước khi quyết định xây dựng hoặc hoàn thiện nhà ở.

“Khi giá cả tăng lên thì nhu cầu của người dân giảm xuống, nên các đơn vị kinh doanh như chúng tôi cũng phải cân nhắc rất nhiều khi nhập hàng về kho, chủ yếu nhập cầm chừng để theo dõi thị trường”, bà Thảo cho biết.

Bà kỳ vọng sẽ có thêm các chính sách hỗ trợ về giá cả, thuế và vận tải để giúp thị trường ổn định hơn. “Khi giá cả ổn định thì người dân cũng yên tâm xây dựng hơn, từ đó nhu cầu thị trường sẽ cải thiện và hoạt động kinh doanh cũng thuận lợi hơn”, bà chia sẻ.

Thiếu nhân công ngành xây dựng

Đó là chưa kể tình trạng thiếu nhân công nghiêm trọng, nhiều chủ đầu tư, nhà thầu không tìm được công nhân, ảnh hưởng đến tiến độ dự án. Mới đây, Vincons đã đưa ra thông báo tuyển thợ cho Dự án Làng Vân – Đà Nẵng với mức thu nhập rất hấp dẫn lên tới hơn 30 triệu đồng.

Theo nội dung chi tiết từ thông báo, VinCons đưa ra mức thu nhập phân tầng rõ ràng theo tay nghề và vị trí. Cụ thể, vị trí Tổ trưởng được chia làm 2 bậc với mức thu nhập dao động từ 32 đến 41 triệu đồng/tháng.

Đối với nhóm thợ tay nghề, mức lương cũng có sự phân hóa mạnh: Nhóm 2 (gồm thợ trát ngoài, thạch cao, ốp lát) có mức thu nhập vượt trội từ 19 đến 33 triệu đồng/tháng; trong khi Nhóm 1 (cốt thép, cốp pha, bê tông, xây…) dao động từ 16 đến 27 triệu đồng/tháng. Ngay cả lao động phổ thông (thợ phụ) cũng được hưởng mức lương cố định 14 triệu đồng/tháng.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), cho rằng việc xây dựng dàn trải các dự án cũng là một phần nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng thiếu trên thị trường vật liệu xây dựng.

Hiện nay, nguồn cung vật tư và cả lực lượng lao động xây dựng đều đang khủng hoảng thiếu nghiêm trọng, dẫn đến sự mất ổn định của thị trường. “Không những giá cao, nhiều loại vật liệunhư cọc bê tông ly tâm để làm nhà, hiện đang cực kỳ khan hiếm, rất khó mua”, ông Hiệp nói.

Chủ tịch VACC nhấn mạnh, vấn đề cung ứng vật liệu và nhân công, cần có cơ chế bình ổn thị trường và quản lý sát sao hơn đơn giá nhân công trên thị trường, tránh tình trạng một đơn vị “phá giá” nhân công gây căng thẳng cho toàn thị trường.

Đưa ra giải pháp hạn chế sự ảnh hưởng của biến động giá nhiên, vật liệu đến các công trình, dự án, Viện Kinh tế xây dựng yêu cầu Sở Xây dựng các địa phương cần theo dõi sát diễn biến thị trường để công bố giá vật liệu xây dựng, chỉ số giá xây dựng theo tháng hoặc sớm hơn, phản ánh kịp thời các biến động “nóng” của thị trường vào giá thành công trình; tăng cường kiểm tra, xử lý tình trạng “găm hàng”, đẩy giá cát, đá tại các mỏ vật liệu.